KLEPPEN EN STREKEN

 Je hebt feestjes en feestjes. Sommige voelen als een verplichting, zoals dit feestje van een 'loopvriendin' mijn partner. Bij hun atletiekclub rennen iedere week zo'n duizend mensen in groepjes door het bos, al kletsend alsof het een zwerm bijen is. Allemaal met elkaar aan het 'kleppen' tijdens het ‘strekken’ van de benen. Die dames weten waarschijnlijk alles van elkaar, en misschien ook van mij. Al weet je dat nooit helemaal zeker. Dat werd duidelijk toen één van de partners op het feestje over mijn werk begon wist ik het zeker.

     Door onverwachte ontmoetingen werd het toch een heel leuk feestje. We liepen onze 'oude' buren van zo'n 20 jaar geleden tegen het lijf. Tot zover natuurlijk niets bijzonders. Bijzonder was de reden voor het feestje. Na jarenlang haar zoon in haar eentje te hebben opgevoed, vond de 'loopvriendin' eindelijk een leuke partner. Eindelijk zat het haar eens mee, sloeg het noodlot toe. Ze bleek kanker te hebben. Dit feestje vierde ze omdat chemokuur was afgerond én haar zoon jarig was. Wat een moed om zo positief door het leven te lopen!

OSCAR

Toeval bestaat niet, of toch wel? Tijdens het zoeken naar een cadeautje stopte de boekhandelaar me een boek in handen, dat dezelfde dag nog relevant bleek. Het thema: omgaan met levensvragen. Dit werd actueel toen ik werd gebeld door de vader van een ernstig zieke zoon. De inmiddels volwassen zoon moet zelf beslissen over een zeldzame, levensreddende transplantatie. Niet opereren betekende vrijwel zeker sterven. Het kind voelde de druk van zijn ouders en artsen, maar wilde de keus zelf maken, los van suggesties. Maar van wie krijgt hij een objectief advies? Een raad die rekening houdt met zijn gevoelens? Voor ouders en artsen blijft dit een aangrijpend en ook emotioneel dilemma. Juist in een fase dat je als ouder je kind wilt bijstaan in een kwestie van leven en dood, kun je niet dichter tot elkaar komen.

     In gesprekken met mijn collega uit het behandelend ziekenhuis merkte ik hoe complex deze kwestie ook voor artsen is. Emmanuel Schmitt beschrijft in Oscar en oma Rozerood treffend de gevoelens van een kind dat sterft. Oma Rozerood geeft hem het advies dagelijks brieven te schrijven aan een onafhankelijk adviseur. Iedere dag beleeft hij 10 jaar van zijn leven, levensecht. Na ruim een week is hij 110 jaar en heeft hij zijn leven intens kunnen beleven en vrede te vinden.

    Soms biedt één klein boek meer inzicht dan professionele medische literatuur. Empathie en begrip zijn essentieel in het begeleiden van zulke moeilijke keuzes.

TWEELINGEN

Op tv verschijnen steeds programma’s zoals De Tweelingtest, waarin gezocht wordt naar de meest identieke eeneiige tweeling van Nederland. Het blijft fascinerend hoe twee personen zo sterk op elkaar kunnen lijken. Het riep bij mij zelfs dromen op over een tweelingbroer die je examen voor je zou kunnen doen, de befaamde wisseltruc.
     Ruim tien jaar geleden zat onze jongste dochter op de peuterspeelzaal. Toen ze ziek thuisbleef, kwamen twee kleine jochies uit haar klasje, een tweeling, bezorgd langs met een cadeautje. Jarenlang zaten ze samen op de basisschool, maar nu ze op verschillende middelbare scholen zitten, is het contact minder. Via MSN blijft er wel contact al heeft ze met de ene jongen duidelijk meer affiniteit heeft dan de andere.
Tijdens een interview in de krant bevestigden de jongens dat ze nooit ruzie krijgen over meisjes omdat ze beiden vallen op andere types, al willen ze daar nog niet te veel over kwijt. De tweeling deed mee aan De Tweelingtest en bleek voor meer dan 90% identiek te zijn, al mochten ze vanwege hun te jonge leeftijd niet naar de volgende ronde. Ondanks dat ze ontstellend veel op elkaar lijken kan onze dochter ze 'blindelings' uit elkaar houden.

     De overeenkomsten in genen en voorkeuren lijken zich niet alleen binnen één generatie te beperken. Zo vertelde mijn moeder onlangs over een oude liefdes- en flirt-ervaring uit de periode dat ze net verkering had met mijn vader. Hij vond dat een andere jongen naar zijn mening iets te veel flirtte met mijn moeder. Die jongen bleek de opa te zijn van de tweeling ‘van’ mijn dochter. Genen splitsen niet alleen perfect binnen één zwangerschap, maar kopiëren ook over meerdere generaties heen! 

