KNOFLOOK

Geur speelt een subtiele maar belangrijke mate in onze partnerkeuze. Met allerlei geurmiddeltjes proberen we elkaar te verleiden, maar uiteindelijk bepaald onze natuurlijke lichaamsgeur of we iemand aantrekkelijk vinden. Parfum, de film gebaseerd op het boek van Suskind, illustreert prachtig dat onze neus meer ons gevoel beïnvloedt, dan we ons bewust zijn. We hebben onbewust een uitstekend geur geheugen.
     Liefde stopt niet bij de partnerkeuze. Ook daarna willen mannen willen presteren en ook daar zijn middeltjes voor. Volgens nieuwe inzichten zorgt knoflook niet alleen voor een gezonde darmflora en een lekkere smaak. Veevoeders gebruiken knoflook bijvoorbeeld als groeiversterker, dan is het stapje naar geslacht vergroters zo gemaakt. Wat blijkt uit een onderzoekje van de BBC? Knoflook is een uitstekende vervanger voor de viagra pil. Zes van de zeven mannen met erectieproblemen werd een verbetering geconstateerd na het drie maanden eten van een knoflookrijk dieet. Supermarkten verkochten daarna zelfs 32% meer knoflook.
     Wetenschappers komen echter met tegenstrijdige onderzoeksresultaten. Een Leidse promovendus beweerde eind 2005 dat knoflook geen effect heeft op vetten, vaatontstekingen of op aderverkalking, terwijl een Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift eind 2006 meldde dat knoflook zorgt voor een flinke daling van het kankerrisico.

De sensuele man blijft vertwijfelend achter: kiest hij voor een uitdagende geur of een sterk geslacht. Suskind in Parfum lijkt me in deze de beste raadgever, geur beïnvloedt direct ons gevoel en onze liefde. De keuze tussen veel of weinig knoflook is die tussen liefde of sex. Dan toch maar één teentje minder.

HUWELIJK

Zijn we in 2020 meer publiek of privaat?  De vraag kreeg ik tijdens een brainstorm van het ministerie. Toekomstdenken trekt mij wel, op het eerste gezicht lijkt alles te blijven zoals het is. Kijk je terug dan blijkt er zeker sprake van veranderingen, althans als je geen last hebt van geheugenverlies over hoe wij in het verleden over samenleven dachten.
     Steeds vaker grijpen we terug op de middeleeuwen. Govert Buijs, docent wijsbegeerte, schreef daar in de krant een aardige opinie over. Liefde draaide in de oudheid toen niet om de passie voor één partner, maar om de groep: buren, vrienden, familie. Sinds de jaren vijftig zetten we bijna alle kaarten op die ene partner en verwaarlozen we andere relaties. Historica Stephanie Coontz (Marriage, a History.. , 2005) hield onlangs een pleidooi voor de middeleeuwse huwelijksvorm, die tot begin vorige eeuw gebruikelijk was. Vrienden, familie en buurt waren in die tijd tenminste net zo belangrijk als de partner. De partner hoger aanslaan dan de groep gold toen als asociaal. Victoriaanse dames schopte hun man uit bed als een vriendin langskwam, met wie ze de nacht dan vervolgens kussend en knuffelend doorbrachten.
     Privaat is nu beperkt tot de ideale partner. Misschien kunnen we ons werk en privéleven wat anders inrichten en meer banden aanknopen met anderen. Dat zou het scheidingspercentage flink kunnen drukken en minder hoge verwachtingen over het huwelijk scheppen. Door ons nauwe private wereldje wat op te rekken, krijgen we gelijk wat meer mantelzorgers beschikbaar voor de zorg. De tijd lijkt rijp voor nieuwe samenlevingsidealen: een ‘going back in the future’, terug naar de verbondenheid van de middeleeuwen. De jeugd is al begonnen, zij kiezen steeds vaker voor de sociale studies als sociologie en filosofie. En mannen van middelbare leeftijd? Die dromen stiekem van een vriendin in hun bed, maar dan zonder hun eigen vrouw.

