PSYCHOTHERAPIE

Voor velen is de reguliere zorg het eerste aanspreekpunt wanneer het tegenzit met de gezondheid. Toch zoeken velen daarnaast talloze alternatieve manieren om van de kwalen af te komen of ze te voorkomen, vaak met een geestelijke insteek. Een kaars opsteken in Lourdes is zo'n voorbeeld, de bedevaart wordt zelfs door de zorgverzekeraar betaald.

    De reguliere geestelijke zorg zet soms intensieve psychotherapie in om het geestelijk welbevinden weer op orde te krijgen. Psychiater Paul Dingemans ziet ook wel alternatieve mogelijkheden. Carnaval is volgens hem een heilzaam feest, even ontsnappen aan de waan van alledag, de dagelijkse sleur en sores vergeten. Het feest heeft aspecten van een intensieve psychotherapie. Individuele (verkleden) en groepsactiviteiten, massaal beleven (samen zingen, hossen en lallen), psycho dramatische momenten (met prinsen en narren) en veel creativiteit.
     Terwijl de helft van Nederland ongezond voor de tv hangt om naar “Boer zoekt Vrouw” te kijken, trekt de zuidelijke helft een boerenkieltje aan en gaat actief zelf op zoek. Een stuk leuker en beter voor het geestelijk welbevinden. Financieel wat armer zolang Lourdes wel en Carnaval niet vergoed wordt. Aan het eind misschien een kater, maar wel geestelijk gezonder.

ROEM (2)

Wat kun je met roem? Je kunt indruk maken, maar op wie eigenlijk? De naam van mijn buurtgenoot stond die week prominent vermeld op de verjaardagslijst in de krant, tussen andere Bekende Nederlanders. Er stond alleen niet bij dat hij in zijn dooie eentje op de ski’s stond, relatie net naar de knoppen, maar de wintersport was al geboekt. Stom toevallig schoven andere buurtgenoten net voorbij over de piste. Hun recalcitrante puberzoon lag nukkig in bed, ze kenden hem slechts van vluchtige contacten bij het buiten zetten van de kliko. Een leuk stel maar voor de BN’er helaas niet jong genoeg voor een swingend contact, wel een leuk stel om de eenzaamheid te doorbreken.
     De volgende dag stonden ze met z'n allen bij de ski-lift, inclusief zoonlief, die toch maar uit bed was gekomen. Bij zijn vrienden kon hij natuurlijk wel indruk maken met zo’n verhaal, skiën met een sportieve BN’er. Samen gleden ze vlotjes over de zwarte pistes. Ouders tevreden en de eenzame BN’er tevreden. Liedjes van Guus Meeuwis schoten me te binnen bij het verhaal; “Geef mij nu de angst, ik geef je er hoop voor terug” en “geef mij het gevoel dat ik er weer bij hoor vandaag”.
    Guus zat laatst nog naast ons in de vertrekhal op het vliegveld. Mijn kids zijn niet zo nukkig op vakantie. Het bleef bij de uitwisseling van “blikken in de ogen” dat was genoeg om “elkaar een dienst te bewijzen”. Guus is ook BN’er, maar eentje die kan leven zonder roem, gewoon een zelf gesmeerde boterham nuttigen, dat is een “Wereld van verschil”.

GEHEIM

De top 10 boekenlijst ligt bij de boekshop in het station voor het grijpen. Op deze AKO-lijst prijkt al een tijdje the secret van Rhonda Byrne. Volgens de schrijfster is alles energie, gedachten kunnen werkelijkheid worden mits je erin ook gelooft en gevoelens voor toont. Je wereld is dus maakbaar, al maakt de geest geen onderscheid tussen positieve en negatieve gedachten. Wie vaak denkt aan gevreesde dingen, roept die juist op.
     Toen ik in het fietserstunneltje plots voetgangers moest ontwijken die ineens opdoken uit de haakse bocht, gleed ik soepeltjes over een bevroren plasje in de binnenbocht. Nadenkend over wat had kunnen gebeuren passeerde ik de dag erop extra voorzichtig dezelfde plek. Juist daardoor ging het mis; veel te traag fietsend, extra remmend, schoof de fiets in een flits onder me uit. De salto mortale eindigde met een flinke klap van mijn hoofd op de stoeptegels.
     Met een blauw oog en schaafwonden op de wang de feestdagen vieren roept steevast reacties op. Ook ruzie gehad met de partner? Kan goed, want na de kersttijd stijgt het aantal echtscheidingen altijd flink. Of is het toch een kwestie van energie oproepen met de verkeerde gedachten? Zo'n blauw oog blijft toch altijd mysterieus.

