MURPHY

Oorzaak en gevolg: zo zijn we opgevoed, want we willen graag alles onder controle houden. Als we te veel hooi op onze vork nemen, protesteert ons lichaam, die link is nog logisch. Maar wat als je vakantie al voor je huis begint met een kleine aanrijding, je al snel daarna in een lange file belandt en net als het verkeer weer rijdt, beseft dat de fietssleutel nog thuis ligt? En als je vrouw bij het uitstappen een schuiver maakt, vraag je je af: moet je de vakantie dan maar opgeven?
     Is hier nu sprake van de "wet van oorzaak en gevolg", de wet van Edward Murphy of de wet van Bedrog? Ach eigenlijk gaat het al mis met het aanroepen van Murphy. Die stelde dat "Alles wat fout kan gaan, gaat een keer fout." Dat is toch iets anders dan de wet van bedrog: "Als iets mis kan gaan, dan gaat het mis - op het slechtst denkbare moment". Vaak misbruiken we Murphy in de trant van "als eenmaal iets misgaat, blijft het mis gaan op alle fronten".
     Al is het dan geen wet, het blijft vreemd dat als het eenmaal tegenzit, het een tijdje tegen blijft zitten. Tot dat het tij ineens keert, zoals wanneer een vriend die nog niet vertrokken is naar dezelfde bestemming, je fietssleuteltje ophaalt en aflevert. Kun je toch nog lekker fietsen. Jammer van die harde koude tegenwind aan zee, maar dat is gewoon toeval.

TEGELTJESWIJSHEID

De felle reacties van NRC lezend Nederland op het artikel van Kinneging over het opvoeden van kinderen laten zien hoe gevoelig het onderwerp is. Kinneging stelde dat betaal werk en het opvoeden van kinderen lastig te combineren zijn: “Ieder uur op het werk kan niet besteed worden aan de kinderen.”  Ook vond hij dat stiefouders meestal niet de zorg en aandacht bieden die de echte papa en mama geneigd zijn aan kinderen te geven. Tegenstanders verweten de hoogleraar rechtsfilosofie ’tegeltjeswijsheid’.
     Wat is er eigenlijk mis met ‘tegeltjeswijsheid’? Zulke spreuken zijn vaak herkenbaar en bevatten een kern van waarheid. Het boekje Dating, hoe je die leuke man vindt, verleidt en houdt “staat vol tegeltjeswijsheid. Uit mijn eigen, niet-wetenschappelijk onderzoek onder een groot aantal vrouwen bleek dat ruim 90% het eens was met de auteur. ‘Vinden en verleiden’ lukt nog wel, maar die man vasthouden is het grootste probleem. Uiteindelijk vallen vrouwen op persoonlijkheid, humor, intelligentie en een goed lichaam en niet alleen op de vriendelijke ogen, smalle heupen en sensuele mond.

     Zo staan er meer tegelwijsheden in het boekje, zoals dat het aangaan van een relatie te vergelijken is met een fusie van twee bedrijven. Nou zijn die fusies in meer dan 70% van de gevallen geen succes, dus of dat nou een goed voorbeeld is? Toch vond ik het tekenend dat bijna alle vrouwen zich herkenden in de suggesties om hun partner te behouden. Misschien had Kinneging beter kunnen pleiten om, direct na het verleiden, vooral te investeren in het vasthouden van elkaar. De kinderen behouden daardoor ook hun eigen papa en mama. ‘Angels (UK) of Love als tegengif voor stekende angels (NL)’,  is misschien de beste tegeltjeswijsheid.

MINIROK

De meiden die door het vroege warme weer al hun nieuwe lente- en zomergarderobe samenstellen, zullen gemerkt hebben dat de jurkjes en rokjes dit seizoen wel erg kort zijn.
     Op de jongerenwebsite Spunk.nl staan wel heel bijzondere tips voor het intensief shoppen; tien tips om te stelen bij H&M. "Als je geen geld hebt voor de H&M mode, moet je stelen". Ervaren dievegges, zoals de 18-jarige Nicole met een vijf jarige (!) ervaring, deelden hun adviezen. Volgens de site is het niet zielig om te stelen van een bedrijf dat hele salarissen van kindarbeiders in de Derde Wereld steelt. Zo’n stelling duidt op geestelijke armoede van de bedenkers.
     Een armoede die in schril contrast staat met de werkelijke armoede waar bisschop Muskens aandacht voor vroeg met zijn uitspraak: “Heb je geen geld voor brood, dan mag je dat stelen”. Hij plaatste met zijn uitspraak de schrijnende armoede in de huidige maatschappij onder de aandacht brengen en mensen confronteren met de concrete werkelijkheid: de rol van middeleeuwse voedselbanken in deze moderne tijd.
     Muskens kwam met zijn uitspraak op voor de zwaksten in de samenleving. De nieuwste modetrends van H&M, hoe uitdagend voor de jeugd die ook zijn, blijven luxeartikelen. Een kort rokje shoppen is geen kwestie van overleven. Je kunt er zelfs maximaal mee scoren, als de zoom juist daar valt waar je been smaller wordt. Zelfvertrouwen en een ontspannen houding maken zo’n minuscuul rokje of jurkje pas echt tot een succes. Dat is enige tip die telt: elke meid heeft recht op haar eigen minimumlengte, als ze zich er maar lekker bij voelt.

