DE MERKENCLUB

Wil jij ook zo graag van elke dag een bijzonder dag maken, ruiken, proeven, kortom al je zintuigen optimaal gebruiken? Voor veel mensen is dat een reden om lid te worden van de Nespresso-club, een club van koffieliefhebbers die allen dezelfde passie koesteren voor een uitzonderlijke koffiebeleving.

     Vroeger verzamelden mensen zich primair rondom een geloofsrichting en de clubs daaraan gelieerd zoals fanfares, scoutinggroepen en sportclubs. Het geloof verdween naar de achtergrond, de katholieke fanfare ging blazen met de protestanten en de openbare voetbalclub schoot met een katholieke aanvaller zich naar de top van de eredivisie.

     Bedrijven wilden ook nog wel eens clubs vormen voor hun medewerkers en hun familie. De Philips Sport Vereniging uit Eindhoven is zo’n oude bedrijfsclub. Bedrijven zijn nu in het gat gesprongen wat ontstond met het verdwijnen van de sociale banden tussen religieuze stromingen. Ze verzamelen geloofsgenoten, hun consumenten, rondom hun producten zowel op internet als in hun moderne “merken-kerken” zoals de Nespresso Boutique’s. Nog even en de eerste ontgroening voor nieuwe Nespresso-clubleden dient zich aan. Lekker verplicht kuipjes snoep happen uit een bak koffiedrek. Je bent niet meer wat je denkt, je bent wat je kiest gebruikt, lijkt het devies. Geen onverwachts credo indien je de markt z’n gang laat gaan bij het vormgeven van de overgang van een materialistische naar een meer spirituele wereld.

WACHTEN

Een zonovergoten wit strand, een stevige verkoelende bries en een ontspannen sfeer: het ideale vakantieplaatje. De vakantie is nog niet om, of de reisbranche probeert ons alweer te verleiden een nieuwe bestemming uit te gaan zoeken. Allemaal mooi en prachtig zolang je vergeet dat die vakantiebestemmingen niet bij jou in de achtertuin liggen. Vakantie betekent ook veel wachten; in een ellenlange rij voor de balie op Schiphol of in een kilometerslange files bij de Gotthardtunnel. De emoties kunnen in die rijen soms hoog oplopen.

     Treinmachinisten, zo alleen op de bok, kunnen fantastisch genieten van prachtige weidse uitzichten op een verder verlaten landschap. Zo af en toe kom je een tegenligger tegen, rij je langs een snelweg of door een stadje maar verder biedt het uitzicht veel ongerept natuurschoon. Maar hun werk kent ook een schaduwzijde: de grote angst van de plotsklaps opduikende man of vrouw die jouw trein wil gebruiken om het leven te bekorten. Een ervaring die je niemand gunt. Het beeld lijkt door de hoofden te spoken van mijn medereizigers die ook op deze late avond drie uur moeten wachten op de eerst vrijgegeven trein. Een perron vol ingehouden emoties aan het eind van een lange werkdag, een mix van vermoeidheid en gemengde gevoelens voor machinist, hulpverleners en slachtoffer.

     Met flitsende buitenlandse stages werft het hoger onderwijs nieuwe studenten. Zo zit één van mijn dochters op zo'n stageadres op de witte stranden van de Antillen. Plotsklaps heeft ze een angstaanjagende zenuwontsteking. Met spoed naar de SEH, een second opinion, alles komt in een stroomversnelling, maar immens blijft de grote fysieke afstand tussen je kind en jij als ouder. De repatriëring kan niet snel genoeg geregeld zijn, soms duurt wachten op die liefdevolle knuffel op Schiphol echt erg lang. De grootste emoties komen los, als het dierbaarste wat je hebt, je kind, weer veilig thuis op de bank zit. Nu nog wachten op herstel.

NEST

Op een zonnige zondagmiddag in augustus rollen de jeu de boules ballen glanzend over de banen op het Vrijthof. Maastricht straalt; bewoners en toeristen genieten op volle terrassen van het luxe Bourgondische zuidelijk karakter van de stad. Iets terug in de historie, ruim 25 jaar geleden, was het op mijn vouwfietsje nog behelpen om van het station naar mijn werkgever in het hoger gelegen Annadal te komen. Huizen en straten waren slecht onderhouden, de Limburgse economie lag op zijn gat en de gloednieuwe universiteit zat in een klooster en nog wat andere deels vervallen panden. Limburg verwerkte het syndroom van de sluitende mijnen.

