DOWNDATEN

We lijken met z’n allen een groot koppeldilemma te hebben. We leven langs elkaar heen, maar willen o zo graag verbonden zijn. De natuurlijke koppelmomenten lijken uit ons leven wat verdwenen te zijn, terwijl we via het internetwerk met draadjes aan elkaar hangen, dat biedt nieuwe koppelmogelijkheden. Dat gaat bijvoorbeeld via de site www.jongebazen.nl ,de praktijk van het jonge leidinggeven.
     Een flitsende carrière als jonge leidinggevende is niet altijd rozengeur en maneschijn. Stoere meiden tussen de 30 en 40, opgegroeid met reclames het motto ‘een slimme meid is op haar toekomst voorbereid’, belanden regelmatig in een saai leven. Sommigen zijn begonnen met ‘downdating’, een vorm van contact maken met lager opgeleide mannen.  “Van die hoger opgeleide heren word je alleen maar moe; dat kletst de hele dag over werk en persoonlijke succesjes”, aldus een van hen. Liever een leuke man aan de haak slaan dan een man uit een hogere kring trouwen, zoals hun oma’s en moeder ooit leerden. Of wordt het ‘speed dating’? Een ideetje van een rabbijn uit Los Angeles: je ontmoet 20 à 25 personen, elke ontmoeting duurt vier minuten. Op een kaart kruis je discreet ‘ja’ of ‘nee’ aan en de volgende dag ontvang je het emailadres van de dates waarbij zowel beide partijen "ja" hebben aangekruist.
     Koppelen is lastig maar ontkoppelen ook maar daarvoor heb je “Dating tips”. Je spreekt af in een openbare drukke ruimte zodat ontsnappen makkelijker is, of je laat tijdens de date je mobieltje ‘toevallig’ afgaan, een mooi excuus om er tussen uit te knijpen.
     Carnaval vieren is eigenlijk een downdaten avant la lettre. De notaris verkleedt zich als boer, de boer als bisschop en de buurvrouw wordt een Braziliaanse schone. In een vol café ontstaan, á la speed dating, spontaan koppel en ontkoppelmomenten. Een paar dagen lekker jezelf uploaden met downdaten.

 

UPPER CLASS

Het Britse koninkrijk doet het goed. Hoewel de oorlog in Irak terechte kritiek opriep, gaat het verder voor de wind. Dat zie je ook terug in de kunst- en modewereld. We mogen met Britse invloeden voor de dag komen: ruiten, klassieke strepen, tweedjassen en leren ellenboogstukken zijn helemaal in. In de koopgoot struikel je over de Burberry-sjaals.
     Geen wonder dat Woody Allen, zijn nieuwste film Matchpoint, geheel in Londen opnam. Toch speelt een zwoele Amerikaanse daarin een cruciale rol. Uiteindelijk komt de Londense Upper Class sterker uit de film dan de mislukte Amerikaanse actrice met de ontzettend sensuele lippen. Zo wint het oude Europa opnieuw van de nieuwe wereld.
     Een deel van de film Matchpoint speelt zich af in de Modern Tate, een museum voor hedendaagse kunst in een oud energiegebouw. Dezelfde locatie komt ook terug bij een andere kaskraker, The Constant Gardener, waar een Britse upper-class jongen in Kenia wordt geconfronteerd met de uitwassen van de farmaceutische industrie. Ook hier lijkt gepassioneerde liefde het af te leggen tegen de belangen van het Britse Imperium.
     Opvallend is dat vrouwen in deze Britse kunstuitingen vaak slachtoffer lijken te worden van mannelijke carrière- of eerzucht. Of zitten er te veel stereotypen in dit soort films? Tenslotte was het valse paspoort in de Matchpoint ook afkomstig uit zo’n stereotiep land. U raadt het al, een weggevertje waarschijnlijk van minister Verdonk.

