Het verlangen op vakantie te gaan is dit jaar een stuk minder groot. Met zo’n zonnige en warme zomer is het ook thuis goed toeven. Ik heb zelfs prachtige avondjes in een Italiaans dorpje met een strakblauwe lucht, behaaglijke warmte en muziek niet gemist. Ad Hoc, een bijzonder vakantieorkest, speelde onlangs op ons eigen kerkplein onder mediterrane omstandigheden. Al sinds 1988 komen ieder jaar zo’n 65 jonge musici tijdelijk samen om intensief muziek te maken, te reizen en in Europa de Nederlandse blaasmuziek te laten horen. Thuis had iedereen geoefend en zich gefocused op de eigen partij. Maar pas samen ontstond iets wat verder ging dan de noten op papier: een sfeer waarin ook de luisteraar zich even op vakantie waande. Iedereen wist wat hij moest spelen. Maar belangrijker was wat ze er samen van maakten.
In Waarom de tijd (niet) stroomt schrijft Jos Stollman over Joke Hermsen en haar onderscheid tussen kloktijd en geleefde tijd. Die laatste ontstaat wanneer we even niet bezig zijn met de klok, maar ruimte geven aan onze gedachten. Hersenonderzoek bevestigt dit onderscheid. Bij focussen zijn we goed in doorzetten en afmaken. Maar juist tijdens wandelen, fietsen of afwassen, wanneer we even nergens op focussen, krijgt ons brein ruimte om onverwachte verbanden te leggen. Ontfocussen dus.
En dat wordt interessant nu kunstmatige intelligentie kennis steeds overvloediger maakt. Informatie is straks, net als water en licht, vrijwel overal beschikbaar. Volgens Demis Hassabis, nobelprijs winnaar Scheikunde én de man achter DeepMind van Google, is de interessante vraag niet wat de machine kan, maar wat de mens ernaast gaat doen. Wat blijft dan over voor de mens? Misschien juist datgene wat een machine niet voor ons kan bepalen: wat iets voor ons betekent. Welke betekenis geven we aan wat we weten, zien en meemaken? Zoals de muzikanten van Ad Hoc van losse noten samen muziek maken, zo kunnen mensen beschikbare informatie betekenis geven. Ik hoop dat u dit jaar waar dan ook een echte vakantie heeft gehad, tijd om even te ontfocussen.
