UIT

Is het uit, of toch niet? Vlinders in de buik, rode koontjes en stiekeme afspraakjes, je had verkering. Na een tijdje durfde je pas te erkennen 'Het is aan'. Maar na een poos was het uit. Van de ene op de andere dag zag je elkaar niet meer. Vaak knallend en vol tranen uit elkaar, daarna elkaar compleet uit het oog verloren.
     Heden ten dage lijkt dat bij mijn kinderen anders te gaan. De mobieltjes rinkelen continue door de vele belletjes en sms’jes. Al zijn het nog niet de honderden smsjes per maand, die hun vriendinnen met hun vriendjes uitwisselen. Al snel komen vreemde gezichten over de vloer, alles lekker samendoen, ook slapen. Dan is het uit, maar nog niet over. Ze blijven vrienden en blijven ook bij elkaar slapen. Niks geen knallen, redelijk beheerste emotie, ze drijven als het ware langzaam uit elkaar.
     Jeugdvriendschappen zijn er om te koesteren. Nieuwe aanhang wringt zich daar tussen, wat goed en minder goed kan uitpakken. Het gaat snel verkeerd als het niet klikt tussen jouw nieuwe liefje en je jeugdvriend, of andersom. Jeugdvriendschappen verdwijnen daardoor uit beeld, of je ontloopt elkaar.
     Na heel wat jaren tref je het stel op een feestje. Ontlopen is geen optie meer, dus open je het gesprek en bespreek je de oorzaak van de wrijving. Ineens is er ruimte voor positieve emoties. Het hoge woord is eruit, straks is het misschien wel weer aan.

NATUUR

Je kunt jaren en jaren geïnformeerd worden via tv, boeken en kranten, maar het weegt vaak niet op tegen je eigen ervaring, zelfs al duurt die maar één minuut.

     Wanneer je landt op het verder lege vliegveld Zanderij in Suriname, zijn de indrukken direct anders dan je had verwacht. Je eigen ogen vallen toch op andere dingen dan in de boekjes staan. Na negen uur vliegen loop je in een tropisch klimaat over typisch Nederlandse stoeptegels en langs een ‘Heras-hekwerk’ uit Oirschot. Meteen voel je een gemoedelijke sfeer, met zeer vriendelijke en vrolijke mensen die accentloos Randstad-Nederlands spreken. Het is Nederland in de tropen, maar toch geen Nederland. Het voelt niet echt Zuid-Amerikaans, maar heeft meer een Caribische sfeer met een typisch Surinaamse invulling.

     Suriname, waarvan de helft van de inwoners in Paramaribo woont, lijkt wel een spelletje Risk in het echt, met 400.000 spelers. Het is zowel een dorp als een land, een speler op het wereldtoneel. Wethouders zijn hier ministers en de burgemeester is de president.

     Later wordt duidelijk waarom het oude ANWB-wegwijzerbord op Zanderij zo vaak gefotografeerd wordt: het is namelijk één van de weinige richtingborden. Op geen enkel ander kruispunt zie je welke route je moet nemen. Iedereen kent en volgt zijn eigen weg, in een tropisch tempo, vrolijk en met behoud van de eigen culturele achtergrond.

     In het dorpje Groningen ervaar je de invloed van moeder aarde. Zuster Corry uit het Nederlandse Waspik runt samen met de pater een kostschool. De school is afgebrand, de kinderen zijn vertrokken, de katholieke kerk is verlaten. Alles komt en gaat, lijkt het motto. Aan de rechteroever van de brede Saramacca-rivier lagen vroeger de plantages; na veertig jaar is het weer volledig oerwoud. De natuur in de tropen staat grondontwikkeling toe, maar neemt het ook weer terug. De natuur heeft de tijd. Jammer dat de mens daar te gemakkelijk mee omgaat in gebieden waar de natuur zo overweldigend is. Petflessen, blikjes en allerlei andere restanten van de consumptiemaatschappij worden achteloos weggeworpen, spullen die de natuur niet zo makkelijk verteert.

     ‘Er gaat niets boven Groningen’, is de reclame-uiting van de Nederlandse provincie. In het Surinaamse Groningen gaat de natuur echter duidelijk boven de mens. In Suriname kun je optimaal van deze natuur genieten, al is het mensenleven slechts korter dan een tel in de totale ervaring van moeder aarde.

