CAFÉ-TERRAS

Mijn wekelijkse badmintonavond begint op woensdag begint laat, om half tien. Op de eerste zwoele woensdagavond van het jaar zijn we deze keer maar met z'n tweeën. De internationalisering speelt ook ons clubje van vijf mannen parten, steeds vaker zijn we niet compleet vanwege verplichtingen in het buitenland. ‘Singelen’ is intensiever dan ‘dubbelen’, waarbij je ook merkt dat je trager wordt!

      Om elf uur nemen we, fris gedoucht, nog een afzakkertje in het café. Op het terras probeert een bejaarde ex-minister tijdens het kaarten nog te flirten met een blond jong meisje. Zo'n zwoele avond maakt iedereen aantrekkelijk en doet mannen soms geloven in gaven waarover ze allang niet meer over beschikken. We genieten van de sfeer, praten over relaties, werk en reflectie. De damesband heeft net gerepeteerd, de voetbalwedstrijd op het grote tv -scherm loopt uit en de alcohol doet zijn werk bij een wat oudere man met zijn iets te jonge vriendin. Wanneer de taxi arriveert blijft ze liever aan de bar hangen. Nog niet in de stemming om met haar lover mee te gaan.

     Met een koud biertje in de hand, een graadje in de 20, terrasje buiten, lijkt het leven toch perfect op een woensdagavond in mei? Wat zou het leven toch mooi zijn als we iedere zomerse avond met een temperatuurtje van 24c buiten konden zitten!

PERIMETRIE UIT CHINA?

In een kantoor in Washington werkt een receptioniste op afstand vanuit India. Via een plat breedbeeld tv-scherm, de flatscreen, communiceert zij met bezoekers, alsof je door een ruit naar een Indiase schone kijkt. Deze technologie, mogelijk gemaakt door glasvezelverbindingen illustreert hoe de wereld digitaliseert. Glasvezel biedt razendsnelle en betrouwbare verbindingen, waardoor we zonder vertraging films en tv-beelden op internet kunnen bekijken. Hierdoor zijn toepassingen zoals videoconferenties en andere snelle data uitwisselingen moeiteloos beschikbaar. Niet vreemd dat de platte schermen ineens overal tevoorschijn komen in winkels, hotels en ziekenhuizen.

     Volgens Thomas Fredman van the New York Times luidt deze technologische vooruitgang een revolutie in (Ben Knapen in de NRC). Wereldwijde samenwerking wordt eenvoudiger, wat traditionele machtsstructuren, zoals overheden zal ondermijnen.  Grenzen vervagen, en landen als China en India nemen ene prominente rol in. Zo analyseren Indiase radiologen inmiddels radiologiebeelden voor Amerikaanse ziekenhuizen. Nu nog als een second opinion, maar straks ook een first opinion. Door het tijdsverschil is het verslag vaak sneller beschikbaar dan bij lokale specialisten.

 

Deze veranderingen hebben grote gevolgen voor de arbeidsmarkt. Werd je vroeger met een matig talent in Groningen geboren dan had je meer mogelijkheden dan een groot talent geboren in China. Waar globalisering eerder laaggeschoolde banen betrof, concurreren nu hoogopgeleide professionals wereldwijd met goedkopere collega’s. Het Centraal planbureau verwacht dat de ontwikkelingen te vergelijken zijn met het verdwijnen van de schoenen- en textielindustrie. Dat verlies hebben we in Nederland goed opgevangen, maar de impact lijkt volgens mij groter omdat kenniswerkers nu geraakt worden. Of we moeten de CPB-analyse zien in lijn met de opmerking van Premier Colijn in 1936; 'Gaat u allen rustig slapen.'
     Daarnaast wordt gespeculeerd dat in 2050 hersendood niet meer bestaat, alle info in iemands hersenen, inclusief emoties, is dan opgeslagen in computers. Dit roept futuristische vragen op over de grenzen van mens en machine. Misschien kunnen we tegen die tijd wat hersencapaciteit inkopen bij de Chinezen. Omdat onze hersenen niet meer doodgaan, kunnen we gerust wat langer over een klusje doen.

