UPGRADING

Moorfields, het grootste oogziekenhuis van Europa vierde onlangs haar 200-jarig bestaan met een groots jubileumcongres. Zijn wij al blij met een sponsorbijdrage van enkele duizenden euro's, onze Londense collega’s hadden een groot hotel afgehuurd aan de rand van Hyde park grotendeels gefinancierd. Voor het op te richten kinderoogziekenhuis hadden ze al € 15 mln. opgehaald bij enkele rijke Britten. Zelfs collecteren kunnen we nog van de Britten leren.

     Meestal reizen we heen en weer voor dergelijke bijeenkomsten. Je springt op de fiets naar Rotterdam airport en bent sneller in Moorfields dan de directeur van Moorfields, die dagelijks meer dan twee uur onderweg is van huis naar ziekenhuis. Een bezoek is dan snel gemaakt.
     Dit keer blijven we echter overnachten in een hotel, het inchecken is altijd weer een verrassing. Meestal heb ik meer geluk dan mijn collega met inchecken. En jawel hoor, er waren geen non-smoking kamers meer beschikbaar maar op de negende etage hadden ze nog wel een mooie hoekkamer vrij. Vanuit mijn bed leek heel Londen aan mijn voeten te liggen. In Engeland is alles sowieso luxueus, economisch gaat het hen voor de wind en dat zie je goed in Londen. Toen we ruim tien jaar geleden de eerste contacten legden met de leiding van Moorfields, was Londen nog in verval. Het vliegtuig naar London City Airport zat toen half vol en het vliegveld lag te midden van vervallen havenloodsen. Inmiddels is het gebied uitgegroeid tot een chique wijk waar de banktop van Europa vergadert en werkt. De stations zijn opgeknapt, de straten schoon en zelfs de zon scheen in Hyde park! We voelen ons al aardig thuis in Moorfields, veel van onze collega’s hebben er al presentaties gehouden en ervaringen uitgewisseld, de collega's uit de andere ziekenhuizen zijn vrienden geworden. De wereld wordt zo wel erg klein soms, zelfs heel klein. Dat blijkt wanneer mijn dochter en de zoon van de ook aanwezige Belgische collega op datzelfde ogenblik in een werkgroepje zaten. Ze doen dezelfde studie, zitten in hetzelfde studiejaar, in dezelfde stad en hun achternaam begint met dezelfde letter.

     Die middag stelde de directeur van het oogziekenhuis in Kuala Lumpur, Maleisië voor om de volgende vergadering bij hem te houden, dat maakt de wereld nog wat kleiner. Het is wel een stuk verder weg natuurlijk, maar dichter bij de hemel: ze hebben daar het hoogste gebouw ter wereld en waar hij ons graag wil ontvangen. Eens kijken of ik daar zo dicht bij de hemel ook een luxe hotelkamer kan versieren.

 

TOEVAL

Vol trots reed één van onze medewerkers met haar eerste kleinkind door het pand. Terecht, het is een schattige baby en de jonge oma mag er ook nog best wezen. Terwijl we aan het vergaderen zijn, maken we toch even tijd vrij om de kleine te bewonderen. Dure vergadertijd gaat verloren, zie je een collega denken.

     Even later onderhandelen we met de zorgverzekeraars. Mannen schijnen een vergadering altijd te beginnen met koetjes- en -kalfjespraat, ter bevordering van het onderhandelingsklimaat. Dus praten we even over het nog recente vaderschap van één van de zorgverzekeraars. Als verrassing komt naar voren dat hij de trotse vader is van dezelfde baby die de trotse oma ons eerder had laten zien.
     Persoonlijke ervaringen spelen een dominante rol in onderhandelingen. Ze bevestigen of ontkrachten het beleidsverhaal dat je vertelt. Vaak ben je je niet bewust van toevallige persoonlijke relaties en ervaringen, maar ik let er wel altijd alert op.