VEILIG VOELEN

In een vreemd gebouw kijk ik altijd naar nooduitgangen, kwestie van veiligheid. Zo ook in het restaurant waar studenten van de hotelschool een speciaal "diner in the dark" verzorgden. Zonder een eurocent op zak hadden ze een eetzaal geregeld, compleet met koks, eten, nachtkijkers en afplakmateriaal. Zelfs een brandweerman was aanwezig. Een bestuurslid van de blindengeleidehond organisatie heette ons welkom.
     Eten in het pikkedonker heeft uiteenlopende effecten bij mensen. Sommige mensen raken volledig van de kaart door het ontbreken van kaders, terwijl anderen een bijzonder gevoel krijgen omdat andere zintuigen scherper worden: je hoort, ruikt, voelt en proeft meer. Vinologen, die normaal

imponeren met hun wijnkennis, vallen ineens van hun voetstuk wanneer ze de wijnfles niet kunnen zien, maar alleen kunnen ruiken en proeven. Is het nu een witte wijn uit de oude of nieuwe wereld? Mijn tafelgenoten doen wel eens mee aan wijnproefwedstrijden, waren volledig de kluts kwijt.
     Gezichten kunnen we niet zien, evenals het eten wat op ons bord ligt. Het dessert lijkt keihard, maar blijkt afgedekt met een kletskop, een geintje van de koks! Jammer genoeg was de zaal niet volledig pikkedonker; Want er zit een levensgroot verschil tussen een enkel lichtje zien en helemaal geen lichtje, eén lichtje is voldoende om de zienden zekerheid te geven. Een pikdonkere ervaring blijft je altijd bij: knipperen met je ogen en nog steeds niets zien maakt je bewust van het belang om altijd goed te weten waar je bent. In noodsituaties moet je blindelings de ontsnappingsroute weten te vinden.
     Het was nu juist de brandweer die het bedekken van het verlichte ontsnappingslichtje verbood, begrijpelijk volgens de regels, maar jammer. Een volledig donkere ervaring had meer bijgedragen aan het toekomstige veiligheidsgedrag van de bezoekers. Maar regels zijn regels voor bureaucraten en daarin past geen ruimte voor het positieve effect van zo’n gevoelservaring op toekomstige veiligheid.

PUKKELKESPRAAT

De wereld verandert razendsnel, en taal veranderd mee. Telkens duiken andere taalvormen op, vaak geïnitieerd door jongeren die zich willen onderscheiden van andere groepen. Soms is het de techniek die ons daartoe stimuleert.
     Drie jaar geleden waren de meesten van ons nauwelijks gewend aan SMS taal (ff 8en), maar nu kun je zelfs de Bijbel in sms-stijl lezen: ‘Ik= A & OO, ht bgn & ht nde vn alls, zgt de Hr, d Alm8ige Gd, Die =, ws & kmt’. Voor wie dat lastig leest  ‘Ik ben de Alfa en Omega, het begin en het einde van alles, zegt de Here, de Almachtige God, Die is, Die was en Die komt’. Openbaring 1:8 voor de kenners van de heilige schrift.
     Trendsettende jongeren blijven innovatief om steeds weer iets nieuws uit te vinden op gesprekstaal gebied. Hiphopstraattaal met uitspraken als ‘Chickie alles chill?’ en ‘Fokking chil’l is alweer passé. De nieuwste trend is ‘Pukkelkespraat, een mix van verschillende Nederlandse dialecten met een vleugje ABN. Denk aan kreten als ‘Gelukkig noi joar’, ‘een piezelke beterschap’, ‘Vroeg uit de veren vogelke?’.
     Veel van deze modernismen spreken me niet aan, ’ Pukkelkespraat’ kan ik wel waarderen. Bij vertrek geen afschuwelijk kreet ‘Doeg’ of ‘Doeiii’, maar gewoon weer ouderwets Brabants ‘Houdoe!’. Een oeroud voorbeeld van sms-taal, Brabanders waren veel te lui om te praten en zochten naar zo min mogelijk letters om iets te zeggen. ‘Houdoe’ betekent eigenlijk: “Tot ziens en het gaat je hopelijk goed tot de tijd dat we elkaar weer zien”. Weet u tenminste wat die jongeren elkaar allemaal gaan toeroepen in 2006. En straks gaan wij allemaal ook over op ‘houdoe’, want we willen er toch graag allemaal bij horen, of niet soms?

