KWALITEIT VAN HET LEVEN?

Terwijl de brievenbus steeds minder geluid maakt, wordt het aantal e-mails dat we ontvangen steeds overweldigender. Als voormalig medewerker van Microsoft en Apple is Linda Stone al jaren gewend aan de constante stroom van e-mails, sms’jes, telefoontjes, enzovoort. Zij ziet een mogelijke uitweg (NRC 15-04-2006):

     “In het ‘ik-ik-ik’ tijdperk van 1965 tot 1985 probeerden we zoveel mogelijk dingen tegelijk te doen. Tussen 1985 en 2005 werden we overspoeld en overprikkeld. Het was het tijdperk van ‘contact-contact-contact’. We waren overal bereikbaar (via sms, telefoon, laptop), behalve voor de mensen die op dat moment naast ons stonden. Altijd alert, met een voortdurend gevoel van tekortschieten.”

     Sinds 2006 zijn we selectiever geworden, en draait het meer om ‘zin-zin-zin’. We doen alleen nog datgene wat echt bijdraagt aan onze kwaliteit van leven. Zingeving, ergens bij horen, veiligheid en vertrouwen zijn de nieuwe criteria.* ‘Druk-druk-druk’ is dus niet meer het standaardantwoord op de vraag: “Hoe gaat het?” We wachten rustig op dat ene zinvolle contact dat ons leven verrijkt. Ik zie de postbode al aankomen; zou hij die bijzondere brief bij zich hebben?

 

 * Achteraf gezien moet ik constateren dat de door Linda Stone gedeelde uitweg naar meer bezinning achterwege is gebleven. We zijn nog steeds ‘druk, druk, druk’. Het stijgend aantal werk gebonden psychische burn-outklachten in Nederland bedraagt thans 31,5%. In het jaar 2006 bloeide de economie sterk op, uitmondend in een crisis in 2008. Zou ruimte voor zingeving, welzijn, samenhangen met welvaart?

KRUISTOCHT

Heel toepasselijk in deze 'goede' week haalde ik mijn dochter op bij het ziekenhuis de Heilige Familie gelegen in de ‘anale driehoek’ Kontich, Aartselaar en Reet, ten zuiden van Antwerpen. Het is maar een kort ritje van drie kwartier, maar wel een wereld van verschil. Haar vier verstandskiezen werden daar onder volledige narcose door de kaakchirurg verwijderd, terwijl in ons landje meestal twee tegelijk onder lokale verdoving worden getrokken.
     Niet alleen de methode van verwijderen ook de behandeling, is cultureel bepaald. Mijn eigen half-Zweedse tandarts heeft in haar Zweedse tijd geleerd conservatief te behandelen, terwijl de Hollandse collega's kronen bij de vleet plaatsen. De Zweden laten die kronen lekker in hun vlag zitten, terwijl Nederlanders hun mond vullen met veel meer kunstwerken dan andere Europeanen, misschien verklaart dat onze ‘grote bek’?

     Je als natie uiten kunnen we zoveel slimmer aanpakken, er zijn immers meer wegen die naar Rome leiden.
Op 1e paasdag tonen we aan de wereld dat we het ook anders kunnen: op het Sint Pieterplein spreken we met bloemen, zonder woorden. En we worden daarvoor bedankt, als de nieuwe paus “dank u voor de bloemen” tenminste niet vergeet. Anders wordt het tijd voor een kruistocht naar de heilige familie om die erkenning van die Hollandse schoonheid af te dwingen.

ONDER PROFESSOREN

Deze week stond in het teken van het in- en uittreden van bekenden in het wereldje van professors. In Rotterdam een openingscollege, een oratie en daags daarop een afscheidscollege in Amsterdam. Bij zulke officiële universitaire bijeenkomsten draait het om traditie en kledingvoorschriften. In Mokum geldt zelfs een specifiek kleding advies voor hoogleraren: toga met onderscheidingen. Ze waren er wel de lintjes, maar naar de smaak van de afscheidnemende hoogleraar toch te weinig. Wat dat betreft scoorde de nieuwe professor de dag ervoor met 3 lintjes beter.
     Zelf heb ik alleen nog wat lintjes van de wandelvereniging, maar een toga aantrekken was me nog wel gelukt. De pedel, de universitaire ceremoniemeester, bood me bij de start van bijeenkomst immers nog een leen-toga aan. Wel een makkelijke manier om een soort ' Charles Schwietert' nep -hoogleraar te worden.
     Ook dit soort verkleedpartijen kennen formele, maar zeker ook informele regels. Zo mag de hoogste in rang altijd weer afwijken van het kledingprotocol, die liep dus zonder toga, een subtiele manier om zich weer te verbijzonderen van zijn collega's. Zo zijn het niet alleen de lintjes die voor onderscheid zorgen!