     Toeval of niet, de laatste tijd merk ik dat steeds meer persoonlijke ervaringen hebben met onze organisatie. Gelukkig zijn ze zo goed als allemaal positief, wat het onderhandelen wel zo prettig maakt. Maar bestaat toeval eigenlijk wel?

BOEKENWEEK

Met het thema Spiegel van de lage landen duikt de Boekenweek in de historie van de lage landen. Duiken in het verleden is blijkbaar in, maar met welke regio heb je de meeste binding?

     Iedere ochtend en avond kom ik met de trein door Dordrecht. ‘Hoe dichter bij Dordt hoe rotter het wordt’, luidt het spreekwoord. Dordrecht is echt zo'n stad waar je makkelijk aan voorbij rijdt. Dat een deel van de collectie van het Rijksmuseum thans tijdelijk in het Dordts museum hangt was een reden om samen met onze vriendengroep de stad te gaan ontdekken. Het moet gezegd: Dordrecht heeft een onverwacht mooi centrumgedeelte. Opvallend is dat de stad eeuwen geleden een periode van grote welvaart kende, maar daarna tot op vandaag in slaap is gesukkeld. Wel mooie bruggen, huizen, poorten e.d. maar nauwelijks levendigheid. De straten waren die zaterdagochtend uitgestorven. De gids had daar geen probleem mee, die leefde nog helemaal in de 17e eeuw. Sprak alsof 'we' nog in gevecht waren met Spanje, en 'we' de beeldenstorm toch netjes hadden uitgevoerd.

    De cultuurverschillen blijven in ons kleine landje verrassend groot. Onze  vriendenclub afkomstig uit het slechts enkele kilometers zuidelijker gelegen Brabant beleefde dat ‘we’ gevoel meer als ‘ze’ . In Rijke Levens constateert Ton van Reen dat wat hij beschrijft geldt voor heel katholiek Europa tot zelfs in Mexico toe. Toch bijzonder dat van de Moerdijk tot Sevilla je hetzelfde terugziet en aan de andere kant van de Moerdijk het geheel anders wordt.

     Het blijkt belangrijk te weten waar iemand vandaan komt, want dat laat je niet zomaar los. Ouderen keren niet voor niets vaak terug naar hun geboortegrond. Ook in organisaties wordt cultuur steeds belangrijker gevonden, dan is het makkelijk dat internet de mogelijkheid biedt te zien of er een cultuurkloof is met je collega’s. Op de websites www.familienaam.nl en www.familienaam.be kun je precies zien waar jouw familie in 1993 woonde. Het valt op dat Nederlanders niet zo snel wegtrekken uit hun geboortestreek. Mijn familie kwam Nederland binnen via Zeeuws-Vlaanderen, één werd katholiek, de nazaten bleven in het katholieke Brabant, de anderen trokken naar het protestantse Noorden. Tegenwoordig verspreiden gezinnen zich makkelijker over Nederland en kun je met de websites gelijk zien met welke collega’s je op basis van hun geboortenaam en geboortestreek de meeste cohesie hebt.

FOUTENMANAGEMENT EN LUBBERS

Volgens een evolutiebioloog en een sociaal psycholoog in de NRC gaat het ontslag van Lubbers als VN-gezant over macht, leiderschap en seks. Mensen zijn dieren en van het gedrag van andere dieren kunnen we veel leren. Werkend in een hiërarchische positie in een organisatie die voor 83 % uit vrouwen bestaat, spreekt zo'n artikel mij natuurlijk aan. Wat zeggen beide wetenschappers in het NRC-artikel:

·      Gorilla's: macho’s die zich intolerant, groot en sterk gedragen tegenover andere mannen.

·      Chimpansees: mannetjes werken samen, hebben zoveel mogelijk seks, en meerdere mannetjes paren met dezelfde vrouwtjes;

·      Mensen, de mannen: lijken meer op gorilla's, ze richten zich op partnerhechting, maar willen soms ook kijken wat er verder te koop is.