ADEMNOOD

In de ochtendspits is op station Voorburg een trein ontruimt. In de overvolle trein dreigden reizigers in ademnood te raken. Ook op de weg is het dagelijks geen pretje om in de file staan. Bedrijventerreinen aan de stadsranden, zoals in Capelle a/d Ijssel, lopen tussen vijf en zes uur vol met leaseauto’s die massaal naar huis vertrekken. Daarna staat men vaak nog een klein uur in file om het bedrijvenpark te verlaten, meestal voor een kort stukje asfalt.

     Hoewel er veel over files wordt gemopperd, passen maar weinig mensen hun reisgedrag, zodat ze minder last hebben. Lang niet alle automobilisten ervaren de dagelijkse bumper aan bumper rijden als negatief; voor sommigen is het routine en zelf een moment van ontspanning van de gepijnigde hersenen. ‘Het aanschuiven', zoals Vlamingen het noemen, vereist weinig energie. Even 'chillen' in de file.
     Treinreizigers waren jarenlang gewend aan vaste tijden en perrons met treinen in een eenzelfde samenstelling. Een vaste routine, die weinig extra energie kostte. Alleen een nieuw gezicht op het perron kon de emoties wel eens doen oplopen. Met de nieuwe dienstregeling gooit NS die voorspelbaarheid geheel over boord. Zelf zit ik 's ochtends in een ruimere luxere trein, in Zoetermeer is het echter proppen geblazen. NS lost het soms efficiënt op: ontruimen die overvolle treinen. Misschien een tip voor de verkeerspolitie: gewoon de snelweg ontruimen bij files. Een echte oplossing lijkt me het niet, maar minder CO₂- uitstoot betekent wel dat we met z'n allen wel langer kunnen blijven ademen.

LICHT

Midden in Afrika, in Mombassa, Kenia staat een vuurtoren. Niet als baken voor de zeevaart, maar als symbool van hoop voor slechtzienden. Het lichtbaken staat naast een moderne oogkliniek.
     Copernicus leerde ons dat de wereld om de zon draait, waarna ons universum groter en groter bleek. Eerst bleken we een onderdeel van een nog enigszins overzienbaar melkwegstelsel. Naar de nieuwste inzichten is het universum nog vele malen groter. De aarde is niet meer dan een rotsklompje in een sterrenstelsel, waar er nog miljarden andere van zijn. Tot zover lijkt onze levensvorm uniek in het heelal. Toch lijkt de unieke mens op weg om het leven op ons rotsklompje flink op te warmen, met desastreuze gevolgen. Als we zo doorgaan doven we ons eigen wereldlichtje. Oud vicepresident Al Gore wijst de wereldgemeenschap terecht op ons onverantwoord omgaan met onze hulpbronnen.

     Afrikanen leven vaak dichter bij de natuur en met meer respect voor hun omgeving dan de bewoners in het Westen. Hun liefde voor de natuur en duurzame leefwijze kunnen in deze tijd voor ons een voorbeeld zijn, een lichtbaken zijn, een teken van hoop. Ik wens u in deze kersttijd veel verlichting toe.