ELECTRONICA

Pierre van Hooijdonk zit met zijn 36 jaar aan het einde van zijn voetbalcarrière, oftewel de "oude" collectie voetballers. Bij zijn nieuwe club Feyenoord hoop hij zich toch in de kijker te spelen voor het WK voetbal, ondanks zijn leeftijd.  De club op Zuid biedt meer kwaliteit dan “zijn" clubje NAC, maar ook wat "oudere" kwaliteit heeft jonge talent nodig om te scoren.
     Met het WK voetbal in Duitsland op komst, stimuleert de elektronica-industrie massaal de overstap naar flatscreens en High Definition TV’s.  Ook de toeschouwer moet investeren in kwaliteit. Hoe mooier het beeld, hoe aantrekkelijker het voetbal, hoe verder we komen, des te meer nieuwe tv's Philips kan verkopen. Elektronica winkelketens, zoals Media Markt spelen slim in op deze trend. Hun paginagrote advertenties lokken klanten met prijstrekkertjes waar je nog best mee thuis kunt komen. Eenmaal in de winkel kiezen velen toch een TV uit de schappen met net iets nieuwere versies, en letten ze iets minder op de wat hogere prijs. De klant is gelukkig met de (duurdere) blinkende nieuwste tv in plaats van het prijslokkertje en Media Markt is nog gelukkiger.

     Tijdens de uitverkoop hangen de kledingrekjes vol met de "oude" collectie, om ruimte te maken voor de nieuwe collectie. Wat bij elektronica opgaat, graag het nieuwste, geldt ook voor andere behoeften die we hebben. Geldt het ook voor deze WK, kiest Marco van Basten alleen voor nieuw talent en niet voor ervaren spelers? Of kunnen we straks hopen dat Nederland blijft winnen en de vrije trappen van Pierre erin vliegen?

 

SCHEIDEN

Een schilderij is een verstilde weergave van onze waarneming. De schilder schildert en wij als toeschouwers wordt de interpretatie gegund. In zijn roman Nazomer brengt Philippe Besson de personages uit Edward Hoppers beroemde schilderij Nighthawks tot leven: een vrouw in het rood, de man vlak naast haar, een andere man verder op aan de bar en een zwijgende barkeeper. Wij kijken via de grote etalageramen de bar binnen. Besson geeft hen verhalen: de vrouw wacht op haar minnaar die vanavond gaat breken met zijn vrouw, terwijl de man ernaast haar ex van een paar jaar geleden blijkt te zijn, net gescheiden van zijn huidige vrouw. De barkeeper beschouwt en houdt zijn mond.

     Het boek sluit goed aan bij een trend in mijn omgeving: veel relaties vallen, soms van 28 jaar, uiteen. Tijdens de afgelopen kerstdagen leek het schilderi zich op diverse plekken te hebben afgespeeld, met mensen om mij heen die met elkaar wilden breken. Een bericht in de krant wees ook al op een toename van het aantal echtscheidingen. Zo besloot een kennis na zijn scheiding een café te openen. Samen met zijn nieuwe vriendin was hij maanden aan het afbreken, timmeren en opbouwen. Het nieuwe café liep gelijk als een trein, vooral met veel exen die op zoek gingen naar een nieuwe partner. Afgelopen weekend was mijn kennis 'even' naar Aruba. Zijn vriendin stond alleen achter de bar. Alweer ex, want een langdurige relatie zag hij toch niet zitten.
     Waarom zo velen ineens op elkaar zijn uitgekeken is koffiedikkijkerij. Misschien lijkt het gras bij de buren altijd wat groener. Lulkoek volgens onze groenteboer " als ge maar regelmatig blijft maaien, blijft het gras wel groen. Maar dan motte wel blijven maaien''. Ook relaties hebben net als gras onderhoud nodig om levend en mooi te blijven.    

