MOOI EN LELIJK

Op deze zonnige zondagmorgen, half april, straalt het meisje in haar prachtige witte jurk. Als een prinsesje beleeft ze haar eerste communie in de stralende zon op het kerkplein. Vrouwen horen te stralen van schoonheid, althans dat is de heersende gedachte, zeker in dit showbizz tijdperk waar alles draait om de verpakking. Dit is haar eerste en zeker niet enige optreden in haar nog prille leven, maar wel de opmaat naar haar verschijning als ze groter is, in trouwjurk.

     Deze week is wereldwijd massaal ( > 5 miljoen keer) gekeken naar het optreden van Susan Boyle, een 47- jarige Schotse vrouw die bij het ITV-programma Britain’s got’s Talent iedereen verraste. Geen enkele man had haar ooit gekust, voor moeders schoonste stond ze achter in de rij, maar niet bij alle uitgiften van gaven stond ze achteraan. De hele zaal inclusief jury bereidde zich voor op een geweldige afgang, binnen twee seconden raakte haar indrukwekkende stem het publiek en de jury. Zelfs op de youtube registratie voel je de rilling die door de zaal ging.

     Wereldwijd werd Susan hét voorbeeld dat dromen uitkomen, zelfs als je meer op een heks dan op een fee lijkt. Ons brein mag dan van vooroordelen houden ‘blonde vrouwen zijn dom’, mooi en lelijk blijken toch aan elkaar te koppelen te zijn. Een mooie uitstraling, het oog wil ook wat, is ontegenzeglijk een voordeel, maar een mooie stem is nog mooier en veel blijvender dan een mooie verpakking. Dat kun je van allerlei vormen van verpakkingen niet altijd zeggen. Die willen weleens gaan rimpelen en verschrompelen. Of zou ook Susan uiteindelijk toch voor de trouwjurk willen gaan?

EENZAAMHEID

Nederlandse huizen hebben vaak enorme glaspuien, met alle lichten aan zit de Nederlander midden in zijn etalage. Achter die ramen wonen steeds vaker geen gezinnen maar eenzame mensen. Tijdens Pasen, voor eenzamen zo’n ‘moeilijke’ familiedag, bleek dat één op de drie Nederlanders zich eenzaam voelt in wat heet een samenleving te zijn. Een zeer groot deel van de oudere bevolking dekt niet meer de tafel, maar eet met een bordje op schoot ongeïnteresseerd de opgewarmde prak op. Het avondeten is niet langer een moment van stilstaan of genot met mensen die je liefhebt. In je eentje op stap gaan is niet leuk. Alleen is maar alleen.

     De vrijwilligers van “resto van Harte” bieden buurtbewoners een gezonde lekkere gezamenlijke maaltijd aan, een plek om uit je eenzaamheid te komen. Zodra mensen hun innerlijke gevoelens uiten, blijken er gelijkgestemden op te staan. De wijk wordt weer een gemeenschap. De eters en koks laten anderen hun gevoel zien, laten elkaar de wijk beleven, ontdekken en er onderdeel van uitmaken. Zich er thuis laten voelen.

     Het Nederlandse huis is de meest transparante leefomgeving die er is. We zien elkaar allemaal wel lekker zitten, maar uiten niet dat we het met elkaar zien zitten. Zo verpietert een hele samenleving. Een variant op het Hollandse adagium ‘wel kijken, niet kopen’ lijkt opgeld te doen ‘niet kijken, niet zien’. Misschien is het beter om ook thuis het roken te verbieden, dan gaan mensen net als in de cafés meer op de straat op, laten zien dat men het met de ander ziet zitten. Soms kan een verbod een zegen zijn.