EMOTIES VIA DE EYETRACKER

De feminisering zet door, terwijl traditionele emancipatie op z'n retour lijkt. Tenminste als je onder emancipatie verstaat dat vrouwen carrière maken volgens de geijkte mannelijke normen en rollen, lijkt dit minder centraal te staan. Kenmerken als emotie, gevoel en spiritualiteit lijken meer ruimte te krijgen in de mannenwereld van ratio, dogmatiek en stoerheid. Zelfs bij de pauskeuze was aandacht voor feminisering, niet door vrouwen in priesterrollen te plaatsen, maar de rol van Maria te benadrukken. Ook in de kunst zien we deze verschuiving: waar vroeger ratio domineerde, is er nu meer ruimte voor emotie en spiritualiteit, zoals te zien was in het Antwerps Museum voor Moderne Kunst.
     In relaties tussen mannen en vrouwen blijven rolpatronen duidelijk zichtbaar. Veel relatieproblemen volgen een patroon: vrouwen voelen zich vaak genegeerd, mannen ervaren een gebrek aan ruimte. Vrouwen hebben doorgaans een grotere hersenactiviteit en kunnen meer activiteiten tegelijk aan, terwijl mannen meer lineair denken. Mannen zoeken waardering voor de prestaties, vrouwen voor wie ze zijn als persoon. Zijn mannen en vrouwen dan in alles zo verschillend?

     Een Belgisch tv-programma liet met een ‘eyetracker’ zien dat zowel mannen als vrouwen aandacht hebben voor elkaars fysieke kenmerken. De ‘eyetracker’ is een toestel dat snelle oogbewegingen registreert en zo dingen kan tonen waar we schijnbaar "niet naar gekeken hebben". Mannen kijken naar borsten en billen; vrouwen zijn niet verlegen om naar mannelijke geslachtsdelen te lonken. Het klinkt cliché, maar rijke mannen liggen beter in de markt. Wanneer ze dan nog eens zeer symmetrisch gebouwd zijn, wat wijst op een fit organisme, een paar jaar ouder zijn dan de vrouw en een hoge sociale status hebben, zullen heel wat vrouwen hen graag als partner hebben. Mannen worden vaak visueel geprikkeld.

Bij het begin van een relatie hebben beide geslachten 'oog' voor dezelfde zaken. Maar mannen verliezen daarna vaak hun aandacht, maar kan je ze dat vanwege de geringere hersenactiviteit kwalijk nemen? Wat je allemaal niet met oogonderzoek kan blootleggen!

OVER LIJDEN

Soms gebruiken we woorden zo vaak dat we niet stilstaan bij de betekenis van zo'n woord. Het woord ‘lijden"’ doemde afgelopen weken een aantal keren opvallend vaak bij mij op. Lijden is iets wat we vaak verbergen, achter de gesloten deuren van verpleeg- en verzorgingshuizen of gewone huizen, en als het zichtbaar wordt, zoals bij de paus, voelen we ons ongemakkelijk. We willen lijden niet zien en denken snel aan een gezonde opvolger.  Iemand zien lijden, wat kunnen we ermee?

     In Aan de oever van de Piedra van Paulo Coelho wordt lijden verbonden met liefde. We lijden omdat onze liefde geen erkenning vindt, omdat we meer geven dan ontvangen of omdat we blind het risico van die liefde aangingen. Coelho benadrukt dat lijden ons moet leren dat liefde draait om echte verbinding met de ander, niet om edelmoedig handelen opdat we ons zelf zien als edelmoedige en wijze mensen.
     Uit diezelfde drang om te helpen ontstond twee eeuwen terug de moederstichting van het ziekenhuis, Stichting voor Ooglijders. Ooglijders, lijders aan het oog. Dankzij de medische vooruitgang kunnen we tegenwoordig het lijden vaak beperken of verzachten, of zelfs volledig wegnemen. We kunnen het lijden steeds vaker geheel doen verdwijnen. Toch blijft het einde van ons leven vaak gepaard gaan met lijden. De medische sector probeert patiënten uit hun lijden te verlossen; lukt dat niet, dan volgt het overlijden. Dit woord ‘overlijden’ duidt perfect het einde van een lijdensproces aan: het lijden is voorbij. Door langer stil te staan bij zulke woord kan zelfs een trieste gebeurtenis een wat positiever gevoel geven.