SNELHEID

Het motto lijkt tegenwoordig: als het maar snel gaat. Bij de jaarwisseling valt het hoge tempo nog extra op waarin alles verloopt. Voor je het weet schrijf je redelijk vloeiend het juiste jaartal op, zitten we alweer een cijfertje verder.
     In die jachtige omgeving is een kort uitstapje naar 'de Eifel' een verademing. De snelweg ernaartoe is een walhalla voor snelheidsduivels, met weinig auto’s zoals in de jaren zestig. 175 km op de snelheidsmeter kan makkelijk. Een sneeuwheuvel in de buurt, een 'gesundheitszentrum' en een Aldi/ E- markt completeren de voorzieningen in het dorp. In het 'grundlich' en 'sauber' ingerichte huisje, zonder die verdomde computer, is de snelheid ver te zoeken. Alles is nog net zoals een jaartje geleden: de sauna, het solarium en het bubbelbad hebben hun constante stroom van slechts enkele dorpsbewoners. Zelfs met weinig ligstoelen is er altijd wel eentje vrij. Wat een verschil met de zomervakantie als in de eerste minuut na de zwembadopening de ' hooggeëerde' gasten met hun handdoeken snel alle ligstoelen inpikken voor de rest van de dag.

     Lekker weggedoken in zo'n Duitse bank met dikke kussens leest een boek soepeltjes weg. De wereld lijkt even stil te staan. Een wandeling door het besneeuwde landschap wordt alleen onderbroken door een 'vliegend' hert op weg naar voedsel en de razendsnel afdalende skiërs op de Erbeskopf. Tussen al die snelle afdalers sta ik ineens oog in oog met een collega. Toch weer een rustgevende gedachte zo'n vertrouwd gezicht in een vreemde omgeving.

LIEGEN

Wie weleens slechte punten op school haalde, is er vertrouwd mee: een leugentje om bestwil moet kunnen. Gewoon even die 3.2 voor het S.O.-tje Duits vergeten, als je moeder belangstellend vraagt of je nog cijfers hebt teruggekregen. Even vergeten, moet toch kunnen? Volgende keer compenseren met een hoger punt en niemand die het komt te weten. Moet je natuurlijk wel dat hogere punt halen.
     Toch raken heel wat mensen met zichzelf zo in de knoop, dat ze geen andere weg zien de waarheid structureel te verdraaien. Ze beweren stellig dat ze hun beloftes zijn nagekomen en verschuilen zich achter excuses zoals een falende techniek, 'mailtje toch echt verstuurd'. Opnieuw sturen lukt even niet, want ' stom, stom ik heb het mailtje al gedeleted'. Pff weer wat tijd gewonnen, denken ze. Tijdrekken wordt en strategie, maar uiteindelijk stapelen de leugens zich op.
      In een tijd waarin alles via media breed wordt uitgemeten, liggen privézaken binnen enkele minuten op straat. Leugenaars raken verstrikt in hun eigen verhalen en verzinnen de meest onwaarschijnlijkste voorvallen om zichzelf te redden. Als hun verzinsels inspelen op sociaal onbehagen, zijn springen populisten niet te beroerd om een charitatieve inzameling te organiseren om het slachtoffer te helpen. Maar weken later wordt in een klein krantenberichtje gemeld dat het hele verhaal door het slachtoffer verzonnen was.

Dit soort mediacircussen is niet alleen pijnlijk voor de leugenaar, maar nog schadelijker voor de echte slachtoffers van geweld of ander sociaal ongewenst gedrag. Hun problemen krijgen minder aandacht, omdat sensationele verhalen de schijnwerpers stelen. 'De leugen regeert' heet een tv-programma of lokken media de leugens uit door hun honger naar excentrieke en spectaculaire nieuwsberichten?

aanvulling op 27 december 2005:

Het onderwerp ‘liegen’ is actueler dan oorspronkelijk voorzien. Op de dag van de plaatsing blijkt dat één van de belangrijkste medische researchresultaten van de afgelopen jaren, revolutionaire stamcellijnen,  ook bij elkaar gelogen zijn. Hwang Woo-Suk, ooit geroemd als pionier in stamcelonderzoek, bleek zijn resultaten volledig te hebben vervalst. "De data in het tijdschrift Science kunnen niet worden gezien als een simpele vergissing, maar als opzettelijke vervalsing, gebaseerd op twee stamcellen", aldus de onderzoekscommissie. "Dit is een serieuze wandaad die de fundamenten van de wetenschap heeft beschadigd." Liegen komt dus ook voor in de medische wetenschap, en niet bij de minste.

