HET TOILET

De skyline van Rotterdam, met ontwerpen van Rem Koolhaas en zijn collega’s, is op een zomerse juniavond nergens zo indrukwekkend te zien als vanaf de overkant van de Kralingse Plas. De wolkenkrabbers strekken zich in een breed panorama van links naar rechts uit, spiegelend in het water, terwijl je ze vanuit andere plekken in de stad meestal alleen achter elkaar ziet. Tegelijkertijd werd in Venetië de Biënnale geopend, hét hoogtepunt van de architectuurwereld. Elementen vormen de basis van deze architectuur, zoals Koolhaas als curator van de tentoonstelling wil laten zien. Toiletten, in alle vormen en maten, dienen als voorbeeld van architectuur door de eeuwen heen.

     Of ligt de basis van architectuur misschien nog dieper? Kloosterburen is een klein dorp met slechts 700 inwoners. Als noordelijkste katholieke enclave van Nederland zijn de dorpelingen trots op hun kerk uit 1868, ontworpen door de beroemde architect Pierre Cuypers. Ze koesteren ook hun ‘biervattenrollen’-wedstrijd en de carnavalsoptocht met 15 wagens. In de vorm van een coöperatie nemen de inwoners het initiatief om het dorp zelf te versterken. Anne Hilderink, het brein achter het idee van het Norbertijnse kloosterterrein Sint Jan, hield deze week voor studenten een gepassioneerd pleidooi over hoe de combinatie van wonen, werken, zorg en cultuur de leefbaarheid van het dorp behoudt en versterkt. Voor Anne ligt de bron van haar verbondenheid met Kloosterburen uiteindelijk in de grond.

     De skyline van Rotterdam begon echt vorm te krijgen met de eerste hoge wolkenkrabber, het gebouw Delftse Poort van Nationale Nederlanden aan het Weena. Herman Huizinga was destijds bij NN de eindverantwoordelijke opdrachtgever en had regelmatig overleg met architect Abe Bonnema over de vormgeving van dit 164 meter hoge kantoorgebouw. Herman, nog steeds een indrukwekkend persoon, heeft altijd oog voor detail gehad. Hij heeft me destijds duidelijk gemaakt dat de medewerkers zich prettig moeten voelen in een gebouw, en het toilet speelt daarbij een cruciale rol. De ‘mannelijke’ uitstraling van het Weena-gebouw was belangrijk, maar de inrichting van het toilet was essentieel. Want wat essentieel is, verbindt ons, zelfs tijdens ons dagelijks afscheidingsritueel.

GROOTVADERS

De liefde van onze dochter bracht ons naar een zowaar zonovergoten Dublin, waar we kennis maakte met de grootvader van haar Ierse vriend. Hoewel de Ieren flink geleden hebben onder de crisis, wapperde de Europese vlag trots op de gebouwen. De Guinness vloeide rijkelijk, het barleven draaide volop en de economie bloeide zichtbaar. De glimmende aardbeien van de veiling uit Hoogstraten vonden gretig aftrek in O’Connell Street in het hart van de Ierse Hoofdstad.

     Een paar dagen later mocht ik, tijdens de Nassaulezing in de Grote of OLV Kerk in Breda, de hand schudden van Jeroen Dijsselbloem, minister van financiën en voorzitter van de Eurogroep. In zijn pleidooi, onder de goedkeurende blik van zijn moeder, benadrukte hij het belang van het steeds maar weer aanpassen van je werk aan veranderende omstandigheden. Hij illustreerde dat met ‘de 7 magere jaren van zijn grootvader als pottenbakker in Bergen op Zoom. Het Europa van nu moet niet staan voor concentratie van macht in Brussel, maar draaien om de samenwerking tussen de lidstaten. Het “Europa van de vrede” van toen, wordt het “Europa van de banen” van nu; samenwerken om meer mensen te laten werken.

