LICHT

Midden in Afrika, in Mombassa, Kenia staat een vuurtoren. Niet als baken voor de zeevaart, maar als symbool van hoop voor slechtzienden. Het lichtbaken staat naast een moderne oogkliniek.
     Copernicus leerde ons dat de wereld om de zon draait, waarna ons universum groter en groter bleek. Eerst bleken we een onderdeel van een nog enigszins overzienbaar melkwegstelsel. Naar de nieuwste inzichten is het universum nog vele malen groter. De aarde is niet meer dan een rotsklompje in een sterrenstelsel, waar er nog miljarden andere van zijn. Tot zover lijkt onze levensvorm uniek in het heelal. Toch lijkt de unieke mens op weg om het leven op ons rotsklompje flink op te warmen, met desastreuze gevolgen. Als we zo doorgaan doven we ons eigen wereldlichtje. Oud vicepresident Al Gore wijst de wereldgemeenschap terecht op ons onverantwoord omgaan met onze hulpbronnen.

     Afrikanen leven vaak dichter bij de natuur en met meer respect voor hun omgeving dan de bewoners in het Westen. Hun liefde voor de natuur en duurzame leefwijze kunnen in deze tijd voor ons een voorbeeld zijn, een lichtbaken zijn, een teken van hoop. Ik wens u in deze kersttijd veel verlichting toe.

ONDEUGD

Bekende televisiepersoonlijkheden hebben het imago bijzonder te zijn, zeker de zeer charmante vrouwen. Uitgeput na het zoveelste avondje doorwerken en een natte trein- en fietstocht plof ik met een opgewarmde prak voor de tv. Paul de Leeuw, allesbehalve charmant zit omringd door tien bekende vrouwen als Katja Schuurman, Sophie Hilbrand en Yvon Jaspers. Volgens de Japanse tv-traditie zitten de dames in tribune vorm gepresenteerd, waardoor ze hun toch wat diep uitgesneden decolletés nog competitiever kunnen presenteren dan ze normaal al doen. Ook figuurlijk geven ze zich bloot, ze proberen elkaar af te troeven met varianten op het cliché van het lieve ondeugende schoondochtertje, de een met nog meer ondeugendheid in haar bagage dan de ander. Was het toeval dat de veruit meest serieuze van het stel haar stem kwijt was? Of mag die link niet gelegd worden, nu zelfs de Erasmus Universiteit in haar magazine prat gaat op de resultaten van haar studenten bij schoonheidswedstrijden. Diva's zijn allang niet meer de stereotype domme blondjes.
     Een collega meldde trots dat zijn neefje al een tijd verkering heeft met een van deze diva's. Niet alleen haar achternaam is doodnormaal, haar gedrag in huiselijke kring ook. Wel is het tegenwoordig wat drukker op de familiefeestjes. Maar ach, het oog wil ook wat.

HERSENDRUK

Zondagmiddag, terwijl half Nederland smachtend hoopt te pinnen in lange rijen voor de kassa, vierden wij met de hele familie Sinterklaas. De rijmen waren weer net op tijd klaar; boterletters, marsepein stonden op tafel.
Op de avond van de Sint pakten we in ons eigen gezin nogmaals eens flink uit. Weer een groot aantal rijmen. Dit keer mocht ik zo'n 30 gedichten, maken. Een half uur voor aanvang, ontbreken nog z'n zeven rijmen. Vier minuten per rijm om te bedenken, typen, corrigeren, printen en op het cadeau te plakken.
     Het blijft verrassend hoe onze hersenen onder druk werken. Je zou denken dat creativiteit tijd en ruimte nodig heeft, maar dat lijkt niet zo. Veel training en regelmatige lichamelijke beweging houden de hersenen scherp, zo blijkt uit de neurowetenschap. In de hersenen zijn al onze lichaamsdelen anders gelokaliseerd dan in werkelijkheid het geval is, zo liggen in onze hersenen de zenuwbanen van voeten en van genitaliën dicht bij elkaar. De zenuwbanen lopen iets in elkaar over. Achter een simpele voetmassage schuilt dus meer genot dan je denkt. Clinton had met minder gevolgen zijn teen in Monica's mond kunnen stoppen.
     Toch sturen onze hersenen ons goed aan. Het blijft mooier om te geven dan te ontvangen. Geen groter genot dan je eigen kinderen gelukkig te zien, ondanks de druk in je hoofd.