     Onze studerende kinderen zitten op kamers of op kot. Kamerverhuur is nog deels een kwestie van nazaten van huisjesmelkers. Het is stoeien om een kamer te krijgen, sleutelgeld is nog niet geheel verdwenen, de borg is hoog en de afspraken om de onvolkomenheden te verhelpen geschieden nog steeds “manjana”. Eén van onze oudere dochters moet nog steeds een deel van de borg van haar vorige kamer terug zien te krijgen. Met een sterk geheugen en zonder internet, lepelt haar oma feilloos in een fractie van een seconde de achtergrond van de verhuurster op, een telg uit een familie vol met huisjesmelkers, terugvorderen wordt een flinke klus. Een kwestie van historische kennis.

     Het syndroom van de mijnsluitingen waar Limburg ooit mee worstelde is in Maastricht alweer lang verwerkt, het Vrijthof is autovrij, de RL heet Universiteit Maastricht, de stad is booming. We zijn diverse EU-toppen in Maastricht verder, de hotels zijn van een buitenlandse luxe. Zelf zijn we van een stelletje in die jaren flink uitgegroeid tot een gezin met 4 kids. Mijn jongste dochter heeft ruim voor de start van het introductieprogramma al een kamer in Maastricht gevonden. Op het terrasje op het Vrijthof nemen we afscheid van de jongste, de laatste vliegt het nest uit. De start van een voor haar belangrijke groeifase, het nest blijft leeg achter, het historisch besef dat blijft. Onze dochter straalt, voor ons kan de verwerking van het lege nest syndroom beginnen.

BOCELLI

Uitgezonderd de toeristische hotspots en de stranden is het in Toscane opvallend rustig en dat is echt genieten. ’s Avonds op het dorpspleintje van het gehucht Lajatico, gelegen op de heuvel tegenover ons vakantieverblijf, verzamelen ’s zich in alle rust de lokale ouders met hun kinderen. Overdag werken ze bij de plaatselijk bank, maar ’s avonds heerst hier een ontspannen sfeer.

    Elk jaar geeft operazanger Andrea Bocelli hier, in het Teatro del Silenzio, een openluchtconcert. Lajatico is zijn geboortedorp. Midden op het open veld luisteren 25.000 mensen naar zijn prachtige volle stem. Alles is perfect geregeld, jammer genoeg blijft de zanger in de mensenmenigte op grote afstand. ’s Ochtends repeteerde hij nog in het piepkleine filmzaaltje van het dorp, de deuren stonden wagenwijd open, je kon zo binnenlopen. Mijn vrouw en dochters kregen bij toeval een privé concertje zoveel indrukwekkender dan het grote concert.

     In het nabijgelegen gelegen Florence veroorzaken de prachtigste scheppingen van de 15e en 16^e eeuw dagelijks hectische taferelen. Daarvan teruggekeerd is het land weer voor het grootste deel verlaten. Het leven verloopt wederom soepel, de trein schuift minuten te vroeg langs het perron, treinpersoneel drinkt nog een cappuccino, reizigers stappen rustig in en uit en toch vertrekt de trein precies volgens schema. Je zou bijna vergeten dat wereldwijd een Mexicaanse grieppandemie heerst. Er wordt zelfs overwogen om de schoolvakantie te verlengen om besmetting te voorkomen, bedrijven te stimuleren thuis te werken en video conferencing toe te passen. Als we daarmee nog langer van Toscane kunnen genieten is dat geen straf.

BOIS DE BOULOGNE

Bij het Bois de Boulogne, langs de Périphérique van Parijs, begint langzaam het mediterrane vakantiegevoel op weg naar het warmere zuiden van Europa op te borrelen. De natuur dringt zich via de bomen waar je onder doorschiet op aan de maakbare, betonnen, leefomgeving waar je de rest van het jaar in vertoeft. Zo raak je meter voor meter, los van het keurslijf van het dagelijks bestaan op weg naar de ongedwongen vakantiebestemming.

      De huidige toeristische toplocaties bestaan vaak uit een combinatie van oudere gebouwen, idyllische terrasjes met een ver uitzicht gelegen aan een stromend riviertje. Locaties waar onze voorouders van gruwelden. Die stroompjes waren immers de open riolen en vuile transportwegen van de vorige eeuwen. Ze woonden er met hun rug naar toe zoals wij thans met onze rug naar herrie producerende snelwegen wonen. Huizen net aan de snelweg raak je aan de straatstenen niet kwijt.

     Dichter bij huis, ter hoogte van Prinsenbeek groeit boven de snelweg A16 op twee stadsviaducten een bos van bomen en struiken. Auto’s, bussen en vrachtwagens schieten als een moderne wilde waterstroom onder je door. Achter de glazen reling zittend op het houten bankje is het verrassend stil. Je droomt vanzelf weg bij de gedachten dat toekomstige generaties zich zullen verwonderen over de overal ter wereld groene ingepakte wegen, wat is nou leuker dan naar verplaatsende mensen kijken? Vooralsnog wordt het nieuwe park gezien als een geslaagd initiatief om het mediterrane gevoel een paar honderd kilometer noordwaarts te verplaatsen. Of automobilisten er echt een warm vakantiegevoel aan overhouden is de vraag: waarschijnlijk overheerst de dagelijkse filefrustratie, maar die staat ook regelmatig op de Périphérique van Parijs.