     Fietsend langs de aardbeienvelden ten zuiden van Breda, waren de Poolse landarbeiders flink aan het werk om de zomerkoninkjes op tijd naar de veiling van Hoogstraten te krijgen. Hun grootvaders waren de bevrijders van Breda, precies 70 jaar geleden begonnen met D-day in Normandië. Zij kregen via het Europa van werk, wij kregen van hun grootvaders de vrede. En de lokale boer? Die verkocht de eigen aardbeien ook in zijn winkeltje aan huis, samen met zijn vriendin uit.... Ierland. Samenwerken is mooi, maar samen liefhebben daar genieten al die grootvaders, kinderen en kleinkinderen toch het meest van, met of zonder aardbeien.

 

LOPEN SCHEPT RUIMTE VOOR BELEVEN

Voor veel mensen is de dood de grootste angst, gevolgd door blind worden. Tijdens de expositie Dialoog in het Donker liepen ziende bezoekers jaren geleden samen met een blinde gids door een compleet verduisterde nagebouwde straat. In het pikkedonker ontdekten ze ineens hun andere zintuigen: ze hoorden meer, roken intenser en voelden alles veel duidelijker. Zonder de afleiding van visuele prikkels kregen andere prikkels de volle ruimte. Na de tocht tikte de blinde gids verder met zijn stok, terwijl de zienden in verwondering achterbleven. Het was een unieke ervaring.

     In mijn ziekenhuis staat klantbeleving centraal, vooral voor patiënten met de angst om hun gezichtsvermogen te verliezen. We richten ons volledig op het verminderen van deze angst. Zo bieden we valet-parking aan om stress over te laat komen weg te nemen, geven we uitgebreide voorlichting om patiënten vooraf gerust te stellen over wat ze kunnen verwachten, en adviseren we patiënten altijd een begeleider mee te nemen om informatie beter te kunnen verwerken en delen. Zelfs op het laatste contactmoment denken we aan de patiënt: na de operatie ontvangen ze een sleutelhanger in de vorm van een oog. Deze kleine attentie nodigt uit om er onbewust mee te spelen en stimuleert het gesprek over de ervaring met anderen.

     De ontwikkeling van binnensteden baart veel gemeentebesturen zorgen. Hoe kunnen we leegstand tegengaan? Winkeliers zullen moeten inspelen op de opkomst van de belevingseconomie. Shoppen moet een combinatie worden van een unieke ervaring en service tot aan de voordeur. Creëer een omgeving die aantrekkelijk genoeg is om mensen uit hun huizen te krijgen, ontmoetingen te stimuleren en onderling contact makkelijker te maken. Tegelijkertijd kan de winkelier het gemak van shoppen vergroten door diensten aan te bieden zoals thuisbezorging en online passen en bestellen. Bevorder bovendien het wandelen in de winkelstraten, want te voet beleef je meer en krijgen je zintuigen de kans om optimaal te werken. Een consument die fietst of rijdt, is vaak vooral bezig met het verkeer en mist de subtiele prikkels van de omgeving. Stimuleer soepel contact tussen voetgangers. Beleving is één ding, maar het delen van die beleving met anderen maakt het echt waardevol.

IN HET VERLEDEN VAN MANDELA LIGT DE TOEKOMST

Kerst is een tijd van bezinning en reflectie op het afgelopen jaar. Wederom een jaar met extremen: de koudste lente in ruim veertig jaar, een mooie warme zomer, een hittegolf én stormen van orkaankracht. Er kwam een nieuw koningspaar en een nieuwe paus die de tijdgeest goed aanvoelt, waarin krimp en duurzaamheid centraal staan. Het was ook het jaar van indrukwekkende speeches van het Pakistaanse schoolmeisje en Taliban-slachtoffer Malala, maar ook van gifgasaanvallen in Syrië en natuurgeweld zoals de tyfoon op de Filipijnen.

