WOLKEN

Nederlandse meesterwerken van de schilderkunst hangen wereldwijd in de beroemdste musea, vaak te herkennen aan de typisch Nederlandse wolkenluchten. Want als we ergens uniek in zijn, dan zijn het wel die wolken. Ons wisselvallige weer leidt niet alleen tot veel wolken, het weer is daardoor ook vrij onvoorspelbaar. Vandaar alle aandacht voor de weersverwachting. Dagelijks spitten we de weerpagina’s door in de krant, kijken en luisteren naar de diverse weermannen en -vrouwen en internetten op weeronline.nl en andere weersites. Op stap gaan zonder een blik te werpen op buienradar.nl is vragen om een nat pak. Het KNMI is daarbij hét instituut, ook de club waar we massaal op foeteren als het weer weer eens tegenvalt.
     Het succes van een buitenevenement hangt in Nederland sterk afhankelijk van het weer. Zon of regen maakt een wereld van verschil. Zo viel het meerdaagse Jazzfestival in Breda net in de omslag van koud, nat weer naar stralend zonnige dagen. Lege terrasjes in het begin tot een overbezette terrasjes aan het eind. Zon, licht, warmte, muziek, alcohol en de eerste rokjes, topjes en blote basten; het festival was nog nooit zo succesvol.
     Het KNMI blijft zijn kennis uitbreiden, want over wolken is nog veel onbekend. Ze zetten een wetenschappelijke studie op, maken een planning en investeren in ballonnen, helikopters en waarnemers. Maar juist als ze klaarstaan voor metingen, is er dagenlang geen wolkje aan de lucht, ook de meesters van het weer laten wel eens een steekje vallen. Worden zij ook eens lekker teruggepakt met tegenvallend weer. Het volk geniet echter van het prachtige weer, niet binnen in het museum maar buiten, van prachtige levende schepsels. Lekker even in de wolken.

 

FLEXIBEL

Charmant als zij is probeert Maria van der Hoeven, minister van Economische Zaken, ons land op te stoten in de vaart der volkeren. De kredietcrisis, de vergrijzing en de opkomende economieën in Azië vragen volgens haar om actie, we moeten langer gaan werken, neen zeggen de bonden het draait om flexibiliteit. Zit die flexibiliteit wel in onze Nederlandse genen? Dat valt te betwijfelen. Op het Filmfestival van Cannes kreeg de Mexicaanse Regisseur Reygadas de juryprijs voor zijn nieuwste film Stellet Licht. Hij portretteert een streng religieuze gemeenschap, de Mennonieten, nazaten van de Friese priester Menno Simons, levend rond 1540. Binnen deze hechte gemeenschap lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Ze spreken daar in Mexico nog steeds een soort Nederlands en houden strikt vast aan eeuwenoude sobere tradities, keihard hardwerkend en sober.

     Bianca deed zondag in St. Willibrord haar eerste communie. Een katholieke traditie, een stuk vrolijker dan bij de Mennonieten. Bianca mocht de jurk van haar dromen dragen, een prinsesje zijn. En veel cadeaus ontvangen zoals een fiets, horloge, laptop en Wii's. Haar foto’s zijn speciaal gemaakt in de Efteling, de hele familie krijgt na de mis een grootse maaltijd voorgeschoteld. Het mag wat kosten in deze afgesloten dorpsgemeenschap in Brabant. Dat doen ze al jaren, ook voor deze gemeenschap geldt dat er veel mag veranderen in deze wereld, deze katholieke familietraditie niet, een vanzelfsprekendheid voor de Willibrorders. Net zo vanzelfsprekend dat ze daar altijd keihard kunnen werken en fietsen.

     Het lijkt erop dat de bonden het nog knap moeilijk gaan krijgen als ze de Nederlandse flexibiliteit gaan roemen. Of zijn deze hechte, minder flexibele en hardwerkende gemeenschappen juist de uitzonderingen die de regel bevestigen? Dan kan van der Hoeven het nog knap moeilijk gaan krijgen om ons aan de 40-urige werkweek te krijgen. Komende Mei-maand kan ze haar slag slaan, dat is haar maand. Mei- Maand = Mariamaand, dat is al eeuwen zo.

TROTS

De Duitse cultuur is veranderd, de Duitsers zijn veranderd. “De Duitsers worden minder Duits” las ik onlangs in de NRC. Toch hebben ze moeite trots te zijn op hun land. Bondskanselier Angela Merkel sluit zich aan bij die trend en heeft haar onopvallende Oost-Duitse verschijning van weleer inclusief bloempotkapsel onlangs vervangen door een opmerkelijk laag uitgesneden avondrobe. Zij lijkt al wel duidelijk trots op haar ‘Beiers’ voorkomen.