VREDE

Al Gore heeft de Nobelprijs voor de Vrede gewonnen voor zijn inzet voor het milieu, een schoolvoorbeeld van ‘global thinking’. Tegelijkertijd zien we in Europa een opvallende vorm van ‘acting local’: hoe meer Europa één wordt, hoe sterker bij sommigen de behoefte groeit om hun eigen cultuur te benadrukken. Waar men het vroeger waardeerde dat een buitenstaander z'n uiterste best deed om een vreemde taal te spreken, ligt nu de nadruk op de kleinst mogelijke verspreking van de vreemdeling, als bevestiging van zijn ‘anders-zijn’. Virtuele muren worden opgetrokken rondom de eigen cultuur, het lijkt een kwestie van tijd dat die muren ook fysiek worden.
     De felle reacties op de uitspraken van prinses Maxima over de multiculturele samenleving spreken boekdelen. Zelfs haar uiterlijke schoonheid wint het niet meer van haar ‘vreemdelingschap’. De innerlijke schoonheid van haar gedachten over het samenleven van diverse culturen botst met het idee van anderen dat culturen niet mogen integreren. Niet samen, maar hooguit een naast elkaar leven.
     Sommigen willen extra trots zijn op hun eigen cultuur, maar lijken weinig acht te slaan op de grondvesten van die eigen cultuur. Europa is gebaseerd op joodse, christelijke en humanistische normen en waarden, liefde voor elkaar ongeacht ras, geslacht of afkomst. Die basis lijkt te wankelen en beschaving blijkt vaak een dun vernislaagje. Voor de verschrikkelijke gevolgen daarvan hoeven we maar een dagje te rijden, naar het voormalige Joegoslavië. Daar kunnen we als Europeanen toch verre van trots op zijn. Wie voorkomt dat er opnieuw stammenoorlogen uitbreken tussen verschillende culturen in Europa? Die persoon verdient pas echt de vredesprijs.

UITVOERING

Het is de nachtmerrie van elke musicus: tijdens een uitvoering breekt een snaar. Je hebt alles zorgvuldig voorbereid: de partituur uitgebreid bestudeerd, talloze malen geoefend, de zaal bekeken, je instrument gestemd, het programma doorgenomen en op tijd naar bed gegaan. En dan toch, net in het moeilijkste gedeelte, op een moment dat het even iets stroever loopt dan je wenst, gebeurt het onvermijdelijke; een snaar breekt. Een onmogelijk moment, want je wilde net die volgende passage gebruiken om weer lekker in je ritme te komen.
     Het liefst zak je door de grond, maar alle ogen zijn op jou gericht. Je moet verder, maar de fout verdoezelen lukt niet. Je probeert jezelf te herpakken, terwijl tegelijkertijd treed je als het ware uit jezelf en zie je jezelf stuntelen. Allemaal fracties van seconden, die uren lijken te duren.
     Strompelend pak je de draad weer op. Je wilt toch nog vlotjes de finish halen, ook al is het een beroerde eindtijd. Gelukkig heb je ook geleerd je kruit niet aan het begin geheel te verschieten en gelijkelijk over de uitvoering te verdelen. De geplande uitsmijter helpt je over de uitglijder heen te komen in plaats van strompelend de finish te bereiken. Het vervelende gevoel blijft, maar hartverwarmend is de reactie van andere musici en sporters die het gevoel zelf zo goed kennen. Volop getraind en toch gestruind. Ze weten jouw gevoelige snaar te raken waardoor je toch weer de draad oppakt. Dat ultieme gevoel blijft trekken: ooit zal de uitvoering perfect zijn.

ANGSTEN

Zo'n 800.000 Nederlanders zijn bang voor de tandarts, zo bang dat ze hun tanden niet regelmatig laten controleren. Pas als de pijn ondraaglijk wordt, gaan ze, vaak na een speciaal trainingsprogramma om te wennen aan het piepende geluid van de boor.
     Zelf vind ik een bezoek aan de tandarts ook geen feest. Al kan ik wel tegen boren zonder verdoving: liever wat pijn dan zo’n gevoelloze kaak. Misschien kan rode peper in de toekomst uitkomst brengen, althans als we er hetzelfde op reageren als muizen. Verdoving in combinatie met rode peper houdt de spieren actief en verdooft de zenuwen. Maar zover is het nog niet.
     Mijn tandarts is een kei in gaatjes vullen. Ze beoefent die kunst ook buiten haar beroep, ze heeft handicap 3, ze kan dus extreem goed een golfballetje in het putje slaan. Bij een wortelkanaalbehandeling is een misser heel pijnlijk, dus het is fijn dat mijn tandarts een zo'n goed puttende professional is. De rekening ligt altijd snel op de mat, praatjes vullen immers geen gaatjes, maar pittige nota's wel. Zo'n golfdrive kost natuurlijk een flinke duit.

Toch zijn de nota bedragen altijd nog lager dan die van de orthodontist. Is tanden rechtzetten dan zoveel moeilijker dan gaatjes vullen? Of zijn orthodontisten banger dan tandartsen ..... voor een saldotekort? Zo heeft iedereen recht op zijn angsten, niet alleen de patiënt, ook de behandelaar.