     Onlangs overleed Mandela, een gebeurtenis die de gehele wereld schokte. Een mens, zoals wij zelf graag zouden willen zijn, ging naar de eeuwige velden. De laatste weken zijn veel van zijn eigenschappen beschreven. Wat mij vooral bijblijft is zijn charisma om in de massa, met eenieder die hem ontmoet, een persoonlijke, één op één communicatie op te bouwen. Hij wist mensen uniek maken in de massa, een beleving die hen tot op de dag van vandaag fascineert en motiveert. Mandela’s nalatenschap gunt ons een blik op onze eigen toekomst, nodigt ons uit om nieuwe verbindingen aan te gaan, samenwerking te zoeken en de kracht van het persoonlijke te omarmen. Een intensievere en diepere relatie met de ander te krijgen, waar Kwaliteit en diepgang zullen het daarbij winnen van oppervlakkigheid, zo kunnen we eenzaamheid het hoofd willen bieden.

     De schokkende zaak van de man die tien jaar dood in zijn huis in Rotterdam lag, tien jaar zonder dat maar iemand zich over je heeft bekommerd, raakt velen. Uit onderzoek blijkt dat bijna veertig procent van de volwassen Nederlanders zich eenzaam voelt. Vooral onder gescheidenen, weduwen en ouderen is dat percentage nog hoger. Eenzaamheid is een signaal dat we bewuster moeten leven en opnieuw moeten leren verbinden. Ondanks alle digitale communicatie zijn we het belang van échte, persoonlijke contacten vergeten. We willen allemaal graag deelnemen aan het collectief en willen ook bijzonder zijn, ertoe doen, maar we zijn vergeten hoe we contact kunnen maken. We turen op onze smartphone om maar niet te hoeven kijken naar de ander, en vergeten hoe belangrijk het is om voor elkaar te zorgen.

     Toch zien we in de creatieve sector een verlangen naar authenticiteit en ambachtelijkheid. Zij worden aangetrokken door de krachtige verbindingen tussen ambachtslieden uit de periode van voor de industrialisatie. Innovators gebruiken digitale technieken niet als doel, maar als middel om samen iets moois te maken. Ze zoeken de kracht van samenwerking en ambacht, en creëren zo unieke producten en ervaringen.

     Tijdens het Sinterklaasfeest bij ons thuis was dat goed zichtbaar. Via de iPad was onze dochter vanuit Nieuw-Zeeland toch helemaal aanwezig. Ging vroeger alle aandacht naar het technisch wonder van de face-time en skype technologie, nu was de techniek bijzaak, de aandacht ging naar de gevoelige passages van het gedicht, de leuk surprises en het samenzijn. Zo wordt duidelijk dat het uiteindelijk draait om de échte verbinding, om het gevoel dat de ander er écht bij hoort – of die nu naast je zit of via een scherm is verbonden. Het belang van één-op-één-communicatie is van alle tijden. Door de industrialisatie en digitalisering zijn we het even vergeten, maar nu keren we terug naar de kern: samen zijn, elkaar zien en waarderen. Het geluk zit immers in de ander, maar dan moeten we wel contact maken en houden. Laten we deze Kerst het voorbeeld van Mandela volgen: in de massa de ander uniek maken, door persoonlijke aandacht en verbinding één op één communicatie op te bouwen. Zo maken we van zijn verleden onze eigen toekomst.

PASSIE VOOR DESIGN

Jan Taminiau, ontwerper van de kroningsjurken van Máxima, was dé ‘personality’ van 2013 voor televisiekijkend Nederland tijdens het Avro Televizier-Ring Gala. Een dag later zaten we echter samen onopvallend op een rijtje tussen alle finalisten op het gala van de Dutch Design Awards 2013. Jan was genomineerd voor zijn jurken, ik namens het ziekenhuis voor beste opdrachtgever.