KAPPERSHULP

De kappershulp, zo iemand die niet zelf knipt maar de krullen aanveegt, leek een verdwenen beroep, maar in Amsterdam houden ze graag oude tradities in stand.

     Het proces tegen Holleeder en de moord op vastgoedhandelaar Endstra is volop in het nieuws, maar zeggen voor mij minder over de verwevenheid tussen onder- en bovenwereld dan het overlijdensbericht van een kappershulp. Dat mensen elkaar kennen zegt immers weinig; tussen jou en ieder willekeurig persoon op aarde zouden slechts vijf menselijke schakels zitten. Hoever liggen onder- en bovenwereld dan echt uit elkaar?

De overleden kappershulp bleek ook nog astroloog en niet één van de minsten. Zowel eurocommissaris Neelie Kroes, stervoetballer Gullit, ontvoerder Holleeder, vastgoedhandelaar Paarlberg en advocaat Oscar Hammerstein lieten zich door hem adviseren. Bij belangrijke beslissingen vroeg Brink altijd zijn raad. Volgens NRC had mevrouw Brink hem al drie jaar niet gesproken, maar haar man en chauffeur verzorgden de astroloog tot zijn sterfbed. Zo komen onder- en bovenwereld wel erg dichtbij elkaar.

     Hoe zit dat bij mij denk je dan onwillekeurig. Dat is dan toch even schrikken. Uit de krant blijkt dat er slechts twee menselijke schakels zitten tussen mij en één van vermoorde maten van Holleeder. Eigenlijk slechts één schakel, maar sinds mijn 15^e heb ik haar niet meer gezien, alweer lang geleden. Sindsdien ben ik bovendien al mijn blonde lokken kwijtgeraakt, zonder hulp van de kapper.

STABAT MATER

Reizen betekent plannen. Voor je het weet, ben je dagenlang door dikke brochures aan het bladeren en eindeloos aan het turen op een scherm vol met toeristische websites. Uiteindelijk check je in bij Ryanair, om er achter te komen dat je moet bijbetalen omdat de naam op het ticket niet overeenkomt met je paspoort; daarin staan mijn doopnamen Johannes Cornelis, niet mijn roepnaam Kees.
     Zoveel tijd als we besteden aan de voorbereiding van onze vakantie, zo weinig staan we stil bij 'de' reis die bij onze geboorte al vastligt. De stemmen van Het Nederlands Kamerkoor ontroerde mij diep tijdens hun a capella uitvoering van het Stabat Mater. In een middeleeuwse sfeer bezongen zij de treurnis van een moeder om de dood van haar zoon, met verschillende versies: van éénstemming Gregoriaans tot moderne, meerstemmige bewerkingen van deze beroemde klaagzang van Maria.
     Tegenwoordig mag treuren om de dood van een naaste openlijker worden getoond, en groeit de belangstelling voor een bewuste voorbereiding op het eigen levenseinde. De planning van je laatste reis kent geen exacte vertrekdatum, maar geeft wel meer diepgang aan je huidig bestaan. Al blijft het ongewis of je het begin of het einde van die reis aan het plannen bent.    

CONTROL FREAK

Lopend tussen de hoge kantoorgebouwen van Rotterdam hoor je overal ringtones; een wandelaar zonder mobiel is zeldzaam. Het mobieltje heeft de wereld veroverd, terwijl amper tien jaar geleden bijna niemand het nut ervan inzag, laat staan zo'n ding had. Toch is het mobieltje ontwikkeld dankzij een creatieve ondernemer die durfde te investeren zonder dat er vraag was.
     We leven nu in een tijdperk van ongezond wantrouwen: controle op controle, onderzoekscommissie op onderzoekscommissie, alsof elke professional het leuk vindt een rotzooitje van zijn werk te maken. We steken liever grote sommen geld in schijncontroles dan in innovatie en denkers met creatieve ideeën. Wie openlijk stuurt op creatieve invallen en vingerspitzengevoel, heeft de politieke en publieke wind tegen. Toch ontstaan er scheuren in dit controldenken. Mensen als Leen Zevenbergen en Matthieu Weggeman pleiten voor vertrouwen in de passie van de professional, creatief ondernemen en sprankelend inspireren.
     In de glazen kantoorpaleizen van de controlfirma's in Rotterdam hebben kunstenaars in dit architectuurjaar paarse lijnen aangebracht. Zijn het de figuurlijke scheuren om ruimte te geven aan creatief ondernemen en sprankelend inspireren?