 

OUTLET

Ontwikkelingen in de mode geven vaak een voorproefje van wat ons in de toekomst te wachten staat. Kleuren, stoffen, roklengtes en de nadruk op vrouwelijke vormen weerspiegelen het economisch vertrouwen en de stemming in de samenleving. Mode toont ook waar talent toe kan leiden. In de havenloodsen in Noord-Antwerpen vindt bijvoorbeeld een megagroot outlet-evenement plaats van Dries Van Noten, waarbij vrouwen uit de high society zich verdringen om een betaalbare 'Van Noten' te bemachtigen. Ondanks prijskaartjes van honderden euro's staan er lange rijen bij de kassa's. Niet vreemd, want op het duurste winkelplekje ter wereld, Fifth avenue in New York, kost een rokje van Dries van Noten de zeer vette prijs van $ 3000 !
     Antwerpen is booming op modegebied, mede dankzij studenten van de Antwerpse Modeacademie, die hebben bijgedragen aan de status van Antwerpen als de modestad van Europa. Ons kleine stukje Benelux heeft al veel succesvolle modeontwerpers voortgebracht. Marlies Dekkers begon met lingeriecreaties op de kunstacademie, kreeg een prijs voor de talentvolste student, en heeft nu haar eigen merk en winkels. Viktor en Rolf, twee gewone jongens uit het Brabantse, maken internationale furore in de modewereld van Parijs en Milaan.
     Creativiteit kan dus leiden tot grote economische successen. Studenten transformeren tot succesvolle ontwerpers wat gemeenten inspireert om cultuur en economie te combineren voor economische groei. Na commerciële dienstverlening lijkt cultuur nu een belangrijke motor voor de welvaart te worden. Met de Witte de Withweg zo nabij het ziekenhuis hebben we hier een uitstekende uitgangspositie.

 

DE BETAALAUTOMAAT

Zelf ben ik nooit in een gevangenis opgesloten geweest. Mijn ervaring beperkt zich tot het zingen tijdens kerstmis in de gevangenis. Als jong manneke viel het me wel op dat 'De Drie van Breda' en de overige gevangenen zich heel gewoon gedroegen. Zelfs de collecte werd door een gevangene opgehaald, zonder dat iemand een graai in het mandje deed.

     Onlangs fietsten we over het enorme gevangeniscomplex van 600 ha in Merksplas (B). In de voormalige gevangeniskapel was een museum over vrijheidsberoving ingericht, open vanwege de Dag van het Erfgoed. Daar lees en zie je van alles over afwijkend gedrag en vrijheidsberoving als straf.

     De hedendaagse technologie maakt ontsnappen uit gevangenissen moeilijker én binnenkomen lastiger, zoals bleek bij een betaalautomaat. Vroeger kwam eerst het geld en daarna het pasje eruit, wat vaak leidde tot vergeten pasjes. Nu komt eerst het pasje en daarna het geld, wat veiliger is. Onlangs ging het toch mis. Een gezinslid trok versuft haar pasje uit de automaat, maar vergat het geld eruit te halen! Gelukkig belde een eerlijke vinder enkele uren later, misschien gestimuleerd in zijn goedheid door een techniekje op de bankautomaat, de beveiligingscamera. Dankzij dit soort technologische hoogstandjes wordt diefstal sneller herkend en sociaal gewenst gedrag gestimuleerd. Wellicht wilde hij deels uit angst voor herkenning op de regionale tv – vaak gebruikt om misbruik met gestolen pasjes te tonen, het geld persoonlijk terugbrengen. Na lang aandringen wilde hij toch zijn vindersloon aanvaarden.

 

RICHARD GERE

Toen ik nog een jongetje met mooie blonde krullen was, zong ik als sopraantje in een kerkkoor. Niet onverdienstelijk want ik mocht regelmatig een solopartij zingen. De dirigent vond de akoestiek van de kerk echter zo slecht dat hij met zijn koor naar een andere kerk verhuisde, en ik ging andere dingen doen.
     Tijdens de paaswake, de nachtmis met Pasen, ben ik dit jaar naar die andere kerk gegaan. Het koor bestaat uitsluitend uit jongens en mannen en zingt heel verdienstelijk. De inmiddels ruim 80-jarige dirigent zat voor me en genoot zichtbaar van wat zijn opvolger hem voorschotelde. Tijdens het Alleluja van Georg Friedrich Händel galmden de hoge tonen van de sopranen door de kerk. Ik hoorde mezelf als jong sopraantje die prachtige geluiden weer voortbrengen, wat kan de menselijke stem toch een schitterend geluid voortbrengen. Ook al begreep ik vroeger geen snars van de Latijnse gezangen, het ritme van de woorden gleed vanzelf uit je mond.