 

VOORNEMEN

Vroeger waren winkels twee januari gesloten om de voorraad te tellen, oftewel ‘te balansen’. De financiële balans moest immers per 1 januari worden opgemaakt. In het huidige digitale tijdperk is de voorraad continue in beeld, alleen de digibeten onder de winkeliers “balansen” nog handmatig. Goede voornemens draaien vaak om afslanken. Minder eten is het devies, want ieder pondje gaat door het mondje. Tijdens de feestdagen zijn de vetrolletjes ongewild gegroeid en de kledingmaat knelt. Teveel eten, drinken en snoepen, te weinig ‘geSonjaBakkert’.
     Aldi en de Lidl stunten wekelijks met een goede prijs–kwaliteit verhouding voor de seizoensgebonden producten. Ditmaal een transparante weegschaal voor een spotprijs. Ideaal, want onze oude weegschaal gaf steeds een ander gewicht aan: een beetje naar voren hellen scheelde al gauw een kilo. De nieuwe Aldi weegschaal is echter iets té transparant, iedereen in huis blijkt plots drie kilo zwaarder te zijn geworden. Dat tikt flink aan bij het berekenen van de Body Mass index. De nieuwe weegschaal doet terugverlangen naar het oude streefgewicht.
     De kranten spelen handig in op onze afvalwens. Het krantenartikel waarschuwt voor het overslaan van maaltijden. Een keer niet eten en later op de dag in één keer de calorieën inhalen is verkeerd. Het om de dag overslaan van een maaltijd is echter wel gunstig, volgens het voedingscentrum. Het ‘balansdag’ dieet leidt tot 8 % gewichtsverlies en lagere cholesterolwaarden. Afwachten of dit nieuwe ‘balansen’ werkt, of dat we straks teruggaan naar oud ‘balansen’? Kilo’s tellen en constateren dat de vetvoorraad is toegenomen. Zijn we met oud en nieuw toch weer in balans.

ROEPING

Een flinke ruzie kan op termijn wellicht goed uitpakken, het is toch uit liefde dat we samen kunnen en willen leven. Niet alleen een liefde voor de mens, maar ook voor de natuur. Doen we dat niet, dan houdt het leven op. Een puur materialistische invulling van het leven, slecht voor het klimaat, lijkt ons allen steeds minder te bekoren. Bedrijven strijden om het hardst zo groen mogelijk te produceren, om vast te houden aan productiegroei als levensdoel, hoe meer producten hoe gelukkiger. Een materieel gedrag passend bij het "what's in for me" principe van de negentiger jaren, een generatie die van alles moet; beide partners een uitdagende baan, quality-time, leuke kinderen en een mooi (duur) 30-jaren huis. Hoe meer we consumeren, hoe gelukkiger we toch worden?
     De jeugd van vandaag weet wel beter. Opgevoed met internet, TMF en iPOD zijn ze uitstekend in staat om talloze activiteiten tegelijk uit te voeren. Het gaat ze ogenschijnlijk allemaal makkelijk af. Stress krijgen ze er niet meer van. Toch kiest deze jeugd bewust voor een minder materiele toekomst. Ze kiezen voor de Alpha wetenschappen zoals psychologie, filosofie en sociologie. De diepere waarden van het leven trekt hen. De jongste generatie kiest voor minder individualisme en meer sociale cohesie en collectiviteit. Het ouderlijk huis is een warm nest. Kwaliteit van het leven is belangrijker dan geld. Ze schamen zich er niet voor een taak in het leven te volbrengen, streven een maatschappelijke (arts, verpleegster, journalist) of geestelijk roeping na. Het idee van een roeping is de laatste decennia sterk afgenomen, maar zij gaan er weer voor.
     Het kan geen toeval zijn dat in korte tijd drie toneelstukken in première gaan over religie, over mensen die in het moderne West-Europa proberen te geloven. Een taboe. Over mensen die in religie en levensovertuiging houvast zoeken. Het delen van dat gezamenlijk geloven voelt voor hen als een thuiskomen. Europeanen zoeken naar intense ervaringen voor de ziel en proberen te leren van andere culturen. "Ik ben die ik ben", maar dan wel de ik, de liefde, beleven in de groep, de samenleving. Zonder die naaste is het eigen leven immers zinloos, je kunt zelfs geen ruzie maken.