DICTATORS

De jaarlijkse vergadering van mijn woonhofje heeft veel weg van een typische Vinex locatie: te veel auto's, te weinig parkeerplaatsen en een ontoegankelijk hofje als gevolg. Opvallend is de dubbele moraal van de parkeer-‘dictators’ in het hof. Ze leggen strikte regels op aan anderen, maar nemen zelf alle vrijheid. Zonder pardon stopt men een onbeschoft briefje tussen de ruitenwisser van een onbekende foutparkeerder terwijl even later het hof vol staat met schots en scheef geparkeerde auto's van hun eigen hockeyteam.
     Parkeerproblemen beginnen met de groei van het autobezit. Is dat echt nodig? Gisteren leende ik onze enige auto nog uit aan een ander gezin in nood. Ze hadden dringend een auto nodig...... zelf hadden ze er drie in het gezin!
     De grootheidswaan van de communistische Roemeense dictator Ceausescu zorgde in Boekarest voor 10-baans, compleet lege, wegen. De Roemenen kunnen nu met hun autootjes snel overal heen, maar missen iets wat de dictator wel had: visie.  Het levert mijn zoon wel een interessante stageplaats op; het ontwikkelen van een parkeerbeleid voor Boekarest.

ONTBIJT

Een zaterdagochtend, half maart en het is nog steeds veel te koud. Het is heel vroeg, maar een vriend wordt vandaag 50 jaar, als verrassing gaan we bij hem ontbijten. Eerst het ijs van de autoruit krabben. In oktober gingen we in één keer over van de zomer in de winter, zonder maar één herfststorm. Sindsdien is het overdag wekenlang 2-3 graden. Misschien zijn we wel geswitcht van zee- naar landklimaat, schakelen we straks net zo abrupt van winter naar zomer, zonder een lentezonnetje.
     Op straat is geen mens te bekennen, alleen auto's met Poolse kentekens rijden al rond. Mijn vriend werkt ook in de bouw maar zijn collega's liggen vandaag nog op één oor. De bakkerswinkel is nog dicht, maar via een zijdeur slaan we croissants, kadetjes en eierkoeken in. Met champagne en warme harde eitjes verrassen we het nog snurkende gezin. Even later zitten we samen aan de jus d'orange en de koffie.
     De Poolse bouwvakkers hebben het eerste uurtje op de bouw er al op zitten. Hardwerken zijn ze gewend, ook tijdens WO II hebben ze in deze regio hun mouwen flink opgestroopt. Tegenwoordig maken de politici zich zorgen over de grote aantallen Polen in Nederland. Dat ze ons de herfst afnemen is tot daar aan toe, maar werk? Dat houden we liever voor de autochtonen.

PASSIE

De Olympische Winterspelen in Turijn stonden in het teken van de slogan 'passion lives here'. De openings- en sluitingsceremonie straalden die passie uit. Passie, samen met de behorende expressie, lijkt weer helemaal terug, net als in de jaren zeventig. In Parijs bloeien de studentenopstanden weer op, met een bezette Sorbonne als symbool.
     Vorige week nam ik deel aan een discussiepanel met architecten. Zij klaagden over het gebrek aan passie bij commerciële opdrachtgevers, die vaak enkel gefocust zijn op een snelle carrière en hoppen van de ene naar de andere job. De architect was de enige constante factor in de steeds wisselende stroom van opdrachtgevers, die geen tijd hadden om zich sterk te maken voor een bijzondere bouwkundige prestatie. Echte creaties vereisen doorzettingsvermogen en een stabiel team, passie is onmisbaar, net zoals voor de gouden plak van Ireen Wüst in Turijn.

GRIEPVIRUS

Normaal gesproken kan ik me enorm ergeren aan computervirussen. Vreselijke dingen die uren, soms zelfs dagen, van je tijd kosten zonder dat je er iets voor terugkrijgt. Als je eindelijk alles hebt hersteld, sta je precies waar je begon.