GOALTJESDIEF

Heel Nederland was van slag als Gert Müller, Duitse spits, een hele wedstrijd onzichtbaar leek en als een duiveltje uit een doosje de beslissende goal intikte. Het hele team van mijn dochter ploeterde afgelopen zondag, de hele speelhelft in de aanval, géén enkel doelpunt. De tegenstander kwam slechts éénmaal, in de laatste minuut, over de middenlijn en scoorde wel. Geen toeschouwers om te treuren, als de kids eenmaal uit de ‘A-tjes ‘gepromoveerd zijn naar de senioren, wordt het akelig stil rond de lijnen.
     In de politiek is het ook hard aan buffelen om succes te bereiken. Van kleine zaaltjes tot aan het centrum van de politieke arena werken politici zich uit de naad om hun ideologie uit te dragen. Stukken lezen, moties indienen, werkbezoeken, kapper, tv-programma’s, altijd alert om adequaat te reageren. Tenslotte volgt de harde confrontatie met de ‘polls’, alweer geen zetelwinst, soms zelfs verlies. Types als Berlusconi, scoren in de publieke opinie beduidend beter. Ze voeren een hele conferentie niets uit en loeren op het mediamoment. Tikken als een duiveltje uit een doosje op de schouder van Obama en Medvedev en weten bij de eerste cameraflits dat hun goaltje gemaakt is, Berlusconi als verbindende kracht tussen VS en Rusland. Geen enkele hard ploeterende politicus zal nog jaren verbonden worden aan die conferentie, hij wel.
     Sommige politici zijn alleen nog uit op deze mediamomentjes, met veel bombarie media-effectief scoren. Het zijn de goaltjesdieven van deze politieke wereld, nadrukkelijk aanwezig op dat ene moment, afwezig als er gebuffeld moet worden. Deze Pietjes Bell scoren met hun kinderlijk gedrag veel toeschouwers. Als ze verplicht worden als senioren te gaan spelen wordt het stil om ze heen, al blijven sommige mannen altijd kind.

SISI

Ondanks alle gidsen, websites en tips van vrienden blijft het spannend om in een compleet nieuwe omgeving aan te komen. De eerste indruk is overweldigend en veel duidelijker dan je ooit vooraf verzameld krijgt. Na de donkere en koude wintermaanden wilden we aan het begin van de meteorologische lente wel een weekendje weg. Nog te vroeg voor een zonnige warme strandwandeling dus wordt het een onbekende stad verkennen. Wenen is zo’n city waar je anders niet zo makkelijk op doorreis door heen komt. 

   Oorlogje voeren was in het verleden vaak dé manier om aan landjepik te doen. De Habsburgers waren 600 jaar heer en meester in centraal Europa met een alternatieve aanpak, via uithuwelijken werd nieuw land in de familie verworven. Met vrouwen die gemiddeld 11 tot 16 kinderen baarde, breidde hun rijk snel uit. De bloedband is ook wat sterker dan andere netwerkverbanden, handig als het verplaatsen door je rijk heel wat tijd kost. De Habsburgers hadden niet de privéjets en limousines van vandaag, het water, de Donau, was hun belangrijkste verkeersader.

    De twee miljoen inwoners van Wenen van honderd jaar geleden zijn er niet meer, slechts de schilderijen in protserige zalen van barokke kastelen herinneren aan keizers en veldheren. Iedereen droomt weg bij Sisi. Miljoenen bruidjes schitterden sindsdien als Sissi’s op hun eigen bruiloft: het ideaalbeeld van de knappe slanke vrouw die zichzelf bleef in een bombastische, mannelijke omgeving. Sisi’s eigenheid maakte de grootste indruk.

TELEVISIE

Het journaal opent dagelijks met veel bombarie met de kredietcrisis, maar ook op tv heerst een creatieve crisis. Oude tv-programma’s worden in een nieuw jasje gestoken, vaak zonder succes. Praatprogramma’s beperken zich tot het ophemelen van de presentatoren; gasten krijgen amper ruimte voor hun gedachten en het uitleggen van complexe wereldproblemen wordt gereduceerd tot maximaal drie oneliners. Presentatoren als Mathijs van Nieuwkerk en Paul de Leeuw, lijken in een hoog tempo alles te weten, maar lezen vooral ingeblikte informatie via hun auto-queue voor. Waag het als onbekende gast niet om alle aandacht naar je toe te trekken, zodra je dat doet, grijpt de presentator in, alsof hij door een giftige slang is gebeten.

     Raoul Heertje probeerde in het praatprogramma ’Heerlijk, Eerlijk, Heertje’ andere tv te maken, echte gesprekken te voeren zoals die in het gewone leven ook geschieden. Niet lopende zinnen, non-verbale uitingen en even wat tijd nemen om goed uit je woorden te kunnen komen, of gewoon even wegdromen. Het levert tegelijkertijd eerlijke reacties op van gasten, die ook mensen van vlees en bloed blijken te zijn. Terwijl de routine programmamakers vluchten in steeds heftigere extremen, groeit de tegenstroom van steeds minder opkloppen, gewoon rustig de tijd nemen voor de gast. 
     De kredietcrisis bracht de over verhitte economie terug in een rustiger tempo, wat dat betreft heeft de crisis niet alleen slechte kanten. Zo is er ook nog hoop voor die opgejaagde tv-programmamakers, uiteindelijk komen die ook in een rustiger tempo terecht al dan niet met een lading aan kalmeringspillen.