VLIEGEN

De zoon van een vriend heeft een baan bij een luchtvaartmaatschappij, goed nieuws voor zijn papa! Wel moet hij nog op eigen kosten voor € 35.000 trainen op een flightsimulator, een speciale training gericht op het vliegtuigtype waarop hij straks mag vliegen. De algemene pilotentraining kostte al € 85.000. Leren vliegen is duur, die centjes moeten de leerling-piloten zelf ophoesten, vandaar hun aardige salaris.
     De glamour rondom vliegen is in de loop der jaren geheel verdwenen. Het is een vechtmarkt geworden, waar alles veiligheid en kostenreductie centraal staan. Je moet uren van tevoren aanwezig zijn, het vliegtuig moet op tijd vertrekken, anders koste een ' slot' veel geld. Gisteren vertrok ik uiteindelijk te laat, de copiloot bleek nog op een vertraagde vlucht te zitten. Nat als bij de NS, vertraging vanwege logistieke problemen.
     Vervolgens kun je, opgevouwen tussen twee stoelen, voor veel geld een glaasje jus d'orange kopen. Het lijkt steeds meer op veetransport. Al is de glamour geheel verdwenen, toch blijft het bijzonder om zo ineens in een andere cultuur te belanden. Wat dat betreft blijft vliegen bijzonder. Vroeger wilde je graag piloot worden, nu ben je blij met een baan waar je af en toe mag vliegen. Een topsalaris is niet meer nodig, want een treinretourtje Groningen is vaak duurder dan een vlucht binnen Europa. Maar met die lage kosten is echter ook het genot weggesneden. Misschien moeten we toch maar weer terug naar de Zeppelin tijd? Die vliegt langzamer, maar de totale reistijd zal niet veel langer zijn dan met een vliegtuig en de pilotencursus is een heel stuk goedkoper.

ZEGELTJES

Mijn moeder kocht haar eerste centrifuge met de spaarzegeltjes van de Centra, de voorloper van Super de Boer. De detailhandel, de retail-industrie in modern taalgebruik, is met de tijd meegegaan. Niet sparen, maar gelijk kopen op afbetaling! Auto's, keukens, banken en andere dure goederen worden inclusief kredietfinanciering aangeboden, vaak lijkt het alsof je dan 0 % rente betaalt. De winkelier zorgt voor de spullen en regelt het geld, het kan niet makkelijker.
     Gezondheidszorg moet commerciëler volgens de minister, moet leren van het bedrijfsleven. Jay Moore past het winkeliertrucje toe op de medische sector via www.myfreeimplants.com. Mannen kunnen voor $ 1,20 een berichtje e-mailen met vrouwen die sparen voor borstimplantaten. Per e-mail spaart de vrouw $1, heeft ze genoeg gespaard dan wordt het spaarsaldo rechtstreeks overgemaakt naar de plastisch chirurg. De vrouwen moeten slim communiceren om mannen aan het e-mailen te houden. Jay houdt er dik geld aan over; $0,20 per e-mail, ontvangt rente over het spaarsaldo en bedingt korting bij de plastisch chirurg.
     Internet is een krachtig communicatiemedium. De seksindustrie investeerde in de beginjaren veel geld en energie in de technische en esthetische ontwikkeling van de internetsoftware. Dat wil niet gelijk zeggen dat we alles moeten kopiëren uit die hoek. Verbieden is op internet lastig, waar geld te verdienen valt, gaat de handel gewoon door. Zo trok de Baya Beach Club veel publiciteit met een ’borstverloting’ waarvoor 325 vrouwen zich aanmeldden. Clubs als deze, kun je sluiten en verzegelen. Zijn die zegels tenminste nog ergens goed voor.