 

OMGANG

De behoefte aan een vredige omgeving lijkt bij Nederlanders steeds vroeger te komen. De Sint had de pakjes nog maar net door de schoorsteen gegooid of de kerstlichtjes flikkerden al in de winkelcentra. Ook bij ons thuis wordt de kerstboom steeds eerder aangeschaft. Gelukkig viel de prijs mee, een verse blauwspar van 2 meter met kluit, voor slechts € 5,- .
     Ondertussen wijdde de NRC een artikel aan de toenemende botheid van Nederlanders. Volgens landgenoten die in het buitenland zijn geweest, worden we steeds botter. Dat was al zo in vorige eeuwen - Casanova vond de Amsterdammers in 1758 al heel vrij in de omgang- maar het lijkt steeds botter te worden. We hebben zelfs al een minister van Buitenlandse Zaken die Bot heet, maar dat zal wel toeval zijn! In trein en tram maak ik de botheid dagelijks mee: mensen laten anderen niet rustig uitstappen, uitgebreid bellen en ongegeneerd keihard tegen schreeuwen elkaar, zodat iedereen gedwongen mee moet luisteren.
     Is gebrek aan manieren erg? Volgens de Britse journaliste Lynne Truss verlies je dan de vaardigheid om je in anderen te verplaatsen. Dat maakt je minder bewust van andermans ruimte van anderen, de belangen en wensen en belemmert goede communicatie. Die vaardigheid maakt iemand een goed onderhandelaar. Je merkt het verschil gelijk in België: daar geen Hollands haantjesgedrag, rustig overleggen met aandacht voor wat gezegd én vooral niet gezegd wordt.
     Op de kerstmarkt in de buurt lijkt het beter te gaan ofschoon je over de hoofden kon lopen. Met een glas gluhwein in de hand toont iedereen respect voor elkaar. De vraag blijft of de meesten nog de christelijke betekenis van Kerstmis weten. Voor het terugdringen van de Hollandse botheid is het te hopen dat ze die kerstlichtjes blijven verbinden met de vredesgedachte.

SINTERKLAAS IN ITALIË

Vrijdagavond was het weer even hectisch in ons gezin. Door slecht aansluitende treinen kamen mijn kinderen een uurtje te laat voor de Sinterklaasavond. Dat gaf mij de mogelijkheid om nog zes extra gedichten te schrijven. Want gedichten horen er nu eenmaal bij. 

De een viert sinterklaas alleen nog met de kleine kinderen, de ander kiest voor kerst. Wij vieren het met het hele gezin nog ouderwets, met gedichten en met surprises. De kinderen staan erop dat we deze traditie voortzetten. De avond erna doen we het nog dunnetjes over met de hele familie, geheel conform de wens van mijn reeds jaren geleden overleden vader. Eerst een gezamenlijke maaltijd, altijd een visbuffet, en daarna uitpakken.
     Op veel lijstjes prijkt dit jaar Jamie Olivers kookboek over de Italiaanse keuken, ook bij mijn vrouw. De kinderen kwamen gelijk met de kritische opmerking of ik het boek doorbladerde als menukaart of als kookboek. Mijn vrouw kan zo extreem goed en snel koken dat ik nooit aan de bak kom. Opvallend is de inleiding van Oliver. Hij raakt helemaal verliefd op de Italiaanse keuken én vooral op de Italiaanse levenswijze op het platteland. Een manier van leven waar familie en vrienden centraal staan, chauvinisme voor de heerlijkheden van de eigen stad en dorp, optimaal genieten van eenvoudige middelen. Jonge meisjes leren al vroeg alles van de heerlijke pasta en pesto bereiding. 
     Nogal wat mensen die het kookboek van Oliver kopen vinden Sinterklaas maar een belastend feest en slaan het over. De levenswijze die volgens Jamie de verklaring vormt voor de heerlijke keuken van Italië past echter precies bij het Sinterklaasfeest: samen zijn, tradities koesteren en genieten van wat je hebt. Koken volgens het kookboek levert heerlijke gerechten op, maar misschien is het nog beter om die onderliggende levenswijze te omarmen, dat maakt alles nóg smakelijker.