     Het Duitse blonde meisje uit Berlijn dat naast me zat tijdens de open dag van de universiteit in Maastricht, stelde in vloeiend Engels haar vragen. Ze waren gericht aan de jonge, vlot Engelssprekende universiteitsmedewerker, zelf geboren en getogen in Duitsland. Neen ze ging niet naar de Humboldt Universiteit in Berlijn, ze koos bewust voor Maastricht. Een leuke meid die de Berlijnse muur niet meer heeft gekend. In niets die ‘Ossi’ of ‘Wessi, ook niet de Pruise hooghartigheid, gewoon een vlotte open Europese staatsburger.

     Begin jaren tachtig, nog voor de val van de muur, werkte ik mee aan de start van de medische faculteit in Maastricht. De stad was destijds in verval, de economie zat tegen, Annadal was een middelmatig ziekenhuis, mankeerde je iets ernstigs dan ging je naar Heerlen. Het AZM (Academisch Ziekenhuis Maastricht) was niet meer dan een klein bordje bevestigd op een oud pand op het Onze Lieve Vrouwe plein. Daar schuin tegen over, in de basiliek Onze Lieve Vrouw “Sterre der Zee”, hielden de talloze kaarsjes voor het Mariabeeld het geloof in de toekomst levend. Maastricht bezoeken is voor mij dus een soort thuiskomen. En zie nu; het aantal faculteiten is stevig uitgebreid, een flink academisch ziekenhuis met een uitstekend congrescentrum en een zeer luxe winkelstad, met de modernste architectuur, passend bij het warme karakter van de stad. Waren we toen al blij als er studenten van buiten Limburg de collegebanken bevolkten, nu zit het vol met internationale studenten. Leuke studenten die de moeilijke beginjaren niet gekend hebben. Voor hen zijn stad en universiteit vol met traditie en internationaal aanzien. Maastricht is veranderd, de inwoners zijn veranderd, maar ondanks al die Duitse studenten is de Franse sfeer gebleven. Maastrichtenaren waren al trots op hun stad en dat zijn ze gebleven.

BRANDING

Slechts een smalle Noordzee scheidt ons van het Britse Koninkrijk, toch spreken we een ander taaltje. Lopend langs de kustlijn rollen de golven op me af, soms kunnen de aanrollende en teruggekaatste golven flink te keer gaan. Gelukkig beschermen de duinen ons tegen de branding, de heftige golfslagen. Dat voelt goed aan.

    Ook de golven van de consumptiemaatschappij rollen met steeds hoger tempo over ons heen. Als consument moeten we uit steeds grotere assortimenten kiezen. Bij modeketen ZARA hangen iedere vijf weken weer andere designs aan de rekken. Hoe groter het keuzeaanbod, hoe meer behoefte je hebt aan een houvast. Merknamen geven ons sturing in dit keuzegeweld. VOLVO staat voor veiligheid en “APPLE” voor design. Huismerken zijn weliswaar goedkoper, maar we willen best wat meer betalen voor A merken, wetend wat voor waar we in de kuip hebben.

     Om de tsunami van die talloze producten te weerstaan zetten bedrijven in op het versterken van die merknamen. Dat is branding, op z’n Engels. De internationale goeroe op het gebied van “Branding” heeft me daar van de week helemaal over bijgepraat. Of hij wel kwaliteit heeft? Hij is geboren en getogen bij mij in de buurt, dat voelt gelijk goed aan.

DYNAMISCH

Zuidoost Azië bruist van de dynamiek. De hele dag, 24 op 24 uur, 7 dagen in de week draait de economie door, inclusief verkeersinfarcten. Trek maar een half uur uit om met een taxi het hotel aan de overkant van de straat te bereiken in het centrum van Bangkok. De autostroom staat continue vast. Geheel de streek is dynamisch. De skyline van Singapore staat tot 2010 vol met honderd bouwkranen waar continue gewerkt wordt aan een nieuw casino. De talloze winkelcentra en gebouwen stralen een luxe uit, ongekend in de westerse wereld. Het geld moet rollen.