ONDEUGD

Bekende televisiepersoonlijkheden hebben het imago bijzonder te zijn, zeker de zeer charmante vrouwen. Uitgeput na het zoveelste avondje doorwerken en een natte trein- en fietstocht plof ik met een opgewarmde prak voor de tv. Paul de Leeuw, allesbehalve charmant zit omringd door tien bekende vrouwen als Katja Schuurman, Sophie Hilbrand en Yvon Jaspers. Volgens de Japanse tv-traditie zitten de dames in tribune vorm gepresenteerd, waardoor ze hun toch wat diep uitgesneden decolletés nog competitiever kunnen presenteren dan ze normaal al doen. Ook figuurlijk geven ze zich bloot, ze proberen elkaar af te troeven met varianten op het cliché van het lieve ondeugende schoondochtertje, de een met nog meer ondeugendheid in haar bagage dan de ander. Was het toeval dat de veruit meest serieuze van het stel haar stem kwijt was? Of mag die link niet gelegd worden, nu zelfs de Erasmus Universiteit in haar magazine prat gaat op de resultaten van haar studenten bij schoonheidswedstrijden. Diva's zijn allang niet meer de stereotype domme blondjes.
     Een collega meldde trots dat zijn neefje al een tijd verkering heeft met een van deze diva's. Niet alleen haar achternaam is doodnormaal, haar gedrag in huiselijke kring ook. Wel is het tegenwoordig wat drukker op de familiefeestjes. Maar ach, het oog wil ook wat.

HERSENDRUK

Zondagmiddag, terwijl half Nederland smachtend hoopt te pinnen in lange rijen voor de kassa, vierden wij met de hele familie Sinterklaas. De rijmen waren weer net op tijd klaar; boterletters, marsepein stonden op tafel.
Op de avond van de Sint pakten we in ons eigen gezin nogmaals eens flink uit. Weer een groot aantal rijmen. Dit keer mocht ik zo'n 30 gedichten, maken. Een half uur voor aanvang, ontbreken nog z'n zeven rijmen. Vier minuten per rijm om te bedenken, typen, corrigeren, printen en op het cadeau te plakken.
     Het blijft verrassend hoe onze hersenen onder druk werken. Je zou denken dat creativiteit tijd en ruimte nodig heeft, maar dat lijkt niet zo. Veel training en regelmatige lichamelijke beweging houden de hersenen scherp, zo blijkt uit de neurowetenschap. In de hersenen zijn al onze lichaamsdelen anders gelokaliseerd dan in werkelijkheid het geval is, zo liggen in onze hersenen de zenuwbanen van voeten en van genitaliën dicht bij elkaar. De zenuwbanen lopen iets in elkaar over. Achter een simpele voetmassage schuilt dus meer genot dan je denkt. Clinton had met minder gevolgen zijn teen in Monica's mond kunnen stoppen.
     Toch sturen onze hersenen ons goed aan. Het blijft mooier om te geven dan te ontvangen. Geen groter genot dan je eigen kinderen gelukkig te zien, ondanks de druk in je hoofd.

CARRIÈRE

‘Carrière maken is uit’, kopt de krant. Twintigers zouden niet-materialistisch zijn en minder gericht op status. Het grote geld en de dikke lease bak zijn niet langer het doel. Althans, ze hebben de definitie 'basale voorwaarden' wat opgerekt. De hoogte van het salaris moet gewoon goed zijn, de verstrekte auto minimaal een Audi A4.
     Met basaal gevonden zaken kun je echter niet de blits maken, maar dat is niet erg. Status ontlenen aan werk wordt minder belangrijk. Leuke collega's, autonomie en prettig leven tellen nu zwaarder. Niet vreemd, want veel grote werkgevers van vroeger zijn geheel verdwenen en fabrieken zijn gesloopt. Niets tastbaars is over van waar je als arbeider na al die jaren nog fier op kon zijn. Collega's, waarmee het lekker werken is, belangrijker vinden is dus niet zo gek gezien. Collega's zijn minder snel vergankelijk als het soort werk. En hoe zit het met de voorwaarden? Terwijl ik naar de trein ren stapt mijn collega in zijn Audi A4, ook al zo basaal, schijnt.