     Deze week is het Dutch Design Week. In de ziekenhuissector gaat, net als in andere sectoren, bijna elke discussie over de negatieve aspecten van de crisis. In de designwereld gaat het echter heel anders. De destijds ineengestorte industrie van Philips en Daf heeft in Eindhoven geleid tot een transformatie naar een van de meest innovatieve en creatieve regio’s ter wereld. In de voormalige Philips-fabrieken, gebouwd in het tijdperk van de industrialisatie, heerst nu de kracht van innovatie. Hier draait het om de kracht van het idee, niet om status. Het DDA-gala deed denken aan de sprankelende modeshows tijdens de fashionweeks in Milaan, New York en Parijs—vooral aan die laatste minuten waarin de ontwerper, vaak verlegen en wat onhandig, zich toont aan het laaiend enthousiaste publiek. Zo werd het DDA-gala een aaneenschakeling van momenten waarin zeer talentvolle ontwerpers, met internationale potentie, het lastig vonden om in de schijnwerpers te staan tussen hun vakgenoten. Wat een verademing om in een zaal vol creativiteit te zitten, waar een positieve blik op de toekomst overheerst. Een avond vol mogelijkheden in plaats van beperkingen, vol waardecreatie in plaats van reorganisaties en kostenbesparingen. En een directeur van ASML die bevestigt dat er met innovatie ook in deze tijd veel te verdienen valt. Een innovatieve kracht die ontstaat door onverwachte associaties en creatieve samenwerking tussen verschillende disciplines.

     Passie om te excelleren geldt zowel voor de ontwerper als voor de opdrachtgever. Neem de passie van Iris van Herpen, winnaar van de Golden Eye Design Award en modeontwerpster, om samen te werken met architecten, technologen, cineasten en muzikanten. Uiteindelijk zal haar passie leiden tot perfect passende kleding, via 3D-printing te vervaardigen. Ook in de zorg kan design waardecreatie bevorderen. Bijvoorbeeld door een combinatie van kleding, kunst en inrichting kan angst worden verminderd. In ons ziekenhuis geven we onze jongste patiënten een T-shirt met een print van dierenkoppen, gebaseerd op aquarellen van Rop van Mierlo die ook aan de muur in het ziekenhuis hangen. We sturen het shirt vooraf op, zodat het een vertrouwd gevoel geeft wanneer ze bij ons komen. Ze huilen daardoor minder, wat de arts helpt om beter zijn werk te doen. Deze innovatie is ontstaan door een onverwachte combinatie van disciplines—innovaties waarmee Nederland uit de crisis kan komen.

     Het zal nog even duren voordat de meeste ziekenhuizen, door vergaande digitalisering, eenzelfde transformatie ondergaan als de Philips-fabrieken. In de tussentijd kan de ziekenhuissector veel leren van de ontwikkelingen in Dutch Design, een van onze succesvolste exportproducten. Niet elk concept zal een award winnen. Aan het eind van de gala-avond vielen Jan en ik net buiten de prijzen, maar we wisten zeker dat onze eigen klanten zeer tevreden zijn over onze ontwerpen, en dát is het echte doel van waardecreatie.

WAT KAN DE OOGDRUPPEL LEREN VAN DE KOFFIEDRUPPEL?

Op een vrijdagmiddag aan de Universiteit verdedigt mijn nichtje haar proefschrift tegenover een volledig uit mannen bestaande commissie van natuurkundigen. Centraal staat de vraag: wat kunnen we leren van een koffiedruppel? Haar promotie is een mooi voorbeeld dat fundamenteel onderzoek, praktische toepassingen kan opleveren. Bovendien laat het zien dat de natuurkunde aan het feminiseren is.

     De essentie van haar onderzoek: een druppel op een oppervlak verdampt sneller aan de randen dan in het midden. Daardoor stroomt de inhoud van de druppel sneller naar de randen en hopen opgeloste deeltjes zich aan de rand op. Dit verklaart waarom koffievlekken altijd een donkere rand hebben en het binnenste lichter blijft. 

Naarmate de druppel verder opdroogt, neemt de stromingssnelheid toe en geschiedt de ophoping minder hecht. Vandaar dat de koffiedeeltjes zich in koffievlek aan de buitenzijde bevinden.