·      Mensen, de vrouwen: staan slippertjes van hun mannen toe, maar emotionele bindingen met andere vrouwen absoluut niet. Rond de eisprong kiezen vrouwen mannen met hoekige wangen (testosteron geladen), terwijl ze daarvoor en daarna kiezen voor de mannen met de wat rondere wangen (zorgzame types). Ze zien seks als middel om mannen te binden, mannen zoeken seks om de seks. Veel vrouwen vinden een man met macht aantrekkelijk maar zijn daardoor kwetsbaar, ze kunnen zich afgewezen voelen.

De 'error-management' theorie zegt volgens de sociaal psycholoog dat je als man twee fouten kan maken; niet zien dat een vrouw hen aantrekkelijk vindt terwijl dat wel zo is of denken dat een vrouw hen aantrekkelijk vindt terwijl dat niet zo is. Volgens de wetenschappers is het heel goed mogelijk dat Lubbers totaal niets heeft gedaan, maar dat de vrouw zich afgewezen voelde. Twee personen kunnen op verschillende manieren naar een contact kijken.

     Nog opmerkelijker waren de uitspraken over 'Lubberiaans gedrag' van enkele feministen (zoals Hedy d' Ancona) elders in de krant. Ze pleitten voor het verbieden van lichamelijk contact tussen medewerkers. Ze zullen daarmee, wetende dat 30% van de relaties op het werk ontstaan, waarschijnlijk niet bedoelen dat alle lichamelijk contact tussen medewerkers/geliefden voor het huwelijk verboden moet worden! Dat zou zonde zijn, want met beschaafd lichamelijk contact kun je meer zeggen dan met duizend woorden.

 

WARME WINTERS

Ieder jaar betaal ik trouw het abonnement van de lokale schaatsclub. Met de giro-overschrijving verdwijnen de koeien uit het weiland en wordt rivierwater opgepompt.
Het blijft vervolgens wachten op een echte vriesperiode die steeds minder vaak voorkomt. Op de perfecte schaatsbaan, kon je vroeger lekker rollebollen met vriendjes en vriendinnetjes. Het echte schaatsen lieten we over aan ‘Boven de rivieren’, voor ons was de ijsbaan een grote ‘flirt’-locatie.

     Klimaatveranderingen maakt schaatsen op natuurijs steeds onwaarschijnlijker. Tv-reportages spreken over een gemiddelde temperatuurstijging met enkele graden door een toenemend wereldwijd energieverbruik. Waar moet je dan heen voor schaats- en winterpret? Naar de ooster- of zuiderburen: via Trier ben je in 3,5 uur bij de Erbeskopf in Thalfang, of via Venlo op de Ettelsberg in Sauerland. Vroeger was dit avontuurlijker, je wist nooit of er voldoende sneeuw zou liggen. In het vroege internettijdperk verschenen foto’s op de websites, later gevolgd door trage webcams en uiteindelijk livestreams.  Tegenwoordig heeft ieder wintersportdorp een redelijk actuele webcam, variërend van een beeldje per dag tot een live stream webcam. Even kijken op http://www.hunsrueckhaus.de/webcam/current.jpg en bij sneeuwval direct online een huisje boeken. Jammer dat de uitstoot van uitlaatgassen de temperatuur weer doet stijgen, maar ik neem door de week de trein, dus met mijn uitstoot valt het wel mee.

     Die sneeuw in Duitsland is leuk, maar geef mij toch maar die natuurijsbaan met z’n romantische verlichting, koude wind en barokmuziek. Terug naar de tijd waarin je indruk probeerde te maken op sierlijke meisjes met witte ijshockeyschaatsen en plastic schaatsbeschermers als contactpuntjes.

 

VALENTIJNSDAG

Lig je goed in de markt? Is Valentijnsdag goed verlopen? Ben je in de bloemetjes gezet door een onbekende, of viel het dit jaar weer tegen met de rozen? Het is altijd lastig te voorspellen of je succes hebt bij een ander. Dat geldt niet alleen voor romantiek, maar ook voor muziek. Wat is mooie muziek en ligt prettig in het gehoor? Een moeilijke vraag.