SUCCESSIE OF GELUK?

Behoor jij ook tot die groep van mensen die nooit iets winnen? Ik wel, en daarom doe ik nooit mee aan kansspelen zoals de toto of het casino. Verder dan beginnersgeluk ben ik nooit gekomen. Mijn ongetrouwde oom had ook weinig geluk met prijzen. Hij overleed vorig jaar na een lang werkzaam leven en liet een mooie erfenis achter. Dat geluk had ik nog wel, maar dat geluk moeten we met een aantal familieleden delen. Dan nog blijft een leuk bedrag over, ware het niet dat de belasting daar de helft van int. Successierechten heet dat met een mooi woord.

     De suikeroom had ook waardepapieren in een kluis liggen. Dus ben ik nu in bezit van een obligatielening uit 1887 aan de stad Antwerpen, aan Petrol Block in Boekarest uit 1918 en diverse obligatieleningen van de Russische staatsspoorwegen. Allemaal waardeloos volgens de bank.

     Routinematig werd ook zijn deelname aan de postcodeloterij na zijn overlijden opgezegd. Ironisch genoeg viel de hoofdprijs in juni 2005 precies op zijn postcode. Buren kregen een nieuwe BMW en een flinke geldprijs, terwijl wij achter het net visten. Geluk, je moet ervoor geboren zijn, zeggen ze. Zelfs na je dood kun je nog pech hebben.

CAFÉ-TERRAS

Mijn wekelijkse badmintonavond begint op woensdag begint laat, om half tien. Op de eerste zwoele woensdagavond van het jaar zijn we deze keer maar met z'n tweeën. De internationalisering speelt ook ons clubje van vijf mannen parten, steeds vaker zijn we niet compleet vanwege verplichtingen in het buitenland. ‘Singelen’ is intensiever dan ‘dubbelen’, waarbij je ook merkt dat je trager wordt!

      Om elf uur nemen we, fris gedoucht, nog een afzakkertje in het café. Op het terras probeert een bejaarde ex-minister tijdens het kaarten nog te flirten met een blond jong meisje. Zo'n zwoele avond maakt iedereen aantrekkelijk en doet mannen soms geloven in gaven waarover ze allang niet meer over beschikken. We genieten van de sfeer, praten over relaties, werk en reflectie. De damesband heeft net gerepeteerd, de voetbalwedstrijd op het grote tv -scherm loopt uit en de alcohol doet zijn werk bij een wat oudere man met zijn iets te jonge vriendin. Wanneer de taxi arriveert blijft ze liever aan de bar hangen. Nog niet in de stemming om met haar lover mee te gaan.

     Met een koud biertje in de hand, een graadje in de 20, terrasje buiten, lijkt het leven toch perfect op een woensdagavond in mei? Wat zou het leven toch mooi zijn als we iedere zomerse avond met een temperatuurtje van 24c buiten konden zitten!

PERIMETRIE UIT CHINA?

In een kantoor in Washington werkt een receptioniste op afstand vanuit India. Via een plat breedbeeld tv-scherm, de flatscreen, communiceert zij met bezoekers, alsof je door een ruit naar een Indiase schone kijkt. Deze technologie, mogelijk gemaakt door glasvezelverbindingen illustreert hoe de wereld digitaliseert. Glasvezel biedt razendsnelle en betrouwbare verbindingen, waardoor we zonder vertraging films en tv-beelden op internet kunnen bekijken. Hierdoor zijn toepassingen zoals videoconferenties en andere snelle data uitwisselingen moeiteloos beschikbaar. Niet vreemd dat de platte schermen ineens overal tevoorschijn komen in winkels, hotels en ziekenhuizen.

     Volgens Thomas Fredman van the New York Times luidt deze technologische vooruitgang een revolutie in (Ben Knapen in de NRC). Wereldwijde samenwerking wordt eenvoudiger, wat traditionele machtsstructuren, zoals overheden zal ondermijnen.  Grenzen vervagen, en landen als China en India nemen ene prominente rol in. Zo analyseren Indiase radiologen inmiddels radiologiebeelden voor Amerikaanse ziekenhuizen. Nu nog als een second opinion, maar straks ook een first opinion. Door het tijdsverschil is het verslag vaak sneller beschikbaar dan bij lokale specialisten.