GAATJES

Blonde krullen en een egaal bruine huid zonder witte lijntjes: het blijft de zomerdroom van velen. In de jaren zeventig was Farah Fawcett, één van de Charlie’s Angels, hét schoonheidsideaal. Haar poster: rood badpak, gestroomlijnde bos blonde krullen, zongebruinde huid hing boven menig jongensbed. De laatste dag van haar verloren strijd tegen kanker werd in de media overschaduwd door de plotselinge dood van Michel Jackson. Voor haar was er daardoor geen plek meer op de voopagina’s.

     Net zoals witte mensen bruin willen kleuren, willen gekleurde mensen witter zijn. Ook daar zijn weer allerlei huid crèmes voor. Jackson had het geld en de moed om het echt te doen het, hij werd steeds witter. Ooit een prachtig jong bruin kind en daarna als ‘witte’ bespot. Volgens menig necroloog voldeed hij met zijn verwitting wel aan de collectieve onderbewuste wens van de gekleurde mens. Michel was zijn tijd vooruit, met de komst van een gekleurde president van Amerika was ook de wens om te verwitten achterhaald. De gekleurde huid is inmiddels iets waar je trots op kunt zijn.

     Daar waar grote verschillen verdwijnen komt aandacht voor detaillering, de subtiele overgangen om onze lichamelijke uniciteit te tonen. Niemand wil de witte strepen van de gedragen badkleding op de huid zien. Hoe die scherpe overgangen tussen de melkwitte en gekleurde huid te elimineren? Gelukkig helpt innovatie ons om ze te elimineren. Deze zomer is een nieuwe speciale stof geïntroduceerd, de ‘Tan Through’. Een stof, met duizenden microscopische kleine gaatjes, waardoor je zelfs onder je badkleding bruin wordt. Nu iedereen schaamteloos zijn hele body kan laten bruinen zal de egaal melkwitte huid wel snel in de mode raken. Want niet alleen Michel en Farah wilden opvallen, ook wij hebben er een handje van.

STREEPJES

Het krijtjespak, hét symbool van de superieure bankier, verdwijnt langzaam maar zeker uit het straatbeeld. De Bankier zijn is ineens niet meer zo’n vooraanstaand en respectvol beroep als het ooit was. De krijtstrepen blijken ineens niet meer zo strak in gelid te zijn als werd gesuggereerd, van feilloze controle bleek geen sprake.

     De ruitersport is een spel van ruiter en paard. Op mijn stalen ros rijd ik op het fietspad twintig paarden voorbij, strak in gelid, behalve een tiener op een pony die met wilde tikken de baas probeert te blijven over het dier. ’s Avonds op het CHIO Rotterdam laat olympisch kampioene Ankie van Grunsven haar paard IPS Salinero tijdens de kür piafferen en passageren, ruiter en paard zijn volledig in harmonie. Met geringe inspanning heeft ze ogenschijnlijk het paard geheel onder controle.

     Verderop langs de piste verzamelen zich Vips en sponsors. De Koningin zit in de ereloge, de galatribune is een combinatie van tribune en chill-ruimten, anderen verpozen in de door ABN-AMRO gesponsorde tribune aan de lange zijde. Daar weinig aandacht voor de paardenprestaties, het draait om netwerken met een drankje en superluxe hapjes. De kwetterende borrel-gangers van de high society overstemmen de muziek van Wibi Soerjadi waarop Ankie haar kür rijdt, één van de allerbeste wedstrijden die er ooit is verreden in de discipline dressuur meldt de krant de volgende dag. Ankie heeft het paard in uitgestrekte draf op de A-C lijn geheel onder controle, dat kunnen de bankiers van hun metier niet zeggen, die moeten eerst leren respect te tonen en prestaties van anderen te waarderen. Eerst dus maar eens streepjes leren trekken, lekker krijten op de A-C lijn op de piste.

GEK

In Geel, Vlaanderen, is iedereen al eeuwen gewend dat mensen met psychiatrische aandoeningen gewoon op straat lopen. Waar psychiatrische patiënten vroeger verscholen werden in grote instellingen diep in lommerrijke bossen, leven ze in Geel midden in de samenleving, vaak bij gastgezinnen. Tegenwoordig zie je overal in de wereld dat mensen met een psychische kwetsbaarheid meer zichtbaar zijn in het straatbeeld. Tegelijkertijd zijn de grenzen tussen ‘normaal’ en ‘afwijkend’ gedrag vager geworden. Gewone stadsbewoners doen op straat ook steeds gekker. Iemand die keihard tegen zichzelf praat, kan net zo goed een hardhorende mobiele telefonist zijn als iemand met een psychische aandoening.