     Hoe hoger hoe mooier, dat geldt ook voor de Petronas Towers in Kuala Lumpur. Vanuit een zeer ruime luxe zetel op een superdik tapijt geniet ik met een wijntje in de hand van het uitzicht vanuit de ‘petrolclub’ ter hoogte van het bruggetje tussen beide torens. De oliebaronnen hebben het goed voor elkaar. Luxer zal ik het in mijn leven niet krijgen. De gastheer staat erop ons na afloop met zijn jaguar met chauffeur naar het hotel te brengen.

     Hier in Europa doen we het een stuk rustiger aan met minder luxe. Toch heeft iedereen het druk. ’s Avonds om elf uur pak ik na een lange werkdag mijn fietsje in de Stationsstalling. Een lekke achterband, ook dat nog! Vervelend want na een kort nachtje moet ik voor zevenen weer de trein pakken. Na een minuutje of tien rijd ik met een geplakte band tevreden naar huis. Een bandenplakservice midden in de nacht, een bijzondere service door de stallingbewaker zo maar in Nederland. Geboren en getogen in Azië dat wel, zou het toch in de genen zitten?

TRADITIE

Het nostalgische dorp bestaat soms nog, zoals Oirschot. Een statige kerk omgeven door een historisch plein, vol met klasse restaurantjes en leuke winkels. Een ideale locatie voor de traditionele uitvoering van het Stabat Mater, de klaagzang van Maria bij haar gestorven zoon aan het kruis. Dit jaar genoten we van de wereldpremière van een moderne versie (schreeuwende koorleden) en van een traditionele uitvoering. De kerkbanken worden tijdens zo’n lange zit wel erg hard. Stilzitten is geboden, kuchen verboden vanwege de CD opname die tegelijkertijd plaatsvindt. De lijdensweg wordt er alleen maar echter van. Uit de reacties tijdens de uitvoering blijkt dat veel van de bezoekers, geen echte kerkgangers zijn. Het is zelfs de vraag of ze überhaupt het onderscheid tussen Pasen en Kerstmis kennen. 

     Een treinmaat van mij gaat het deze Goede Vrijdag eens wat anders aanpakken. Het publiek gaat zelf aan de bak, geen harde kerkbanken, geen gedwongen stilte. Geen kerk maar een poptempel heeft hij afgehuurd. Het publiek moet zich helemaal in het wit hullen en luidkeels de refreinen meezingen tijdens deze karaoke-versie van de musical Jesus Christ Superstar. Het is nu al een succes want er komt, net als bij de kruisiging zelf, voldoende volk op af. Hij heeft al vijf Jezussen, twee Maria Magdalena's, drie Judassen, zes apostelen en een serietje priesters ter beschikking. Saamhorigheidsgevoel kweken en tegelijkertijd het verhaal nog een keer vertellen. Een hedendaagse versie van de ‘beat-mis’ met de jongerenkoren uit de jaren zeventig, dit keer niet in een kerk maar in een poptempel. Tradities zitten niet in gebouwen maar in mensen.

ONDERSCHEIDEN

Onderscheiden zit in de mens. Bij militairen is dat het duidelijkst: twee militairen zitten tegenover mij, allebei in hetzelfde uniform, de generaal heeft niet alleen een ander tekentje op de schouder, hij heeft ook een dubbel zo brede bies over zijn pantalon lopen dan de majoor naast hem. Ook op de buitenlandse kostscholen zien meisjes er, ondanks hun uniform, toch allemaal iets anders uit. Is het niet de schoen, dan is het wel het sokje of het kettinkje. En kenners weten het verschil tussen een maatkostuum en confectie.

     Nu iedereen met allerlei IT-apparaatjes rondloopt, is ook daar behoefte aan onderscheid. Een Apple is als vorm wel mooi, maar te gewoontjes. EGO uit Den Bosch sprong in die markt en verkoopt laptops die eruitzien als een luxe tasje, passend bij de kleding. Speciaal voor Valentijn maakte EGO er één met een hart van Swarowski-kristallen voor ‘slechts’ 8.950 euro. Een protserige ding dat past in een milieu waar mensen zich overdadig onderscheiden, een bontjassen wereld. Guus Hiddink, die ook niet vies is van het grote geld, heeft de ondernemer geïntroduceerd in Moskou, daar wordt de EGO al in 17 winkels verkocht, al dan niet in bont.

     Toch is al dat onderscheiden uiteindelijk een uiting van sociaal gedrag; we willen er bij horen, bij onze eigen groep. Mensen blijven sociale wezens, met een voorkeur voor gelijkgestemden, terwijl diversiteit nu juist zo inspirerend kan zijn. Meer onderscheiden kan ons allemaal juist verrijken.