UITGLIJEN

De klok bij de Pathé bioscoop moet 9 of 10 minuten over half of heel aangeven want anders kom ik te laat voor de trein op Rotterdam Centraal. Later betekent een sprint, maar rennen over het Schouwburgplein is onverantwoord, zeker als het nat is. Je zou bijna denken dat zo’n spekgladde vloer een vinding van de ontwerper is om de bezoeker langer vast te houden op het plein, maar ook als het droog is zie je de meeste mensen zich snel uit de voeten maken. Het Rotterdamse plein is daarmee niet zo’n plein als het Maastrichtse Vrijthof.
     Mensen slenteren over het Vrijthof heen en willen zo lang mogelijk op dat prettige, traditionele plein verblijven. Handel moet mensen aantrekken. Modernere pleinen zoals het Schouwburgplein zijn geen ontmoetingsplekken, maar benadrukken juist de kleinheid van de mens ten opzichte van de grootsheid van de gebouwen. Je wordt als het ware vanzelf naar de zijkanten gedrukt. 

     Moderne architectuur van pleinen oogt eigenlijk alleen goed op foto´s vanuit vogelvlucht genomen. Het MOMA in New York was dan ook met een speciale expositie lyrisch over het Schouwburgplein. Foto´s op oogshoogte versterken echter de kilheid. Handel vereist een plek waar je met twee benen op de grond staat. De oorspronkelijke architect ziet wel potentie in een herontwerp van zijn Schouwburgplein, hopelijk wordt dat geen tweede uitglijer.

CARNAVAL

Tradities blijven bestaan door overdracht van generatie op generatie. Generatieconflicten zijn onvermijdelijk en van alle tijden, kinderen moeten zich af kunnen zetten tegen de traditie van hun ouders. De overdracht van tradities geschiedt dan ook vaak van grootouders op kleinkinderen.

    Carnaval is zo’n traditioneel eeuwenoud feest met ups en downs, gedoogd, gestimuleerd of verboden door machtshebbers, gouvernementen, bestuurders, economische mogelijkheden, weersomstandigheden en sociale en emotionele behoeften. Ondanks concurrentie van wintersportconcurrentie hield de laatste decennia de harde kern, de traditie in stand. Een groot deel van de ‘ik-generatie’ voelt zich minder aangetrokken tot dit sociaal gebeuren, maar de afgelopen jaren is weer een opgaande lijn zichtbaar. Is het de economische crisis, het opkomend gemeenschapsgevoel, het maar aanhoudende kwakkelweer of de retro behoefte? In jaren heeft men zich niet zo vroeg al opgemaakt voor het carnaval.

     Festivals kunnen niet zonder organisatoren en feestvierders. Mijn vader was de helft van het jaar bezig met de carnavalsorganisatie. Zelf ga ik al jaren met een groep mannen met een actueel thema op kroegentocht, gewoon lekker feesten, organiseren doe ik het hele jaar op mijn werk. Mijn zoon heeft het organisatiestokje van zijn opa succesvol overgenomen, zijn feest is in de voorverkoop al helemaal uitverkocht. Als mannengroep gaan we dit keer als gospelkoor, wij gaan de hemel prijzen, ook zo’n traditie die van generatie op generatie wordt doorgegeven.

REËEL OF VIRTUEEL

De beste tennissers vliegen de wereld rond, dankzij de tv-camera’s zitten we ze letterlijk en figuurlijk dicht op de huid. We zoomen in tot op de wenkbrauwen van de topsporters, kennen Federer en de steeds aan zijn broekje trekkende Nadal daarom als onze achterzak. Toch leek diezelfde Nadal in de finale van het ABNAMRO-tennistoernooi, verder weg dan ooit, terwijl hij op enkele tientallen meters voor me bewoog. Te ver weg voor het zien van wenkbrauwen of flikkerende oogjes, wel met een totaaloverzicht van het tennisveld, zonder afhankelijk te zijn van tv-beelden. Bij twijfel over de scheidsrechterlijke beslissing verscheen dezelfde computeranimatie in de zaal die we thuis kennen. De virtuele balloop haalt direct de angel uit discussies met de scheidsrechter. In tegenstelling tot de scheldkanonnades en obscene gebaren tijdens partijtjes van de explosieve John McEnroe.  
     Virtuele en reële wereld lopen nu zo in elkaar over, dat het onderscheid vervaagt. De huidige kredietcrisis werd vorig jaar aangekondigd als een crisis in de virtuele wereld, waarvan nog maar de vraag was of die zou overslaan naar de echte wereld. Inmiddels weten we wel beter. 
     Opvallend is dat alle oplossingen voor deze crisis in de echte wereld geen rekening houden met de aloude levenswijsheid dat je ‘dieven met dieven moet vangen’. Misschien ligt de oplossing van de problemen in de echte wereld wel in de virtuele wereld.