CARRIÈRE

‘Carrière maken is uit’, kopt de krant. Twintigers zouden niet-materialistisch zijn en minder gericht op status. Het grote geld en de dikke lease bak zijn niet langer het doel. Althans, ze hebben de definitie 'basale voorwaarden' wat opgerekt. De hoogte van het salaris moet gewoon goed zijn, de verstrekte auto minimaal een Audi A4.
     Met basaal gevonden zaken kun je echter niet de blits maken, maar dat is niet erg. Status ontlenen aan werk wordt minder belangrijk. Leuke collega's, autonomie en prettig leven tellen nu zwaarder. Niet vreemd, want veel grote werkgevers van vroeger zijn geheel verdwenen en fabrieken zijn gesloopt. Niets tastbaars is over van waar je als arbeider na al die jaren nog fier op kon zijn. Collega's, waarmee het lekker werken is, belangrijker vinden is dus niet zo gek gezien. Collega's zijn minder snel vergankelijk als het soort werk. En hoe zit het met de voorwaarden? Terwijl ik naar de trein ren stapt mijn collega in zijn Audi A4, ook al zo basaal, schijnt.

GRACHTENGORDEL

De provincie wint van de Amsterdamse 'grachtengordel': PSV wint van AJAX, 'Boer zoekt vrouw' van 'Barend en van Dorp', en CDA, CU en SP van PvdA en VVD. Dat was één van de opmerkelijkste verkiezingsanalyses van een CDA-wetenschapper, voorafgaand aan de verkiezingen. Individualisme, materialisme, atheïsme leeft in de grote stad terwijl het platteland meer kiest voor solidariteit, duurzaamheid en christelijke waarden.
     De analyse klopte. Kiezers kozen voor profilering, zowel links als rechts. Het CDA bleef de grootste, de Chisten-unie won sterk met een diepere, socialere invulling van de 'C'. De grote winnaar, de SP van Jan Marijnissen, is van oorsprong een partij van radicale katholieken uit Oss, nog linkser dan het oude KVP smaldeel 'de PPR', maar op tal van terreinen conservatiever. Jan schreeuwt het niet uit, maar heeft nog altijd warme gevoelens bij de tijd dat Jantje misdienaar was in de kerk. Hij voelt zich wel op zijn gemak te midden van de christelijke familie.
     Op een receptie kwam ik een oud-PvdA minister tegen, die geanimeerd met een grachtengordel vriendin over vormgeving stond te praten. Ze had iets heel moois gezien, maar ongelogen waar; de initiatiefnemer was... een Limburger. Hoe was het mogelijk, zo'n provinciaal. Helaas voor de grachtengordel is de opkomst van de provincie een internationaal verschijnsel. Mocht de voorspelling van Al Gore over de stijging van de zeespiegel uitkomen, wordt het allemaal nog erger: dan moet de grachtengordel echt het land op. Welkom in het echte Oss!

RETRO-LOOK

Na een kleine dertig jaar stond ik bij toeval weer in de gang van mijn studentenhuis. Toen ik langs het huis liep, betrok een jongen net zijn nieuwe kamer, 'mijn kamer'.
     Het besef van die lang vervlogen studententijd drong een weekje eerder al door, in het nieuwe studentenkot van mijn dochter. De witte muren in haar luxe appartementje gaat ze bruin verven, helemaal retro-look. Staat leuk bij mijn oude bed, mijn Lundia stellingkasten en mijn bankstel, die ze allemaal van mijn zolder heeft meegesleept naar dit optrekje.
     Toen ik in mijn studentenkamer trok, verfde ik de muren ook bruin. Wel een tintje donkerder dan de huidige retro-look. De oude leunstoelen van mijn oma pasten daar mooi bij.
     Jonge mensen, nieuwe kansen, nieuwe generatie, uitdagingen en toch veel overeenkomsten. Zo gaat het overdragen van generatie op generatie in z'n werk. Ik ben al wel een stuk verder in het leven, dan toen ik voor het eerst de voordeur van het studentenhuis opendeed. Dat is toch even slikken.

 

ROEM (1)

We houden van winnen en erkenning. In de schijnwerpers staan wordt steeds belangrijker, lijkt het. Kinderen dromen niet meer van een echt stoer vak, maar van beroemd zijn.
     De uitreiking van awards beperkt zich allang niet meer tot de filmindustrie. Iedere dag wint wel iemand een prijs. Bedrijven zetten hun medewerkers in het zonnetje. Het werkt nog ook, we vinden het immers allemaal lekker een keer openlijk over de bol geaaid te worden.
     Niet winnen is niet leuk, vooral als je bijna een respectabele prijs te pakken hebt. Het afvalsysteem met genomineerden zit echter slim in elkaar: je kunt dan even van roem genieten, al is die tijdelijk. Dat geeft toch een beter gevoel dan gelijk afgewezen te worden. Zelfs Boer zoekt vrouw, laat alle kandidaten even stralen, ook de afvallers. De emotionele band tussen de potentiële vrouwen is vaak sterker dan die tussen boer en vrouw. Samen strijden lijkt meer te binden dan individueel stralen. Solidariteit wint het in dit geval van puur individualisme; een praktisch stemadvies in deze verkiezingstijd. Al blijft het altijd ongewis of de verkiezingsbeloften van politici net zo snel vervliegen als de liefde van de boer voor zijn vrouwen.