MUP

Een dikke zaterdagkrant als de NRC kan soms onverwachte inzichten opleveren. Zo las ik dat ik in mijn vriendenkring omgeven ben met MUP-pers. Nog nooit gehoord van de MUP? Het is geen familie van de Muppets, maar staat voor midlife urban professional: mensen geboren net achter de babyboom, zo tussen 1955 en 1963, relatief hoog opgeleid en met een idealistische opvatting over carrièreplanning: werk boven inkomen.
     Mijn leeftijdsgenoten zijn beklagenswaardig. Ze worden vaak geminacht door de vrijgevochten babyboomers vóór hen en de eerste pilgeneratie na hen. Te jong voor pension en te oud voor een compleet nieuwe carrière. Ze betalen mee aan regelingen als de VUT, maar als de MUP er zelf gebruik van wil maken, zijn de regelingen afgeschaft. Een generatie die wel een nieuwe stap wil zetten, maar vaak niet durft.
     Je zou bijna medelijden krijgen, gelukkig lees ik verderop in de krant dat het voor de vrouwelijke Muppen minder somber uit ziet. Althans, volgens Joyce Roodnat in haar stijlgids wordt het leven voor vrouwen van boven de veertig elk jaar leuker: ze worden sterker, interessanter en, als ze willen, mooier. Vrouwen verwachtten het niet toen ze veertig werden, maar ook op hun vijftigste is het nog zo: ze blijven begeerlijk, merken ze aan de aandacht van mannen. Flirten is goed voor een het humeur, en wie haar vetrollen ‘love handles’ noemt en vrede heeft met gewicht en uiterlijk, leeft relaxter.
     Ouder worden heeft vaak een negatieve klank: ‘ouderdom komt met gebreken’. Mark Twain zei het al: "Het zou oneindig veel leuker zijn als je op je tachtigste geboren werd en langzaam achttien zou worden". Zou iedereen dan oud willen zijn? Acceptatie van je leeftijd lijkt uiteindelijk het beste. “There’s nothing tragic about being fifty. Not unless you’re trying to be twenty-five.”

LERARENTEKORT

Een jonge knappe vrouw met Indisch bloed tussen voor het merendeel saaie grijze mannen: Andrée van Es zette begin jaren tachtig de gevestigde politiek wel op de kop met haar entree als fractielid van de PSP, de partij die later opging in GroenLinks. Door haar uitstraling trok de PSP veel leraren en onderwijzers aan, zeker toen de partij campagne voerde met een iconische poster die een doorbraak werd in de grafische vormgeving: een blote vrouw met koe in een Hollands landschap. De link met Andrée was snel gelegd.
     Afgelopen zondag voelde het verjaardagsfeestje van een vriend op het strandje van de zandafgraving als een PSP-reünie; minimale voorzieningen, geen luxe, geen entreegelden, geen geluidsdragers, geen stoelen, gewoon wat zand, water, wat kleden en een tent. Een gitaarspeler, oosterse kleding, Arabisch eten: een Woodstocksfeertje anno 2007. De naturisten en de bezoekers van het "herenstrandje" keken wel op van deze verstoring van hun illegale avondplezier, maar hadden van de alternatieve oude jongeren niets te vrezen.

     Misschien wel van Andrée zelf, want die wordt binnenkort een hoge ambtenaar, directeur-generaal op het ministerie van Binnenlandse Zaken. Zou de inmiddels grijze Andrée in plaats van ordehandhaving, binnenkort ontwapenend poserend op levensgrote billboards "werken bij het rijk" aanprijzen? Slim bedacht om zo het lerarentekort te lijf te gaan; verleid bejaarde leraren terug te keren met het meisje uit hun jeugddromen. Let maar op, straks stromen ze talrijk de klassen binnen, een zaal vol leuke jonge meiden met zo'n opa voor de klas tot gevolg. Toch knap hoe Andrée telkens de boel opschudt, jammer alleen voor de jeugd van nu.

ROOD HAAR

Eind van de zomer, nog even genieten van een zwoele avond, een ideaal moment om iets speciaals te organiseren. Jammer dat iedereen er zo overdenkt. Zo heb je niets te doen en op zo'n moment weer veel te veel.

Succesvolle concepten uit andere steden, worden vaak klakkeloos gekopieerd, zoals de Uit-markt van Amsterdam en het Preuvenement uit Maastricht. Zo krijg je een weekend vol hapjes van lokale restaurants en veel plaatselijke kunst met kunstenaars die zoeken naar vernieuwing. Dat is niet makkelijk in deze wereld. Zoeken naar taboedoorbreking, kom daar eens om in deze tijd, want welke taboes zijn er eigenlijk nog? Zelfs pornografie, altijd al een hot topic, is in de hedendaagse kunstscene nu een populair thema. Niet altijd komt daar de schoonheid van de vrouw naar voren in de moderne versies van Jeroen Bosch ’s Tuin der Lusten.
     Dan was de roodharige dag beter geslaagd. Met slechts 2% van de bevolking zijn roodharigen een minderheid, vaak gepest, geïsoleerd en letterdijk weggedoken in de schaduw. Zondag stonden ze met z'n allen in de volle zon, trots met hun porseleinen huidjes, krullende lange rode volle haarlokken en groene ogen voor de camera's. Samen oersterk wierpen ze hun schuchtere imago van zich af. Het succes van de Roodharigendag zal ongetwijfeld navolging krijgen in andere steden. Ik ben benieuwd welke lichaamseigenschappen hun eigen dag krijgen, daar zullen zeker vulgaire tussen zitten waar we rode koontjes van krijgen. Verdomd, wie organiseert de ‘Rode Koontjes Dag’?