SNELLER DAN LICHT

Tussen goed en fantastisch, tussen een 7 en een 9+ zit een duidelijk verschil. In het ene geval een leuk resultaat, echt succes in het andere geval. Dat kost soms wat meer voorbereiding, inzet en soms geld, maar dan heb je ook wat. Heb je eenmaal succes dan lijkt alles te gaan lukken. Maar dat is niet altijd zo. Mijn boekhandelaar wees me op de dichter Malcolm Lowry. Die schreef:

“Succes is als een ramp, erger dan je huis dat afbrandt. Je staat erbij, hulpeloos, terwijl het dak instort. Roem verteert je ziel, zoals een dronkaard zijn huis sloopt. Had ik die verraderskus maar nooit gekend, dan was ik liever onbekend en mislukt gebleven.”

Je ziet wel vaker dat schrijvers, spelers of zangers vanuit het niets ineens naar de top schieten, om daarna te verdwijnen. Toch blijft er hoop, ook voor de eendagsvlieg. In Javier Cercas boek Sneller dan licht staat:
alleen verhalen die niet na te vertellen zijn, zijn het waard om verteld te worden. Voor iedereen is er dus hoop, want het echt belangrijke zullen we nooit horen noch zien. Zoals Antoine de Saint Exupéry al schreef: “Het essentiële is onzichtbaar voor de ogen”. Sneller dan het licht kunnen we niet zien, ook al hebben we een 10 voor lezen op ons rapport.

LEEG NEST

Je weet het dat het ooit moet, maar het blijft ouders zeer doen afscheid te moeten nemen van hun kroost. Kids het huis uit en ouders blijven alleen achter. Toch gloort er hoop voor ouders met een 'leeg-nestsyndroom': het leven kan toch perfecter worden met al die lege kamers.
     Vanuit Amerika is een nieuwe trend overgewaaid: huizen met twee ouderlijke slaapkamers. Niet vanwege echtelijke problemen, maar juist om het huwelijk te verbeteren. Met ieder een aparte slaapkamer ben je verlost van gesnurkt, vroeg opstaan, onrustig slapen, nachtelijk tv-kijken of knetterende ochtendwinden. Voor het romantische liefdesleven gebruik je een gezamenlijke ‘flex suite’.
     De allernieuwste trend is zelfs apart wonen, een appartement naast dat van je echtgenoot. Een echte LAT-relatie, om de romantiek levendig te houden. Eigenlijk een soort vasten, zodat je later extra van de overdadige dis kunt genieten. Net getrouwde stelletjes moeten wel oppassen, want voor je het weet is het nestje weer vol en moet de aparte slaapkamer naar de wonderbaby.

CREATIVITEIT

Creatief zijn op commando is onmogelijk. De uitwerking van een creatief idee is vaak monnikenwerk en vraagt dus om hard en gecoördineerd werken.
     Tijdens de Rotterdamse museumnacht, met het thema Vurige Nacht, stroomde de creativiteit. Dit jaar deed het ziekenhuis mee aan de museumnacht en kreeg daardoor wat zicht op de organisatie achter de schermen. Die organisatie had alle chaotische kenmerken van een creatief proces, als dat maar goed gaat, denk je dan. En verdomd, op de dag zelf staat het gebouw in het licht, is drukwerk klaar en is het live radioverslag in de lucht. Alles liep op rolletjes. Zelfs de maansverduistering is in volle glorie te zien, terwijl ik 's morgens nog zeik en zeiknat ben geregend.

     Zo'n heldere nacht kun je niet plannen, maar met een groots creatief idee op zak lijkt alles mee te zitten. Een creatief idee is pas echt geniaal als het ook eenvoudig uitvoerbaar is, werken is dan een stuk makkelijker. Slim organiseren helpt je bovendien om nog beter te concurreren. Was genialiteit maar zo te grijpen, dan zou werken dan écht simpel zijn!

OPPOSITIE

Door de opwarming van de aarde verschenen er afgelopen jaar nieuwe soorten vogels, insecten en andere beestjes in onze contreien. Zelfs de tongen van onze schapen kleurden ineens blauw.
     De verspreiding van virussen en bacteriën door de reizende mens heeft zeker in de koloniale tijd altijd grote gevolgen gehad. Hele volksstammen konden overleven dan wel uitgeroeid worden doordat de één resistent was tegen ziektes waar de ander aan bezweek. 'SARS-achtige virussen' zijn van alle tijden en kunnen nog veel invloed krijgen op ons voortbestaan.
     Het is nog even afwachten wat de invloed van diertjes wordt op een ander machtsterrein, de politiek. Het nieuwe kabinet is begonnen, de ministeries gaan weer draaien, de oppositie loopt zich warm. Toch is het na de verkiezingen akelig stil rond de Partij voor de Dieren. Mijn wekelijkse fietstochten leiden dwars door een wei met koeien. Deze dieren lijken begrepen te hebben dat hun macht is toegenomen en kunnen al heel goed oppositie voeren tegen de fietsers op het pad. De dieren lijken ook zonder partij al behoorlijk geëmancipeerd. Ach al eeuwen krijgen de beestjes, hoe minuscuul ze ook zijn, ons wel klein.