GRACHTENGORDEL

De provincie wint van de Amsterdamse 'grachtengordel': PSV wint van AJAX, 'Boer zoekt vrouw' van 'Barend en van Dorp', en CDA, CU en SP van PvdA en VVD. Dat was één van de opmerkelijkste verkiezingsanalyses van een CDA-wetenschapper, voorafgaand aan de verkiezingen. Individualisme, materialisme, atheïsme leeft in de grote stad terwijl het platteland meer kiest voor solidariteit, duurzaamheid en christelijke waarden.
     De analyse klopte. Kiezers kozen voor profilering, zowel links als rechts. Het CDA bleef de grootste, de Chisten-unie won sterk met een diepere, socialere invulling van de 'C'. De grote winnaar, de SP van Jan Marijnissen, is van oorsprong een partij van radicale katholieken uit Oss, nog linkser dan het oude KVP smaldeel 'de PPR', maar op tal van terreinen conservatiever. Jan schreeuwt het niet uit, maar heeft nog altijd warme gevoelens bij de tijd dat Jantje misdienaar was in de kerk. Hij voelt zich wel op zijn gemak te midden van de christelijke familie.
     Op een receptie kwam ik een oud-PvdA minister tegen, die geanimeerd met een grachtengordel vriendin over vormgeving stond te praten. Ze had iets heel moois gezien, maar ongelogen waar; de initiatiefnemer was... een Limburger. Hoe was het mogelijk, zo'n provinciaal. Helaas voor de grachtengordel is de opkomst van de provincie een internationaal verschijnsel. Mocht de voorspelling van Al Gore over de stijging van de zeespiegel uitkomen, wordt het allemaal nog erger: dan moet de grachtengordel echt het land op. Welkom in het echte Oss!

RETRO-LOOK

Na een kleine dertig jaar stond ik bij toeval weer in de gang van mijn studentenhuis. Toen ik langs het huis liep, betrok een jongen net zijn nieuwe kamer, 'mijn kamer'.
     Het besef van die lang vervlogen studententijd drong een weekje eerder al door, in het nieuwe studentenkot van mijn dochter. De witte muren in haar luxe appartementje gaat ze bruin verven, helemaal retro-look. Staat leuk bij mijn oude bed, mijn Lundia stellingkasten en mijn bankstel, die ze allemaal van mijn zolder heeft meegesleept naar dit optrekje.
     Toen ik in mijn studentenkamer trok, verfde ik de muren ook bruin. Wel een tintje donkerder dan de huidige retro-look. De oude leunstoelen van mijn oma pasten daar mooi bij.
     Jonge mensen, nieuwe kansen, nieuwe generatie, uitdagingen en toch veel overeenkomsten. Zo gaat het overdragen van generatie op generatie in z'n werk. Ik ben al wel een stuk verder in het leven, dan toen ik voor het eerst de voordeur van het studentenhuis opendeed. Dat is toch even slikken.

 

ROEM (1)

We houden van winnen en erkenning. In de schijnwerpers staan wordt steeds belangrijker, lijkt het. Kinderen dromen niet meer van een echt stoer vak, maar van beroemd zijn.
     De uitreiking van awards beperkt zich allang niet meer tot de filmindustrie. Iedere dag wint wel iemand een prijs. Bedrijven zetten hun medewerkers in het zonnetje. Het werkt nog ook, we vinden het immers allemaal lekker een keer openlijk over de bol geaaid te worden.
     Niet winnen is niet leuk, vooral als je bijna een respectabele prijs te pakken hebt. Het afvalsysteem met genomineerden zit echter slim in elkaar: je kunt dan even van roem genieten, al is die tijdelijk. Dat geeft toch een beter gevoel dan gelijk afgewezen te worden. Zelfs Boer zoekt vrouw, laat alle kandidaten even stralen, ook de afvallers. De emotionele band tussen de potentiële vrouwen is vaak sterker dan die tussen boer en vrouw. Samen strijden lijkt meer te binden dan individueel stralen. Solidariteit wint het in dit geval van puur individualisme; een praktisch stemadvies in deze verkiezingstijd. Al blijft het altijd ongewis of de verkiezingsbeloften van politici net zo snel vervliegen als de liefde van de boer voor zijn vrouwen.