     Op diezelfde vrijdagmiddag lanceert Het Oogziekenhuis Rotterdam een APP die patiënten herinnert aan het oogdruppeltijdstip en uitlegt hoe ze moeten druppelen. De mindere werking van de oogdruppel wordt door de oogarts vaak in verband gebracht met verkeerd druppelen, de druppel zou niet in het oog vallen. Ironisch genoeg zou, na vandaag, het werkzame deel van de druppel weleens aan de buitenkant kunnen zitten, net als bij de koffiedruppel.

     De fysici waren onder de indruk van het proefschrift, een terechte "cum laude" vermelding. Chipfabrikant ASML zag direct de meerwaarde van haar inzichten voor de gladde chipoppervlakken en bood haar een functie aan. Opvallend detail: tijdens de hele promotie op deze late vrijdagmiddag, die twee uur duurde, werd niet één druppel gedronken, een knipoog naar de nuchtere houding van de wetenschap. Misschien valt er voor de fysici toch nog iets te leren van de alledaagse wereld buiten hun laboratorium.

SAMEN BIJZONDER VERBINDEN

Samen maken we het verschil vooral in deze eindejaarsperiode, de donkere dagen voor kerst. De natuur trekt zich terug, bladeren vallen, alles bereidt zich voor op een nieuw leven. Het is een tijd van reflectie, een kans om terug te kijk op een jaar van extremen. Denk aan de temperatuurverschillen, van bijna - 23°c tot bijna + 37°c. Een jaar van dieptepunten, van personen die verkeerde keuzen maakten in het leven, zoals Lance Armstrong in de dopingzaak, de spelers van Nieuw Sloten B1 met de moord op grensrechter Richard Nieuwenhuyzen en het schandalig gedrag van kapitein Francesco Schettino na de aanvaring van zijn cruiseschip Costa Concordia. Maar er waren ook positieve ontwikkelingen, de inzet van de duizenden vrijwilligers tijdens de Olympische en de Paralympische Spelen in London, of de kleine dingen die het leven mooi maken, opbloeiende liefdes, pubers die uiteindelijk toch geslaagd zijn, troost bij een overlijden.

     De wereld verkeert in een economische crisis, vervelend voor anderen maar Nederland staat er relatief goed voor. We zijn ontwikkeld, eerlijk, rijk (9e) en gelukkig (3^e). Een crisis dwingt ons tot reflectie en brengt vaak het beste in mensen naar boven. "Never waste a good crisis", volgens de Amerikaanse econoom Milton Friedman. Stilstaan bij wat écht belangrijk is, levert meer op dan doorhollen. We moeten opnieuw kijken naar onze waarden, los van geijkte patronen en op zoek naar nieuwe oplossingen. Positiviteit en levensvreugde zijn belangrijker dan ooit.

     Technologie verbindt ons als nooit tevoren: via Facebook, WhatsApp, Skype en Facetime zijn we altijd bereikbaar. Toch voelt eenzaamheid voor velen als een groeiend probleem. Waar we vroeger samen televisiekeken en echt samen waren, kijken we nu vaak alleen. We moeten opnieuw leren verbinden – met elkaar, met onze omgeving, met onszelf. Kunstenaars laten zien hoe je het onverwachte kunt verbinden en met een optimistische blik iets bijzonders kunt creëren. Denk aan kleding die uitstraalt hoe je je voelt, of aan de manier waarop je jezelf presenteert aan de wereld.

     De film Intouchables, was dit jaar een groot succes. Het waargebeurde verhaal over de bijzondere vriendschap tussen Philippe, een gehandicapte aristocraat, en Abdel, een straatjongen uit de banlieu raakt mensen. De film toont twee mannen die hun kwetsbaarheid overwinnen door solidair te zijn en elkaar te steunen. In een samenleving waar we ons diep van binnen heel kwetsbaar voelen biedt deze film troost. De film laat zien dat we elkaar nodig hebben, vooral in moeilijke tijden. In een samenleving waar egoïsme vaak vooropstaat, is dit een signaal van troost en hoop: geluk vind je niet in het bevredigen van je eigen behoeften, maar in het SAMEN zijn, in verbinding met anderen.