TALENT

Alles wat eenmaal op internet staat, kan er nooit meer af. Veel mensen delen hun lief en leed op verschillende websites: van vakantiefoto’s en cv’s tot erotische filmpjes op YouTube, zonder te beseffen dat over vijftig jaar hun kleinkinderen nog steeds die oude filmpjes van oma en haar vrienden kunnen terugvinden.

     In de loop der tijd delen we talloze ideeën, doen we uitspraken over de toekomst en sluiten we weddenschappen af. Vaak vergeten we van wie we een idee hebben overgenomen, of kan een uitspraak uit het verleden niet meer worden gestaafd.

Zo voorspelde ik ooit op de afstudeertentoonstelling van Marlies Dekkers dat ze een grote toekomst tegemoet zou gaan. Bewijs van die uitspraak heb ik echter niet.

     Mirthe, net zestien, is een goede vriendin van een van mijn dochters. Ik ken haar al jaren, en we plagen elkaar graag. Net als veel jonge meisjes wil ze al een tijdje model worden. Ik voorspel dat het haar gaat lukken, en dat ze zelfs op de cover van toonaangevende internationale glossy’s zal staan. Zo, dat staat nu vast en is de komende tien jaar nog te controleren. Weddenschapje?

 

WONDEREN

Nederlandse voetballers doen het goed in Spanje. Na een tijdje zijn de spelers toe aan een nieuwe carrière stap en worden trainer, eerst in Nederland, maar Spanje blijft trekken. De stap van PSV naar Valencia was voor trainer Koeman dus een heel aantrekkelijke en makkelijke want Eindhoven heeft een directe vliegverbinding met Valencia.
     Spanje, ook Valencia, heeft de laatste decennia laten zien zeer goed in staat te zijn voor zichzelf te kunnen zorgen, geholpen door flink wat Europese subsidies. Na de zoveelste overstroming van de stad werd hard afgerekend met de natuurlijke rivierloop, de rivier werd verlegd en de rivierbedding viel voor eeuwig droog. Daar hadden ze geen Nederlandse waterdeskundige voor nodig. Het blijft een genot om op een zaterdag, midden in februari, in de zon even languit op het strand van Valencia te liggen. Even uitrusten en nagenieten van de hypermoderne imposante architectuur die in de rivierbedding is nedergedaald. De plaatselijke architect Santiago Calatrava, heeft als een hedendaagse Gaudi, een reeks architectonische wereldwonderen geschapen. Een stad voor kunsten en wetenschap. Zo heeft één van de gebouwen niet alleen de vorm van een oog, het kan zich ook openen als een ooglid.
     In Amsterdam zijn de successen van Ajax al jaren opgedroogd en ook de kas is leeg. Vanuit Spanje is het plaatselijke voetbaltalent JC als verlosser nedergedaald om Ajax weer kampioen te maken van Nederland. Nu zelfs NAC Breda tweede staat in de competitie, lijkt dat geen echt wereldwonde meer. Voor wereldwonderen moet je tegenwoordig elders zijn, zoals in Spanje.

HART

Met Valentijn laten we het hart spreken, zo wil althans de commercie ons doen geloven. Ruim 18% van de Nederlanders zou volgens het grote Valentijns onderzoek van het blad Metro een Valentijnskaart gestuurd hebben aan iemand anders dan zijn of haar partner. Opvallend veel Nederlanders schijnen een kaartje te versturen, een veel groter aantal zal teleurstellend hun brievenbus leeg zien blijven. De post is er blij mee, want die hebben toch al te maken met een drastische daling van het aantal brieven.
     Cardiologen laten het hart mede spreken via wetenschappelijk onderzoek, research gericht op levensverlenging of verbetering van kwaliteit van leven. Cardioloog Pim van Lommel baart opzien met zijn wetenschappelijk onderzoek naar bijna-dood ervaringen en de wens om dood te blijven. Zijn bestseller roept natuurlijk vragen op. Toch blijkt uit zijn studie dat veel mensen met bijna-dood ervaring liever in de tunnels des doods waren gebleven, dan er op het laatste moment weer uitgetrokken te worden door een reanimatie.
     Na de bijna-dood ervaring staan mensen geheel anders in het leven, niet meer het jachtige bestaan, geen angst meer voor de dood, meer één met de natuur. Het gevoel overheerst. Het hart spreekt, maar de voorkeur gaat vaak niet meer uit naar degene van vroeger. Ruim 70% van de ‘bijna dood’ mensen komen in een scheiding terecht. Is gelijk weer duidelijk waar die grote aantallen Valentijnskaarten vandaan komen.