AF- EN UITVALLEN

Door plotselinge uitval van elektriciteit blijkt ineens hoe afhankelijk we zijn geworden van computers. De wereld komt eigenlijk meteen tot stilstand. Je merkt het al een beetje als het computernetwerk op de werkplek ineens uitvalt. Terwijl een decennium geleden iedereen gewoon doorging met werken, verzamelt iedereen zich nu bij de koffieautomaat, als de elektra tenminste nog werkt.

     De oudere generatie geniet graag van tranentrekkende televisie- programma’s zoals Broer zoekt vrouw en Spoorloos. Hebben ze nog verkering? Zien ze elkaar na de zoektocht nog? Allemaal vragen waarmee de kijkers na afloop van het programma naar de website van de omroep worden gelokt. Ouderen kunnen vaak niet internetten, laat staan dat ze een laptop hebben, dus zij zullen het antwoord op deze vragen nooit weten. De digitale wereld zorgt ervoor dat zij alvast kunnen wennen aan een tijd waarin ze door ouderdomsziekte niet meer in staat zijn om dingen op een rijtje te krijgen.

     De nieuwste rage bij de iets zwaardere jeugd is de Wii spelcomputer als gezondheidscoach. In een virtuele wereld wordt er getennist, getafeltennist, stappen worden geteld en bewogen, om echte extra kilo’s af te vallen. Demente ouderen blijken massaal te vallen voor deze uitvinding. Eindelijk zijn de nieuwste technologieën zo eenvoudig in gebruik dat zelfs dementerenden ze kunnen begrijpen en bedienen. In plaats van de hele dag verdwaasd in een stoel te zitten, is het een dolle boel in de work-out van het verpleeghuis. Pas als de ‘virtual angel’ uitvalt door stroomgebrek, gaan we weer op de ouderwetse manier voor onze ouderen zorgen. Tot die tijd kunnen ze zelf hun langzame fysieke achteruitgang ‘opWii-en’ en tegelijkertijd wat kilo’s verliezen. Bij de verzorgers valt wat druk weg; daar val je soms ook echt van af.

WIE ZIJN WE?

Jonge Amerikaanse meiden reizen na hun high school vaak naar Europa om de cultuur van hun voorouders te snuiven aan. In Woody Allens nieuwste film proberen twee eind-twintigers een knappe Spaanse kunstenaar uit Barcelona het hof te maken, hij andersom trouwens ook. Passie, cultuur, erotiek, warmte, ideologie is in Europa vrij voor ze te vinden. Uiteindelijk kunnen de jonge vrouwen er niet mee omgaan en keren teleurgesteld terug naar hun vertrouwde, materialistische thuisland om met het vriendje van de high school te trouwen en levenslang te blijven dromen over die man aan de andere kant van de plas.

     Wie zijn we eigenlijk, of wie willen we zijn? Kinderen maken hun adres zo uitgebreid mogelijk, met vermelding van straatnaam, wijk tot aan heelal. Hoe verder van huis, hoe wereldser we ons voelen. Al hoewel, Amerikanen zien hun land als het centrum is van de wereld; de rest is van minder belang.

     Volgens Shane Watson maakt het niet waar je vandaan komt, maar om je leeftijd. Op haar voelde ze: dit is wie ik ben, nu hoef ik niet meer te denken aan wat ik had kunnen zijn. Ze schreef een hoopvol datingboek voor vrouwen, single en boven de veertig. Belangrijkste tip: doe zelf moeite, verwacht niet dat mannen altijd het initiatief nemen. Amerikaanse vrouwen maken kans in Europa, zeker als ze wat ouder de overstap maken.