DE EU VAN NU, DE GROTE KERK VAN TOEN

Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, opende als ervaren spreker zijn Nassaulezing in de Grote Kerk met een persoonlijke verbinding tussen zijn onderwerp en de locatie, Breda. De EU en de Grote Kerk hebben misschien meer gemeen dan hij aanvankelijk dacht. Waarom slaat de vonk van een zeer gepassioneerde Herman van Rompuy, die zegt dat “meer Europa noodzakelijk is voor het oplossen van crises”, niet over op de gewone burger?

     Zoals van grote leiders verwacht mag worden, bleef Van Rompuy niet lang stilstaan bij het WAT en HOE van de EU, maar legde hij de nadruk volledig op het WAAROM van de Europese Unie, de Europese Gemeenschap. Daar ligt zijn passie: de gemeenschap als een vriendschap tussen naties, om voorgoed verlost te zijn van oorlog en om vrede tussen naties te garanderen. En die passie was voelbaar voor alle aanwezigen.

     Net zoals menig Bredanaar zich gepassioneerd voelt wanneer na een lange reis de Grote Kerk weer in zicht komt. Bijna thuis.

     Voor onze familie was dat zeker zo, want vanuit het poortje in de tuin van mijn oma liep je zo naar de ingang van de Grote Kerk. We waren trots op de buitenkant van het gebouw, maar van binnen was de protestantse kerk voor vele generaties Bredanaars – die grotendeels katholiek waren – ontoegankelijk, ‘Wel van ons, maar niet voor ons’. Tegenwoordig is de Grote Kerk toegankelijk voor iedere burger; een weg die de EU nog moet afleggen. De weg naar toegankelijkheid van de EU voor de gewone burger begint met het uitdragen van die EU-trots door alle EU-leiders. Van Rompuy gaf tijdens zijn Nassaulezing daar een mooi voorbeeld van.

DE KRACHT VAN HET INDIVIDU

Al vroeg in het jaar werden we geconfronteerd met een verwoestende tsunami vanwege een aardbeving in Japan, gevolgd door de kernramp in Fukushima, een krachtig bewijs dat de natuur ook dit jaar weer de mens domineerde. Toch stond het nieuws bol van de berichtgeving over mensen: de Arabische Lente, rellen in Londen, de dood van Osama Bin Laden en Gaddafi. Inspirerende figuren als Steve Jobs kwamen ons te ontvallen en misschien heeft u in uw directe kring ook dierbaren verloren. Begin deze week overleed Václav Havel ,de Tsjechische schrijver en oud-president. Met slechts een paar vrienden richtte hij Charta 77 op, waarmee hij de basis legde voor de vreedzame omwenteling van het communistische bewind naar een vrij Europa. Havel toonde al ruim 30 jaar geleden aan wat het afgelopen jaar, wereldwijd en vooral in de Arabische wereld duidelijk werd: één individu kan meer in gang kan zetten, dan we voor mogelijk hielden.

     We leven in een tijd waarin ieder individu met het verzenden van één enkel twitterberichtje een maatschappelijke beweging kan ontketen. Dat is een omslagpunt in de geschiedenis van de mens, mediakracht in de handen van de individuele burger. Het geeft ieder individu de mogelijkheid om een sluimerend breed gedragen gevoelen te verwoorden en die woorden een kracht te geven die de sterkste kanonnen tot zwijgen brengen. De Arabische Lente startte met de wanhoopsactie van één Tunesische man, de jonge fruitverkoper Mohammed Bouazizi die zichzelf in brand stak uit protest tegen zijn uitzichtloze situatie. Wael Ghonim, een Egyptische werknemer van Google, schreef op 26 januari dat internet de politiek zou gaan veranderen in Egypte, en hij kreeg gelijk. De volgende dag werd hij geblinddoekt afgevoerd, maar de lente was die dag in januari al begonnen.
     De kracht van deze individuen verschilt van de materialistische voorbeelden uit het verleden. Waar eerder persoonlijk gewin voorop stond en John Hammergen, directeur van een farmaceutisch bedrijf, trots dagelijks 300.000 euro opstrijkt, zetten de hoofdrolspelers van 2011 zich in voor het collectief en een betere wereld. Stap voor stap zijn we ons bewuster van de noodzaak om zorgvuldig om te gaan met onze natuurlijke hulpbronnen en te streven naar een leefbare planeet.