     Nog minder leuk is het om languit onderuit te gaan in de badkamer, vooral niet om half vijf ‘s ochtends. Met 40 graden koorts blijkt een vluggertje naar de WC ineens een levensgevaarlijke onderneming. Helemaal flauwgevallen en met een bebloed hoofd kom ik weer bij bewustzijn. Mijn inmiddels wakker geschrokken vrouw staat lijkbleek naast me. Gelukkig was er weer leven in haar partner.

     Een week na de eerste griepaanval loop ik nog steeds groggy rond. Ook collega’s blijken door deze griep te zijn getroffen, die alle energie door een putje lijkt te laten verdwijnen. Zelfs gedachten komen niet op—gewoon niets, alleen maar platliggen in bed. Dat we dagelijks enorm veel informatie moeten verwerken wist ik wel, maar zo’n griepaanval maakt je daar weer goed bewust van. Pas na dagen komt er weer wat leven in de batterijen en ben ik in staat om achter de computer te kruipen en tv te kijken.

     Het is toch een bijzondere gedachte dat zo’n virus iedereen op dezelfde manier klein krijgt. Alle patiënten hebben dezelfde lichamelijke klachten; misschien zijn we toch meer één geheel dan we normaal gesproken denken. Deze aandoeningen zitten volgens mij toch in de genen, want mijn vader had ook regelmatig een bult op zijn kale hoofd. Gelukkig verdwijnen die plekken na verloop van tijd weer, zodat de gelijkenis met de bijzondere vlek op het voorhoofd van Michail Gorbatsjov maar tijdelijk is.

     Wat met zo’n griepvirus ook snel verdwijnt, zijn de overtollige kilo’s. Dat is dan weer het leuke verschil tussen een computervirus en een griepvirus: aan het eind van de rit ben je met een griepvirus meer kwijtgeraakt. Nu maar hopen dat het lukt om dat zo te houden. Misschien toch maar weer 40 dagen gaan vasten.

 

HET GEVOEL

Woensdagmorgen om half vier was het bitter koud. Samen met een maat en een vriendin fietste ik door de verse sneeuw naar huis. Met veel gevoel voor stuurmanskunst probeerden we heel voorzichtig vanuit het café heelhuids thuis te komen. Carnaval was weer ten einde, de vasten kon beginnen.
     Zo’n vredige, witte nachtpaste goed bij onze carnavals-act als boedha-bob-team. Al ruim 20 jaar trekken we met vijf man op zaterdag samen op. Traditie en broederschap zijn toch de kern van dit volksfeest. Iedereen die de moeite neemt zich te verkleden hoort erbij. Je praat makkelijk tegen iedereen aan, drinkt een pils, maakt een praatje en swingt er op los. Het gevoel van saamhorigheid maakt iedereen trots op wat hun dorp of stad voorbrengt, genietend van geuite liefde of interesse. Dat genot gun je iedereen. Toch vinden we het lastig om over geluk en gevoel te praten. Goed nieuws is geen nieuws, zeggen we vaak. De media lijken langzaam beter bedreven te raken in het vangen van dit gelukzalige gevoel. De standaard carnavalsberichten melden steevast hoeveel doden er vielen in Rio en hoeveel ‘boven de Moerdijkers’ rotzooi maakten in Brabant en Limburg. Zelden lees je dat wereldwijd zo’n 300 miljoen mensen genieten van dit feest.

    Afgelopen week liet de KRO in drie tv-uitzendingen zien wat er gebeurt als je met een positieve blik naar dit volksfeest kijkt. Dan blijkt ineens dat iedereen wel zijn of haar kruis draagt; de een zit midden in een chemokuur en heeft nog maar kort te leven, de ander verloor kinderen bij een auto-ongeluk. Door samen leut te maken en juist daar samen naar toe te leven, wordt verdriet gedeeld en verwerkt. Zo waren de overleden kinderen als geschilderde engeltjes aanwezig op de carnavalswagen. Het dweilorkest speelde urenlang op de luifel van het café, maar nam toch pauze om ballonnen op te laten voor hun pas overleden bekkenist, alsof hij er toch nog even bij vanuit de hemel. Daarna ging de muziek en de lol voort. Gevoelens van leven en dood worden door vrolijkheid toch dragelijker gemaakt.
     We hebben met z’n allen nog wat te leren over omgaan met onze gevoelens, maar de tekenen zijn hoopvol. Ook ‘boven de Moerdijk’ zal het lukken met het kanaliseren van die gevoelens, tijdens schaatstoernooien, Koninginnedagen en kermissen. Tijdens mijn nachtelijke fietstocht door de sneeuw voelde ik toch een vleugje jaloezie richting Rotterdam, zo’n zomercarnaval klinkt net iets behaaglijker gevoel dan fietsen in ijzige kou met een volle blaas.