     Ruim een week daarvoor had ik de sopraan Ise Eerens, een prachtige vrouw met een even prachtige stem, het Stabat Mater horen zingen - deze keer een uitvoering van Boccherini. Het Stabat mater is een soort zuidelijk variant van de Mattheus-Passion in Naarden en beschrijft het leed van Maria bij de kruisdood van Christus. Deze uitvoering vond plaats in Oirschot en mede een initiatief van de aannemer.

     Ik ga zelden of nooit naar uitstapjes die door zakenrelaties worden georganiseerd; mijn weekends wil ik zoveel mogelijk in huiselijke kring doorbrengen. Maar vanwege mijn koorverleden en de bijzondere sfeer besloot ik toch gaan. Mijn vrouw, gaat zelden mee naar zakelijke verplichtingen maar had al ingestemd mee te gaan. Een ernstige reden bleek echter haar gang naar Oirschot te blokkeren: op televisie werd een film met Richard Gere uitgezonden! Met tegenzin strompelde ze de kerk in, waar we een plekje vooraan kregen recht tegenover de orkestleden. In het programmaboekje las ze over de altviolist, Roger Chase, een Brit die studeerde aan The Royal College of Music in Londen en nu professor was aan de Guildhall School in London. Ze viel bijna van haar stoel toen hij recht tegenover haar ging zitten; hij leek als twee druppels water op Richard Gere! Zo werd het toch nog een prachtige avond: schitterende stemmen en een aantrekkelijke uitstraling van de performers, voor ieder wat wils.

 

UPGRADING

Moorfields, het grootste oogziekenhuis van Europa vierde onlangs haar 200-jarig bestaan met een groots jubileumcongres. Zijn wij al blij met een sponsorbijdrage van enkele duizenden euro's, onze Londense collega’s hadden een groot hotel afgehuurd aan de rand van Hyde park grotendeels gefinancierd. Voor het op te richten kinderoogziekenhuis hadden ze al € 15 mln. opgehaald bij enkele rijke Britten. Zelfs collecteren kunnen we nog van de Britten leren.

     Meestal reizen we heen en weer voor dergelijke bijeenkomsten. Je springt op de fiets naar Rotterdam airport en bent sneller in Moorfields dan de directeur van Moorfields, die dagelijks meer dan twee uur onderweg is van huis naar ziekenhuis. Een bezoek is dan snel gemaakt.
     Dit keer blijven we echter overnachten in een hotel, het inchecken is altijd weer een verrassing. Meestal heb ik meer geluk dan mijn collega met inchecken. En jawel hoor, er waren geen non-smoking kamers meer beschikbaar maar op de negende etage hadden ze nog wel een mooie hoekkamer vrij. Vanuit mijn bed leek heel Londen aan mijn voeten te liggen. In Engeland is alles sowieso luxueus, economisch gaat het hen voor de wind en dat zie je goed in Londen. Toen we ruim tien jaar geleden de eerste contacten legden met de leiding van Moorfields, was Londen nog in verval. Het vliegtuig naar London City Airport zat toen half vol en het vliegveld lag te midden van vervallen havenloodsen. Inmiddels is het gebied uitgegroeid tot een chique wijk waar de banktop van Europa vergadert en werkt. De stations zijn opgeknapt, de straten schoon en zelfs de zon scheen in Hyde park! We voelen ons al aardig thuis in Moorfields, veel van onze collega’s hebben er al presentaties gehouden en ervaringen uitgewisseld, de collega's uit de andere ziekenhuizen zijn vrienden geworden. De wereld wordt zo wel erg klein soms, zelfs heel klein. Dat blijkt wanneer mijn dochter en de zoon van de ook aanwezige Belgische collega op datzelfde ogenblik in een werkgroepje zaten. Ze doen dezelfde studie, zitten in hetzelfde studiejaar, in dezelfde stad en hun achternaam begint met dezelfde letter.