     Tegenwoordig kopiëren de meesten van ons muziek (illegaal) en branden erop los, waarna we pas beslissen of we een nummer de moeite waard vinden om vaker te draaien. Dat bespaart de dure aanschaf van een muziek-cd’s. Voor de prijs van enkele cd's heb je tegenwoordig een hele stijlvolle mp3-speler, inclusief FM radio en een memorystick van 256 mb. Modern design in een roestvrij stalen behuizing, kleiner dan een luciferdoosje en de helft dunner. Prachtige muziek in je oren - maar zo'n liedje moet eerst wel uitgegeven worden. Is dat nog rendabel voor de platenindustrie?

     Met behulp van statistiek kun je allerlei zaken beter voorspellen. Jaren geleden kwam een programma op de markt dat bij de start van de competitie de eindstand kon voorspellen op basis van voetbalclubkenmerken. Nooit meer iets over gehoord - waarschijnlijk gaf het de verkeerde uitslag. De nieuwste ontwikkeling is het voorspellen van hit potentieel van songs via een wiskundige patronen van maten en noten. De genaamde 'Hit Song Science'-software van Polyphonic HMI voorspelde al het succes van Norah Jones en Maroon 5 correct (zie www.hitsongscience.com).
     Een song heeft meer kans op succes als hij: aangenaam klinkt, makkelijk blijft hangen, een goed wiskundig patroon heeft en goed gepromoot wordt. De software bevat alle 3.5 miljoen 'Billboard'-hits. Bij sterke overeenkomst van het wiskundige patroon van een lied met eerder hits is de kans op succes groot.

     Geruststellend nieuws voor de creatievelingen onder ons: het programma kan niet zelf scheppen. Gelukkig zijn de creatieve hersencellen van de Chopin's en Lennon's onder ons dus nog niet te kopiëren. En Valentijnsdag……? Blijf werken aan je uitstraling en het gaat zeker lukken in 2006. Of zouden ze dan inmiddels ook een programma hebben ontwikkeld om je kansen te voorspellen?

 

PAIREN

Wim, een kennis, zit rustig tegenover mij in de trein. Hij reist regelmatig naar Den Haag. Geen spoortje nervositeit te bespeuren, terwijl de voorpagina van de plaatselijke krant prominent meldt dat Wim aan 'pairen ' doet. Wim heeft een probleem en hij is niet de enige. Van Brabant tot in Rio, van Venetië tot in New Orleans proberen ze samen een probleem op te lossen. Pasen, de herdenking van de wederopstanding van Christus, valt nooit op een vaste datum. Het kan laat of vroeg in het jaar vallen. Dit jaar valt Pasen extreem vroeg, en daarmee ook de veertigdaagse vastentijd die daaraan voorafgaat. Dus ook de carnaval, om nog even voor de vasten uit te pakken, valt extreem vroeg.
     Direct na Nieuwjaar zitten de mannen van de vaste carnavalsclub daarom in het café om het thema voor dit jaar vasttestellen. Waar je normaal gesproken zo’n zeven à acht weken voor hebt, moet nu in vier weken gebeuren. Dat vraagt snel overschakelen van het Kerst- en Nieuwjaars gevoel naar een ontluikende voorjaarsprikkeling. We gaan als 'zonen van Prins Bernhard'. Veel vliegtuigjes vouwen, anjers maken van papieren zakdoekjes, koltruien, medailles enzovoort.
     En Wim? Die moet "pairen". Niks geen seksistische uitspattingen. In Nederland geven we niet makkelijk formeel ruimte voor minderheidsculturen. Dus Wim krijgt als Tweede Kamerlid ook geen vrij voor carnaval. Hij moet een zuidelijk oppositielid vinden dat ook vrij neemt, zodat de stemverhouding bij eventuele stemmingen gelijk blijft. Gelukkig weet Wim dat ook in de Nederlanden geldt dat de culturele achtergrond sterker is dan de politieke voorkeur. Die PvdA’er zal hij zeker wel vinden. En wij, ‘de mannen’? We krijgen een hogere erfenis, want ook Lockheed schijnt nog wat extra geld aan 'ons pa' te hebben gegeven.