 

Deze veranderingen hebben grote gevolgen voor de arbeidsmarkt. Werd je vroeger met een matig talent in Groningen geboren dan had je meer mogelijkheden dan een groot talent geboren in China. Waar globalisering eerder laaggeschoolde banen betrof, concurreren nu hoogopgeleide professionals wereldwijd met goedkopere collega’s. Het Centraal planbureau verwacht dat de ontwikkelingen te vergelijken zijn met het verdwijnen van de schoenen- en textielindustrie. Dat verlies hebben we in Nederland goed opgevangen, maar de impact lijkt volgens mij groter omdat kenniswerkers nu geraakt worden. Of we moeten de CPB-analyse zien in lijn met de opmerking van Premier Colijn in 1936; 'Gaat u allen rustig slapen.'
     Daarnaast wordt gespeculeerd dat in 2050 hersendood niet meer bestaat, alle info in iemands hersenen, inclusief emoties, is dan opgeslagen in computers. Dit roept futuristische vragen op over de grenzen van mens en machine. Misschien kunnen we tegen die tijd wat hersencapaciteit inkopen bij de Chinezen. Omdat onze hersenen niet meer doodgaan, kunnen we gerust wat langer over een klusje doen.

EMOTIES VIA DE EYETRACKER

De feminisering zet door, terwijl traditionele emancipatie op z'n retour lijkt. Tenminste als je onder emancipatie verstaat dat vrouwen carrière maken volgens de geijkte mannelijke normen en rollen, lijkt dit minder centraal te staan. Kenmerken als emotie, gevoel en spiritualiteit lijken meer ruimte te krijgen in de mannenwereld van ratio, dogmatiek en stoerheid. Zelfs bij de pauskeuze was aandacht voor feminisering, niet door vrouwen in priesterrollen te plaatsen, maar de rol van Maria te benadrukken. Ook in de kunst zien we deze verschuiving: waar vroeger ratio domineerde, is er nu meer ruimte voor emotie en spiritualiteit, zoals te zien was in het Antwerps Museum voor Moderne Kunst.
     In relaties tussen mannen en vrouwen blijven rolpatronen duidelijk zichtbaar. Veel relatieproblemen volgen een patroon: vrouwen voelen zich vaak genegeerd, mannen ervaren een gebrek aan ruimte. Vrouwen hebben doorgaans een grotere hersenactiviteit en kunnen meer activiteiten tegelijk aan, terwijl mannen meer lineair denken. Mannen zoeken waardering voor de prestaties, vrouwen voor wie ze zijn als persoon. Zijn mannen en vrouwen dan in alles zo verschillend?

     Een Belgisch tv-programma liet met een ‘eyetracker’ zien dat zowel mannen als vrouwen aandacht hebben voor elkaars fysieke kenmerken. De ‘eyetracker’ is een toestel dat snelle oogbewegingen registreert en zo dingen kan tonen waar we schijnbaar "niet naar gekeken hebben". Mannen kijken naar borsten en billen; vrouwen zijn niet verlegen om naar mannelijke geslachtsdelen te lonken. Het klinkt cliché, maar rijke mannen liggen beter in de markt. Wanneer ze dan nog eens zeer symmetrisch gebouwd zijn, wat wijst op een fit organisme, een paar jaar ouder zijn dan de vrouw en een hoge sociale status hebben, zullen heel wat vrouwen hen graag als partner hebben. Mannen worden vaak visueel geprikkeld.

Bij het begin van een relatie hebben beide geslachten 'oog' voor dezelfde zaken. Maar mannen verliezen daarna vaak hun aandacht, maar kan je ze dat vanwege de geringere hersenactiviteit kwalijk nemen? Wat je allemaal niet met oogonderzoek kan blootleggen!

OVER LIJDEN

Soms gebruiken we woorden zo vaak dat we niet stilstaan bij de betekenis van zo'n woord. Het woord ‘lijden"’ doemde afgelopen weken een aantal keren opvallend vaak bij mij op. Lijden is iets wat we vaak verbergen, achter de gesloten deuren van verpleeg- en verzorgingshuizen of gewone huizen, en als het zichtbaar wordt, zoals bij de paus, voelen we ons ongemakkelijk. We willen lijden niet zien en denken snel aan een gezonde opvolger.  Iemand zien lijden, wat kunnen we ermee?