     Die middag stelde de directeur van het oogziekenhuis in Kuala Lumpur, Maleisië voor om de volgende vergadering bij hem te houden, dat maakt de wereld nog wat kleiner. Het is wel een stuk verder weg natuurlijk, maar dichter bij de hemel: ze hebben daar het hoogste gebouw ter wereld en waar hij ons graag wil ontvangen. Eens kijken of ik daar zo dicht bij de hemel ook een luxe hotelkamer kan versieren.

 

TOEVAL

Vol trots reed één van onze medewerkers met haar eerste kleinkind door het pand. Terecht, het is een schattige baby en de jonge oma mag er ook nog best wezen. Terwijl we aan het vergaderen zijn, maken we toch even tijd vrij om de kleine te bewonderen. Dure vergadertijd gaat verloren, zie je een collega denken.

     Even later onderhandelen we met de zorgverzekeraars. Mannen schijnen een vergadering altijd te beginnen met koetjes- en -kalfjespraat, ter bevordering van het onderhandelingsklimaat. Dus praten we even over het nog recente vaderschap van één van de zorgverzekeraars. Als verrassing komt naar voren dat hij de trotse vader is van dezelfde baby die de trotse oma ons eerder had laten zien.
     Persoonlijke ervaringen spelen een dominante rol in onderhandelingen. Ze bevestigen of ontkrachten het beleidsverhaal dat je vertelt. Vaak ben je je niet bewust van toevallige persoonlijke relaties en ervaringen, maar ik let er wel altijd alert op.

     Toeval of niet, de laatste tijd merk ik dat steeds meer persoonlijke ervaringen hebben met onze organisatie. Gelukkig zijn ze zo goed als allemaal positief, wat het onderhandelen wel zo prettig maakt. Maar bestaat toeval eigenlijk wel?

BOEKENWEEK

Met het thema Spiegel van de lage landen duikt de Boekenweek in de historie van de lage landen. Duiken in het verleden is blijkbaar in, maar met welke regio heb je de meeste binding?

     Iedere ochtend en avond kom ik met de trein door Dordrecht. ‘Hoe dichter bij Dordt hoe rotter het wordt’, luidt het spreekwoord. Dordrecht is echt zo'n stad waar je makkelijk aan voorbij rijdt. Dat een deel van de collectie van het Rijksmuseum thans tijdelijk in het Dordts museum hangt was een reden om samen met onze vriendengroep de stad te gaan ontdekken. Het moet gezegd: Dordrecht heeft een onverwacht mooi centrumgedeelte. Opvallend is dat de stad eeuwen geleden een periode van grote welvaart kende, maar daarna tot op vandaag in slaap is gesukkeld. Wel mooie bruggen, huizen, poorten e.d. maar nauwelijks levendigheid. De straten waren die zaterdagochtend uitgestorven. De gids had daar geen probleem mee, die leefde nog helemaal in de 17e eeuw. Sprak alsof 'we' nog in gevecht waren met Spanje, en 'we' de beeldenstorm toch netjes hadden uitgevoerd.

    De cultuurverschillen blijven in ons kleine landje verrassend groot. Onze  vriendenclub afkomstig uit het slechts enkele kilometers zuidelijker gelegen Brabant beleefde dat ‘we’ gevoel meer als ‘ze’ . In Rijke Levens constateert Ton van Reen dat wat hij beschrijft geldt voor heel katholiek Europa tot zelfs in Mexico toe. Toch bijzonder dat van de Moerdijk tot Sevilla je hetzelfde terugziet en aan de andere kant van de Moerdijk het geheel anders wordt.

     Het blijkt belangrijk te weten waar iemand vandaan komt, want dat laat je niet zomaar los. Ouderen keren niet voor niets vaak terug naar hun geboortegrond. Ook in organisaties wordt cultuur steeds belangrijker gevonden, dan is het makkelijk dat internet de mogelijkheid biedt te zien of er een cultuurkloof is met je collega’s. Op de websites www.familienaam.nl en www.familienaam.be kun je precies zien waar jouw familie in 1993 woonde. Het valt op dat Nederlanders niet zo snel wegtrekken uit hun geboortestreek. Mijn familie kwam Nederland binnen via Zeeuws-Vlaanderen, één werd katholiek, de nazaten bleven in het katholieke Brabant, de anderen trokken naar het protestantse Noorden. Tegenwoordig verspreiden gezinnen zich makkelijker over Nederland en kun je met de websites gelijk zien met welke collega’s je op basis van hun geboortenaam en geboortestreek de meeste cohesie hebt.