 

CHINA

Volgens het CBS staat China wat invoer betreft voor het eerst in de top-vijf van belangrijkste handelspartners van Nederland: ruim 6 procent van alle ingevoerde goederen kwam uit China. Dat het continent Azië in opkomst is merk je ook aan o.a. de filmindustrie. De nieuwe film Het huis van de vliegende dolken  is daar een voorbeeld van. Kwamen uit China vroeger vooral vechtfilms, nu zijn het juweeltjes van perfectie en vernieuwende filmregistratie. De film speelt in het China, van de 9de eeuw. Op weg naar de verovering van het hoofdkwartier van het House of Flying Daggers en tussen de opbloeiende liefde van Leo en Mei, een mooie blinde danseres, door is het genieten van prachtige plaatjes van de Chinese kunst en cultuur. Zelfs bij de lange aftiteling valt op hoe creatief Chinezen zijn met hun lettertekens. Slechts één keer zie ik ons schrift bij de afkorting DV, verder zijn alle namen inclusief high tech beroepen in Chinese tekens gevangen.

     Ook voor Het Oogziekenhuis komt China dichterbij. Onze vrienden van Moorfields uit Londen beginnen een samenwerking met Sjanghai, een stad die van ons de titel grootste havenstad ter wereld heeft overgenomen. Alles wijst er dus op dat ook wij onze pijlen zullen richten op China.

     De ontwikkeling van ons internationale netwerk loopt tot nu toe gelijk op met die van VOC en de grote scheepvaart eeuwen geleden. Na samenwerking met oogziekenhuizen in de havensteden Londen, New York, Baltimore, Singapore en Melbourne kan een samenwerking met een oogziekenhuis in Sjanghai toch niet ontbreken? Eeuwenoude traditie in een innovatieve en culturele omgeving, daar kunnen de 'Chinezen van Europa' nog veel van leren van de echte Chinezen! Nu nog even het Chinees schrift onder de knie krijgen!

SOLDEN

In Vlaanderen zie je na 3 januari overal SOLDEN op winkeletalages, uitverkoop. Met het Nederlandse taalgebruik is iets geks aan de hand. Woorden als ‘restanten’, ‘koopjes’, ‘prijsverlaging’ of ‘opruiming’ zijn uit het straatbeeld verdwenen. Alleen het Engelse ‘SALE’ wordt nog gebruikt. Zelf ben ik geen groot taalexpert- zonder de spellingscontrole ‘WORD’ zou ik vaak zondigen. Maar het valt me wel op dat het aantal Engelse termen toeneemt gestimuleerd door het gebruik van internet en IT.