     In Aan de oever van de Piedra van Paulo Coelho wordt lijden verbonden met liefde. We lijden omdat onze liefde geen erkenning vindt, omdat we meer geven dan ontvangen of omdat we blind het risico van die liefde aangingen. Coelho benadrukt dat lijden ons moet leren dat liefde draait om echte verbinding met de ander, niet om edelmoedig handelen opdat we ons zelf zien als edelmoedige en wijze mensen.
     Uit diezelfde drang om te helpen ontstond twee eeuwen terug de moederstichting van het ziekenhuis, Stichting voor Ooglijders. Ooglijders, lijders aan het oog. Dankzij de medische vooruitgang kunnen we tegenwoordig het lijden vaak beperken of verzachten, of zelfs volledig wegnemen. We kunnen het lijden steeds vaker geheel doen verdwijnen. Toch blijft het einde van ons leven vaak gepaard gaan met lijden. De medische sector probeert patiënten uit hun lijden te verlossen; lukt dat niet, dan volgt het overlijden. Dit woord ‘overlijden’ duidt perfect het einde van een lijdensproces aan: het lijden is voorbij. Door langer stil te staan bij zulke woord kan zelfs een trieste gebeurtenis een wat positiever gevoel geven.

 

OUTLET

Ontwikkelingen in de mode geven vaak een voorproefje van wat ons in de toekomst te wachten staat. Kleuren, stoffen, roklengtes en de nadruk op vrouwelijke vormen weerspiegelen het economisch vertrouwen en de stemming in de samenleving. Mode toont ook waar talent toe kan leiden. In de havenloodsen in Noord-Antwerpen vindt bijvoorbeeld een megagroot outlet-evenement plaats van Dries Van Noten, waarbij vrouwen uit de high society zich verdringen om een betaalbare 'Van Noten' te bemachtigen. Ondanks prijskaartjes van honderden euro's staan er lange rijen bij de kassa's. Niet vreemd, want op het duurste winkelplekje ter wereld, Fifth avenue in New York, kost een rokje van Dries van Noten de zeer vette prijs van $ 3000 !
     Antwerpen is booming op modegebied, mede dankzij studenten van de Antwerpse Modeacademie, die hebben bijgedragen aan de status van Antwerpen als de modestad van Europa. Ons kleine stukje Benelux heeft al veel succesvolle modeontwerpers voortgebracht. Marlies Dekkers begon met lingeriecreaties op de kunstacademie, kreeg een prijs voor de talentvolste student, en heeft nu haar eigen merk en winkels. Viktor en Rolf, twee gewone jongens uit het Brabantse, maken internationale furore in de modewereld van Parijs en Milaan.
     Creativiteit kan dus leiden tot grote economische successen. Studenten transformeren tot succesvolle ontwerpers wat gemeenten inspireert om cultuur en economie te combineren voor economische groei. Na commerciële dienstverlening lijkt cultuur nu een belangrijke motor voor de welvaart te worden. Met de Witte de Withweg zo nabij het ziekenhuis hebben we hier een uitstekende uitgangspositie.

 

DE BETAALAUTOMAAT

Zelf ben ik nooit in een gevangenis opgesloten geweest. Mijn ervaring beperkt zich tot het zingen tijdens kerstmis in de gevangenis. Als jong manneke viel het me wel op dat 'De Drie van Breda' en de overige gevangenen zich heel gewoon gedroegen. Zelfs de collecte werd door een gevangene opgehaald, zonder dat iemand een graai in het mandje deed.

     Onlangs fietsten we over het enorme gevangeniscomplex van 600 ha in Merksplas (B). In de voormalige gevangeniskapel was een museum over vrijheidsberoving ingericht, open vanwege de Dag van het Erfgoed. Daar lees en zie je van alles over afwijkend gedrag en vrijheidsberoving als straf.

     De hedendaagse technologie maakt ontsnappen uit gevangenissen moeilijker én binnenkomen lastiger, zoals bleek bij een betaalautomaat. Vroeger kwam eerst het geld en daarna het pasje eruit, wat vaak leidde tot vergeten pasjes. Nu komt eerst het pasje en daarna het geld, wat veiliger is. Onlangs ging het toch mis. Een gezinslid trok versuft haar pasje uit de automaat, maar vergat het geld eruit te halen! Gelukkig belde een eerlijke vinder enkele uren later, misschien gestimuleerd in zijn goedheid door een techniekje op de bankautomaat, de beveiligingscamera. Dankzij dit soort technologische hoogstandjes wordt diefstal sneller herkend en sociaal gewenst gedrag gestimuleerd. Wellicht wilde hij deels uit angst voor herkenning op de regionale tv – vaak gebruikt om misbruik met gestolen pasjes te tonen, het geld persoonlijk terugbrengen. Na lang aandringen wilde hij toch zijn vindersloon aanvaarden.