DOS

DOS is de voorloper van FC Utrecht, een naam die weinigen nog iets zegt. Moderne voetbalclubs nemen vaak de stadsnaam op in de clubnaam, meestal ingegeven om wat extra gemeentelijke subsidie binnen te halen.
     Voetbalstadions compleet met antiterreur grachten beperken zich allang niet meer tot voetballen alleen. Doordeweeks is het FC Utrecht stadion één grote vergader locatie waar de meeste bezoekers de DOS-historie niet kennen. Dat is allemaal historisch gekeutel. Zij zijn gekomen voor duur betaalde moderne managementcursussen o.a. in de DOS- zaal.
     De managementgoeroes verkondigen excellentie als ultiem doel, talent is niet doorslaggevend, gewoon heel veel oefenen. Toppers beginnen jong met een strak training schema. Continue leren en persoonlijke doelen stellen, dat brengt je naar de top in sport en bedrijfsleven.
     In Utrecht op een simpel grasveld, omgeven met wat paaltjes en een draadje ertussen en zonder al die hedendaagse poeha, noemden ze dat vroeger gewoon DOS: Door Oefening Sterk.

VROUWEN

Eerlijk toegegeven........Ik heb een zwak voor vrouwen. De jongensschool was voor mij niet weggelegd, ik mocht naar een gemengde basisschool. Ook op mijn middelbare zaten meisjes, al waren ze zwaar in de minderheid. Op de universiteit zaten ze ook, maar de economische faculteit was er zeker niet vol van. Na al die gemengde opleidingen heb je niet alleen een zwak, maar ook veel respect voor deze sexe. Vaak zijn ze een stuk slimmer dan wij, de mannen.
     De aantrekkelijkste manier van treinreizen is nog steeds de tweede klasse, de eerste klas was tot voor een paar jaar een echt mannenbolwerk. Ook daar rukken de vrouwen nu op, zonder meer een goede zaak. Alleen jammer dat vrouwen ook de onhebbelijke kanten van mannen gaan overnemen, terwijl die nu juist die eigenschappen aan het afzweren zijn. In onze coupé zaten twee hyperactieve dames, de één was al een half uur aan het bellen via een Nokia, met een PDA op schoot en een uitklapbaar toetsenbordje. De ander was hardop aan het mopperen omdat de mobiele internetverbinding van haar laptop uitviel en ook haar nieuwe mobiel door haar werkgever niet was opgeladen. "Wat een Middeleeuwse werk leveren die klojo's".
     Terwijl de mannen minder zijn gaan roken, proberen af te vallen en hun jachtige werkhouding wat proberen te temperen en daardoor langer leven, lijken vrouwen deze mindere kanten van het leven ook te willen ‘copy pasten’ (overnemen) van de mannen. Met een reductie in levensverwachting tot gevolg. Of zijn die sterke en slimme meiden niet meer te verblijden met eventjes geen mannen aan hun zijden?

SEXY

We kijken minder, terwijl het computergebruik is verdubbeld. Het voor de hand liggende middel om extra kijkers te trekken in de late avonduren met 'platte' seksfilms is uitgewerkt. Commerciële tv-stations moeten iets anders bedenken.
     Internetgebruik groeide in het begin langzaam, tot sekssites verschenen. In rap tempo groeide het aantal gebruikers. Het zwaard sneed aan twee kanten, gebruikers leerden nieuwe seksuele technieken en de sekssites zorgde er ook voor dat de internettechniek snel verbeterde en gebruiksvriendelijker werd. Tv en internet staan nog steeds bol van sexy onderwerpen, maar de 'platte' seks is naar de achtergrond verdwenen. Er is meer ruimte gekomen voor inhoudelijke onderwerpen.
     VVD-partijleider Rutte komt wat bleekjes en minder sexy over bij de kiezer. Een VVD lid uit Wassenaar had daar wel een oplossing voor, de partij vermelden op de billen van dames 3 van hockeyclub Groen Geel. Kunnen die mannen langs de kant nog wat opsteken als ze naar die strakke rokjes kijken. Of dat werkt is de vraag nu kiezers zich bij hun keuze steeds meer laten leiden door inhoudelijke internetsites, zoals www.kieswijzer.nl. Rutte gebruikte diezelfde kieswijzersite en kreeg D66 als advies. Misschien moet de VVD toch doorgaan met de seksistische reclame en minder voor de inhoud gaan.