DOWNDATEN

We lijken met z’n allen een groot koppeldilemma te hebben. We leven langs elkaar heen, maar willen o zo graag verbonden zijn. De natuurlijke koppelmomenten lijken uit ons leven wat verdwenen te zijn, terwijl we via het internetwerk met draadjes aan elkaar hangen, dat biedt nieuwe koppelmogelijkheden. Dat gaat bijvoorbeeld via de site www.jongebazen.nl ,de praktijk van het jonge leidinggeven.
     Een flitsende carrière als jonge leidinggevende is niet altijd rozengeur en maneschijn. Stoere meiden tussen de 30 en 40, opgegroeid met reclames het motto ‘een slimme meid is op haar toekomst voorbereid’, belanden regelmatig in een saai leven. Sommigen zijn begonnen met ‘downdating’, een vorm van contact maken met lager opgeleide mannen.  “Van die hoger opgeleide heren word je alleen maar moe; dat kletst de hele dag over werk en persoonlijke succesjes”, aldus een van hen. Liever een leuke man aan de haak slaan dan een man uit een hogere kring trouwen, zoals hun oma’s en moeder ooit leerden. Of wordt het ‘speed dating’? Een ideetje van een rabbijn uit Los Angeles: je ontmoet 20 à 25 personen, elke ontmoeting duurt vier minuten. Op een kaart kruis je discreet ‘ja’ of ‘nee’ aan en de volgende dag ontvang je het emailadres van de dates waarbij zowel beide partijen "ja" hebben aangekruist.
     Koppelen is lastig maar ontkoppelen ook maar daarvoor heb je “Dating tips”. Je spreekt af in een openbare drukke ruimte zodat ontsnappen makkelijker is, of je laat tijdens de date je mobieltje ‘toevallig’ afgaan, een mooi excuus om er tussen uit te knijpen.
     Carnaval vieren is eigenlijk een downdaten avant la lettre. De notaris verkleedt zich als boer, de boer als bisschop en de buurvrouw wordt een Braziliaanse schone. In een vol café ontstaan, á la speed dating, spontaan koppel en ontkoppelmomenten. Een paar dagen lekker jezelf uploaden met downdaten.

 

UPPER CLASS

Het Britse koninkrijk doet het goed. Hoewel de oorlog in Irak terechte kritiek opriep, gaat het verder voor de wind. Dat zie je ook terug in de kunst- en modewereld. We mogen met Britse invloeden voor de dag komen: ruiten, klassieke strepen, tweedjassen en leren ellenboogstukken zijn helemaal in. In de koopgoot struikel je over de Burberry-sjaals.
     Geen wonder dat Woody Allen, zijn nieuwste film Matchpoint, geheel in Londen opnam. Toch speelt een zwoele Amerikaanse daarin een cruciale rol. Uiteindelijk komt de Londense Upper Class sterker uit de film dan de mislukte Amerikaanse actrice met de ontzettend sensuele lippen. Zo wint het oude Europa opnieuw van de nieuwe wereld.
     Een deel van de film Matchpoint speelt zich af in de Modern Tate, een museum voor hedendaagse kunst in een oud energiegebouw. Dezelfde locatie komt ook terug bij een andere kaskraker, The Constant Gardener, waar een Britse upper-class jongen in Kenia wordt geconfronteerd met de uitwassen van de farmaceutische industrie. Ook hier lijkt gepassioneerde liefde het af te leggen tegen de belangen van het Britse Imperium.
     Opvallend is dat vrouwen in deze Britse kunstuitingen vaak slachtoffer lijken te worden van mannelijke carrière- of eerzucht. Of zitten er te veel stereotypen in dit soort films? Tenslotte was het valse paspoort in de Matchpoint ook afkomstig uit zo’n stereotiep land. U raadt het al, een weggevertje waarschijnlijk van minister Verdonk.