 

ZWEDEN

Een donkere kamer van 10m2 in een vervallen huis is soms in de enige optie voor een student. Snel een eigen gezellig plekje maken is dan niet makkelijk. Buiten is de gezelligheid dit weekend vooral te vinden op de vele kerstmarkten, met weinig stichtelijke woorden en vooral veel prullaria. Volwassenen lopen zonder problemen rond met plastic geweien met ledlampjes, maar met enkel kerstlichtjes richt je helaas geen kamer in.
     Verhuizen betekent spulletjes kopen en dan is IKEA handig. Een Zweedse winkel die er overal hetzelfde uitziet en overal vol is met klanten. Ook deze keer bij IKEA in Brussel. Mensen komen met gelukkige gezichten uit de winkel, als ze tenminste niet hebben misgegrepen in het magazijn. In hun enthousiasme denken ze iets groter te wonen dan werkelijk het geval is en kopen te veel en te groot. Dit weekend zelfs ook nog een mooie kerstboom. De vrouw merkt op de parkeerplaats dat de mooie net gekochte kerstboom, toch wel erg groot is voor de bagageruimte van haar autootje. Er steekt zo’n twee meter boom uit.
     De Zweden hadden lange tijd de hoogste zelfmoordcijfers, maar dat percentage daalt. Een Franse socioloog schreef ooit: „Zuidelijke volkeren doden elkaar, noordelijke doden zichzelf”. Die tijd lijkt voorbij, want de Zweden kwamen uit een onderzoek van Cambridge University onder bewoners van vijftien Europese landen nu als gelukkigste naar voren. Qua geluk scoren de Zweden 7,9 (EU: 7,6; Nederland staat op de vijfde plaats met 7,7). Heeft IKEA de Zweden gelukkig gemaakt? De materialen van hout zijn licht en dat is in het donkere Zweden wel zo makkelijk, dat beurt op. Voor de omzet van IKEA is het lucratief dat Zweden vaker scheiden (45 %) dan Nederlanders (38 %). Jammer genoeg voor IKEA daalt het echtscheidingspercentage in Zweden.
     De wereldburger wil ook gelukkig zijn en koopt massaal woonspulletjes bij de Zweedse winkel. Ook mijn dochter heeft de duisternis verdreven met een lichte kamer en een echt bed. De volgende ochtend belt ze enthousiast op, “Pap, ik heb heerlijk geslapen, lekker weer een eigen plekje!”. Zouden die Zweedse producten echt gelukkig maken, of komt na de zonnige midzomernacht toch weer een lange periode donkere winternachten?