     De schrijver Erik Vlaminck wees mij, tijdens de presentatie van zijn uitgave Anastasia op nog een andere trend: terwijl we in Nederland zo’n voorstander voor emancipatie zijn, ‘vermannelijken’ we de woorden steeds meer. De leraar Duits kon ons altijd pesten met die verschillende naamvallen. Ook in het Nederlands bestaan vrouwelijke, mannelijke en onzijdige zelfstandige naamwoorden al is dat in het Algemeen Beschaafd Nederlands vaak niet meer te horen, maar nog wel in dialecten en het Vlaams. Vlaamse schrijvers merken op dat we steeds vaker zeggen: ‘De ….., hij is ….’, terwijl het soms “De …. , zij is…. “ zou moeten zijn.
      Op internet kun je tegenwoordig alles vinden ook de verklaring van deze trend. Onze drang om alles uit Amerika over te nemen, zoals het woord ‘SALE’, verklaart deels deze vermannelijking. Daar in Amerika hebben ze voor schoolboeken de taalpolitie, die elk mogelijk seksistisch of ongepast woord schrapt. Deze taalpolitie is eigenlijk een tot in het absurde doorgeschoten vorm van politieke correctheid. Vrouwelijke woorden worden soms als seksistisch gezien, terwijl de mannelijke woorden als neutraal gelden. Vroeger werd juist het gebruik van vrouwelijke woorden gepredikt, omdat de mannelijke woorden seksistisch waren.
    Kortom, we maken er met zijn allen een rotzooitje van, niet alleen wat het taalgebruik betreft. Ook de uitverkoop periode is in Nederland een chaos. In België begint de ‘solden’ steevast op de eerste werkdag na 1 januari. In Nederland begint die steeds vroeger, de nieuwe collectie hangt nog maar net, of de uitverkoop begint al. Graaien, graaien en graaien. Het wachten is nu nog op het eerste ziekenhuis met een DBC in de uitverkoop!

ROTTERDAM IN ZEE

Frequente bezoekers van dit Kees-café weten dat ik iedere zaterdag- en zondagmorgen eventjes op en neer fiets naar België. Klinkt allemaal reuze indrukwekkend, maar ik ben binnen het uur uit en thuis. Mijn dagelijkse tochtje huis –ziekenhuis duurt langer. Wel neem ik de tijd eventjes afstand te nemen van de beslommeringen in het ziekenhuis en geniet van een leeg hoofd of de schitterende natuur.
     Een tijdje geleden had ik het geluk met een luchtballon over mijn huis en over mijn vertrouwde fietspad te varen. Een geweldige belevenis. Ad Haarhuis, al zo’n kleine dertig jaar ballonvaarder en meerdere keren Nederlands kampioen, bestuurde de ballon.  Zijn ouderlijk huis stond tegenover het mijne. Zijn jongere zusje (dat blijf je zeggen als grotere broer) studeerde zo’n twintig jaar geleden in Amsterdam en ik werkte toen in het AMC. Als ze thuis was, reed ze met mij mee terug naar dat grote Amsterdam. Goedkoop voor haar en ik kwam wat te weten over ballonvaren. Zelf had ik tot voor kort nooit in een ballonmandje gestaan. Ad is natuurlijk niet voor niets Nederlands kampioen en stuurde zijn ballon precies over mijn huis, een knap staaltje vakmanschap. En zo kwam ik precies over mijn fietspad richting het Vlaamse land, een prachtig stukje natuur.
     Onlangs hebben ze een nieuw bordje LP9b, langs het fietspad geplaatst, een doorgaande fietsverbinding tussen de ‘wereldsteden’ Breda-grens en Nieuweschans, de NAP-route. Al 400 jaar is het Normaal Amsterdams Peil een waterhoogte ijkpunt om te meten hoe hoog andere punten liggen. De route van 445 km volgt globaal de NAP-lijn, de grens tussen nat en droog Nederland, ofwel de droge-voetengrens. Zonder onze wereldberoemde waterkeringen en dijken zou je hier langs een denkbeeldige kustlijn fietsen. Soms denk ik langs de Noordzee te fietsen, maar dan krijgen we in Rotterdam wel natte voeten!

     Zou het op de LP9b ooit net zo druk worden als op de A 16? Denk het niet. Van mijn huis naar de Champs Elysees in Parijs is het volgens de routeplanner 401 km. Dan rijd ik toch liever in zuidelijke richting, ben ik nog sneller in Parijs dan in Nieuweschans! Voorlopig blijft het echter gewoon een fietspad langs de rivier de Mark, lekker stil genietend van de wisseling van de seizoenen. Na een halfuurtje keren bij de grenspaal, langzaam maar zeker een relikwie in een verenigd Europa. Zolang Breda nog niet aan zee ligt houden we in Rotterdam gelukkig droge voeten.