     Kunst biedt ons een doorkijkje in deze toekomst. De expositie Future Pass in het Wereldmuseum gaat over een nieuwe internationale kunstbeweging gebaseerd op tradities, de hedendaagse populaire cultuur en de balans tussen yin en yang. Oost en west, Verleden en Toekomst, Yin en Yang, Universeel en Individueel, Virtueel en Reëel lopen door elkaar. Cartoonhelden en verstilde individuen verbeelden de strijd voor een leefbare planeet in een globaliserende samenleving.

       Werkeloosheid, lagere pensioenen en een dalend consumentenvertrouwen zijn geen pretje, een groot deel van het nieuws was dit jaar echter vooral gewijd aan de economische crisis. Toch klinkt hier doorheen de roep om een andere levenshouding om tot die leefbare planeet te komen. Volgens trendwatcher Lidewij Edelkoort, leven we sinds 9/11 in een negatieve status quo van chaos en volatiliteit, beweeglijkheid, maar zo verschrikkelijk slecht hebben we het niet. We moeten realistischer worden, niet continue eisen om alles meer en beter te krijgen. We moeten meer leren genieten van de kleine dingen: een verse boterham met zoute boter of een mooie boswandeling. Tel je zegeningen.
     Het christelijk geloof herdenkt in deze periode de geboorte van Christus, ook al een voorbeeld van een krachtig individu die massa’s bij elkaar kreeg en krijgt. Probeer als individu stil te staan bij je eigen aandeel in een betere wereld, want 2011 heeft laten zien dat één individu veel in gang kan zetten.

 

 

EIGENAARSCHAP

Mijn kinderen hockeyen allemaal, maar mijn zoon begon zijn sportcarrière bij een voetbalclub die menigmaal amateurkampioen is geweest. Die clubervaring is me altijd is bijgebleven, vooral omdat de jeugdopleiding destijds een flinke knauw kreeg toen de jeugd coördinator woedend opstapte. Het bestuur vergeleek het probleem met een stevige grote boom die steeds meer schaduw wierp, dat eronder steeds minder groeide. Een enthousiaste energieke man die alles naar zich toetrok en steeds meer mopperde dat hij alles alleen moest doen, omdat anderen zich minder voor de zaak inzette. Hij maakte overuren en overuren, raakte gefrustreerd en uiteindelijk haakten de overige vrijwilligers één voor één af, waardoor hij alleen overbleef. In werkelijkheid waren een groot aantal ouders best bereid zich in te zetten, maar hun inzet moest naast al hun andere officiële verplichtingen gebeuren. Dat ze hun prioriteiten soms anders legden dan de jeugd coördinator betekende niet dat ze niet hun stinkende best deden en geen vrije tijd gaven aan de club. 
     Met vallen en opstaan heb ik vaak gedacht aan die jeugd coördinator. Natuurlijk moet een leider inspireren en enthousiasmeren, maar het is minstens zo belangrijk om een team rond zich te vormen én te behouden. Een goed team dat uitvoering wil blijven geven aan die inspiratie, in staat is om beslissingen te nemen, en niet altijd terugvalt op beslissingen van de bestuurder. Dat vraagt om delegeren, eigenaarschap geven en vertrouwen hebben dat het goed komt, ook als anderen soms andere keuzen maken.
     Een inspirerende gemotiveerde leider kan een boom tot grote hoogte laten groeien, maar die boom heeft voeding van onderaf nodig om te blijven bloeien. Dat vraagt om ruimte voor zonneschijn, niet om een allesoverheersende schaduw.