     Ook technologie vervaagt grenzen tussen menselijk gedrag en digitale interactie. Bij de nieuwste spellen wordt eerst de gebruiker gescand, de computer reageert vervolgens op bewegingen en maken het mogelijk om samen digitaal inkopen te doen en kleren te passen. Allemaal mogelijk zonder een toets in te drukken, bewegen is genoeg.

     Fysieke luchtfietserij is al de gewoonste zaak van de wereld geworden bij bowling spelende bewoners van het verzorgingshuis. Tachtigjarigen met een Wii-kastje in hun handen strekken geconcentreerd hun armen en gooien spontaan virtuele bowlingballen over een virtuele baan. Alleen het juichen is echt. Van een afstandje ziet het er allemaal wel uit als een psychiatrische afdeling, maar het toont hoe mensen zich tegenwoordig individueel terugtrekken in de eigen digitale virtuele wereld, thuis en op straat. Door ‘afwijkend’ gedrag als ‘normaal’ gedrag te zien was Geel zijn tijd ver vooruit.

DOORBRAAK

Van kansloos achterin naar ineens vooraan eindigen, daar moet je een doorbraak voor forceren. In mijn overvolle fietsenstalling vind ik alleen achterin nog een plekje, maar dankzij een sluisje sta ik toch snel op het perron: de laatsten kunnen zo de eersten zijn.  

     Politicus Geert Wilders lukte zo’n doorbraak bij de verkiezingen voor het Europees parlement. Terwijl president Obama wereldwijd ontzag afdwingt met zijn stelling ‘de westerse wereld is niet in oorlog met de Islam’, wordt een Nederlandse politicus met een diametraal tegenovergestelde mening bijna de grootste partij van het land. Je hebt gezaghebbende politici die het kiezersvolk als gids door de complexiteit van het leven leiden (de ‘onderwijzers’), tegenover populisten die vooral inspelen op de onderbuikgevoelens van het kiezersvolk.

    Zo’n doorbraak is niet vanzelfsprekend blijvend. Uit veiligheidsoverwegingen wordt ’s avonds ‘het fietskelder-sluisje’ gesloten. Daags voor de verkiezingen was het al laat bij het uitstappen van de trein en was het omlopen geblazen. Ineens duikt een reiziger uit het niets op, onzichtbaar in het donker. Bij de vorige Europese verkiezingen stond deze man midden in de schijnwerpers toen hij uit het niets ineens met twee zetels, de proteststemmers op zijn hand kreeg. Nu verdwijnt hij onzichtbaar in de donkere nacht.  Soms is het veiliger om doorbraken tijdelijk te sluiten, vaak slippen ze door gebrek aan richting vanzelf dicht.        

WERKEN

De zon zit nog net achter de horizon, de dauw hangt laag over het Hollandse landschap. ‘s Morgens om half vijf is het nog lekker rustig op de snelweg. Alweer vertrekt een dochter vanaf Schiphol voor een stage van een dik half jaar naar de andere kant van de wereld. We houden ons allemaal kranig, een omarming, kusjes en een laatste kroel. Afscheid nemen van je eigen kind blijft vreemd; het echte gemis komt pas veel later. Met Skypen, mailen en bellen lijkt ze vlakbij, maar feitelijk zo ver weg van een warme arm om haar heen. Je kinderen leren langzaam wat werken is en dat is thans vaak internationaal, dit keer in een hotellobby in de Caraïben.

     Aan het begin van de werkdag duik ik half suffend de fietsenkelder van het station in en zie dat mijn zoon vlak voor mij dezelfde handeling doet. Op mijn oude fiets duikt ook hij de kelder in op weg naar een nieuwe werkdag. Het leven is een cirkel en op dit soort momenten besef je dat des te meer, of is het meer een spiraal waarbij het de vraag is op welk moment ze het stokje van je overnemen? De werkplek verandert, maar verandert het werken zelf ook?

     Vrije tijd is voor de meeste van ons schaarser dan geld. Het blijft met die email terreur moeilijk om werk, inkomen en vrije tijd op een prettige manier georganiseerd te krijgen. Volgens Timothy Ferriss (The 4-Hour Workweek: Escape 9–5, Live Anywhere, and Join the New Rich, 2007), is een 4-urige werkweek met een beetje durf haalbaar als je durft te breken met vastgeroeste werkroutines: beperk je tot de 2 of 3 werkelijk belangrijke zaken per dag, de rest is bijzaak, beantwoord je e-mails slechts tweemaal per dag op standaardtijden. De werkdag zit er dan ’s ochtends om 11 uur al op en de rest is Carpe Diem. Je houdt zeeën van tijd over om te genieten bijvoorbeeld van een vakantie in de Caraïben, nog te betalen ook als je dochter tenminste nog haar 40 uren per week maakt in het hotel.