KLANTGERICHT

Mijn dochter leert op de hotelschool alles over gastvrijheid en klantgerichtheid. Tijdens haar stage in een hotel past ze dat toe in de dagelijkse praktijk, bijvoorbeeld met Sinterklaas. Ze laat gasten kennismaken met de Nederlandse cultuur, ze mogen 's avonds hun schoen op de gang zetten, niet om te poetsen maar om een Sinterklaascadeautje te krijgen. Een moderne aanpak, maar de Chinese gasten snappen het verhaal niet helemaal en wilden Sinterklaas in levenden lijve zien, waardoor ze bij hun deur bleven posten.
    Wij vieren Sinterklaas zelfs tweemaal. Een feestje met de complete familie is lastig te organiseren, doen we het nog wel of toch maar niet. Wie wil daar nog meer door gaan? Nou de kleinkinderen wilden niet van zo'n festijn af en zo zat toch iedereen, zo'n twintig man, rond de tafel. Geen gedichten, maar een Sinterklaas spel al misten we achteraf wel de gedichten.
     Op 5 december vieren we het traditioneel met ons gezin, pakjes, surprises en gedichten. Een heidens karwei om al die gedichten te schrijven. O zo fijn om op een leuke wijze toch liefde te tonen in het gedicht dat je schrijft, met af en toe een kritische noot. Zo gingen de gedichten natuurlijk ook over de opleiding op de hotelschool, over de nette pakjes en de klantgerichtheid, waar we thuis zo weinig van merken.
     Het heerlijk avondje is de volgende dag abrupt weer verdwenen, de Sint is nergens meer te zien. 's Morgens smst mijn dochter vanuit het hotel dat iemand voor het hotel is vermoord. Die vorm van op de klant richten leert ze niet op school.

LAKS

Door een lerarentekort staken scholieren voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Dit is deels te wijten aan het lakse gedrag van de babyboom generatie leraren, die de toenmalige forse bezuinigingen in het onderwijs afwentelden de instromende jonge collega's, terwijl ze zelf hun ruime salaris behielden. In die tijd was het sowieso moeilijk om aan een baan te komen. Eindelijk vond mijn zwager een baan vinden als gymnastiekdocent. De interesse in het vak leraar nam af, met het huidige tekort aan leraren als gevolg.
     In een zaal vol met grijze koppen, oudere werkgevers, roerde de voorzitter van de jonge werkgevers het thema van solidariteit tussen de generaties aan. De babyboomgeneratie pensioneert en is de krimpende beroepsbevolking bereid bij te dragen aan de groeiende vergrijzing? Hij zag het somber in, want de jeugdige generatie kiest voor het ‘what's in for me’ principe. Een generatie die van alles moet; beide partners een uitdagende baan, quality-time, leuke kinderen en een mooi (duur) 30-jaren huis. Niet een generatie die gelijk klaar staat om op te treden als mantelzorger. Dat is jammer voor ouderen die zorg nodig hebben, maar was de babyboom ook niet een generatie die vooral goed voor zichzelf zorgde?
     Er is hoop, want de jongste generatie kiest voor sociale cohesie. Gezinsbanden zijn belangrijk, individualisme is uit. Het ouderlijk huis is een warm nest en de waliteit van het leven is belangrijker dan geld. Daarom staken scholieren nu voor beter onderwijs, onder leiding van Sywert van Lienden, de jeugdige zeer wel bespraakte voorzitter van hun actiecomité. Sywert imponeert Kamerleden, ambtenaren en media, maar zijn moeder en docenten maken zich zorgen of hij de sets van 5 VWO wel haalt. Wat een leerzame ervaring! Maar ja elke als school wil meeliften op de media-aandacht rond één van je leerlingen. En laat mijn zwager nou net naast zijn uurtjes gymnastiek, ook nog verantwoordelijk zijn voor de PR van Sywert's school. Heeft hij uiteindelijk toch nog baat bij het lakse gedrag toentertijd van zijn nu al gepensioneerde collega's.

UIT

Is het uit, of toch niet? Vlinders in de buik, rode koontjes en stiekeme afspraakjes, je had verkering. Na een tijdje durfde je pas te erkennen 'Het is aan'. Maar na een poos was het uit. Van de ene op de andere dag zag je elkaar niet meer. Vaak knallend en vol tranen uit elkaar, daarna elkaar compleet uit het oog verloren.
     Heden ten dage lijkt dat bij mijn kinderen anders te gaan. De mobieltjes rinkelen continue door de vele belletjes en sms’jes. Al zijn het nog niet de honderden smsjes per maand, die hun vriendinnen met hun vriendjes uitwisselen. Al snel komen vreemde gezichten over de vloer, alles lekker samendoen, ook slapen. Dan is het uit, maar nog niet over. Ze blijven vrienden en blijven ook bij elkaar slapen. Niks geen knallen, redelijk beheerste emotie, ze drijven als het ware langzaam uit elkaar.
     Jeugdvriendschappen zijn er om te koesteren. Nieuwe aanhang wringt zich daar tussen, wat goed en minder goed kan uitpakken. Het gaat snel verkeerd als het niet klikt tussen jouw nieuwe liefje en je jeugdvriend, of andersom. Jeugdvriendschappen verdwijnen daardoor uit beeld, of je ontloopt elkaar.
     Na heel wat jaren tref je het stel op een feestje. Ontlopen is geen optie meer, dus open je het gesprek en bespreek je de oorzaak van de wrijving. Ineens is er ruimte voor positieve emoties. Het hoge woord is eruit, straks is het misschien wel weer aan.

NATUUR

Je kunt jaren en jaren geïnformeerd worden via tv, boeken en kranten, maar het weegt vaak niet op tegen je eigen ervaring, zelfs al duurt die maar één minuut.

     Wanneer je landt op het verder lege vliegveld Zanderij in Suriname, zijn de indrukken direct anders dan je had verwacht. Je eigen ogen vallen toch op andere dingen dan in de boekjes staan. Na negen uur vliegen loop je in een tropisch klimaat over typisch Nederlandse stoeptegels en langs een ‘Heras-hekwerk’ uit Oirschot. Meteen voel je een gemoedelijke sfeer, met zeer vriendelijke en vrolijke mensen die accentloos Randstad-Nederlands spreken. Het is Nederland in de tropen, maar toch geen Nederland. Het voelt niet echt Zuid-Amerikaans, maar heeft meer een Caribische sfeer met een typisch Surinaamse invulling.

     Suriname, waarvan de helft van de inwoners in Paramaribo woont, lijkt wel een spelletje Risk in het echt, met 400.000 spelers. Het is zowel een dorp als een land, een speler op het wereldtoneel. Wethouders zijn hier ministers en de burgemeester is de president.

     Later wordt duidelijk waarom het oude ANWB-wegwijzerbord op Zanderij zo vaak gefotografeerd wordt: het is namelijk één van de weinige richtingborden. Op geen enkel ander kruispunt zie je welke route je moet nemen. Iedereen kent en volgt zijn eigen weg, in een tropisch tempo, vrolijk en met behoud van de eigen culturele achtergrond.

     In het dorpje Groningen ervaar je de invloed van moeder aarde. Zuster Corry uit het Nederlandse Waspik runt samen met de pater een kostschool. De school is afgebrand, de kinderen zijn vertrokken, de katholieke kerk is verlaten. Alles komt en gaat, lijkt het motto. Aan de rechteroever van de brede Saramacca-rivier lagen vroeger de plantages; na veertig jaar is het weer volledig oerwoud. De natuur in de tropen staat grondontwikkeling toe, maar neemt het ook weer terug. De natuur heeft de tijd. Jammer dat de mens daar te gemakkelijk mee omgaat in gebieden waar de natuur zo overweldigend is. Petflessen, blikjes en allerlei andere restanten van de consumptiemaatschappij worden achteloos weggeworpen, spullen die de natuur niet zo makkelijk verteert.

     ‘Er gaat niets boven Groningen’, is de reclame-uiting van de Nederlandse provincie. In het Surinaamse Groningen gaat de natuur echter duidelijk boven de mens. In Suriname kun je optimaal van deze natuur genieten, al is het mensenleven slechts korter dan een tel in de totale ervaring van moeder aarde.